عبرتها و پیامدهای شکست رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان
عقب نشینی نیروهای نظامی رژیم صهیونیستی از جنوب لبنان بنا بر محاسبات پیچیده ای از منافع منطقه ای صهیونیست ها بود که حزب الله لبنان و محور مقاومت تمامی این محاسبات را به شکست کشاندند.
به گزارش افکارنیوز، روزنامه السفیر لبنان، ۱۵ سال پیش دنیا با عقب نشینی نیروهای اشغالگر اسرائیلی از جنوب لبنان بدون توافق سیاسی که متضمن دستاوردهایی برای اسرائیل باشد، غافلگیر شد. این در حالی بود که اسرائیل در گذشته در عقب نشینی های اندک خود از مناطق عربی با توافقات سیاسی دستاوردهای زیادی برای خود کسب می کرد. عقب نشینی اسرائیل هم زمان با اقدامات قهرمانانه مقاومت لبنان در طی چندین دهه بود که از فعالیت های جبهه مقاومت ملی لبنان تا مقاومت اسلامی به رهبری حزب الله استمرار داشت.
عقب نشینی اسرائیل از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ اعتباری به اقدامات مقاومت با وجود اختلال در همسانی نظامی داد و مذاکرات سازش را که بر اساس موازنه های قدرت شناخته شده بین دولت های عربی و اسرائیل شکل گرفته بود، برهم زد. مذاکراتی که در نتیجه سازش های موجود نتایج قابل قبولی در ابعاد ملی برای کشورهای عربی محقق نکرده بود. اسرائیل در سال ۱۹۷۸ به جنوب لبنان حمله کرد و با توجیه فعالیتهای سعد حداد و آنتوان لحد کمربند امنیتی برای خود ایجاد کرد.
رژیم صهیونیستی این منطقه امنیتی را با منطقه بی طرف بین المللی به واسطه حضور نیروهای چندملیتی که بعد از قطعنامه ۴۲۵ شورای امنیت سازمان ملل به لبنان کشانده بود، با هم متحد کرد تا تمامیت ارضی لبنان را به صورت بی سابقه ای مورد تجاوز قرار دهد. اقدامات نظامی اسرائیل بر ضد لبنان در تابستان سال ۱۹۸۲ به اوج خود رسید، در این زمان اسرائیل به لبنان حمله کرد و بیش از نیمی از مساحت این کشور از جمله بخش های جنوبی و بیروت را به تسلط خود گرفت. اسرائیل در آن زمان موفق شد برتری نظامی ملموس خود را به دستاوردهای سیاسی تبدیل کند و از تناقضات داخلی موجود در لبنان استفاده نموده و
توافق ۱۷ می سال ۱۹۸۳ را با دولت لبنان در زمان نخست وزیری امین جمیل امضا کند.
بر اساس توافق دیگر در سال های ۱۹۸۳ به ۱۹۸۵ نیروهای رژیم اسرائیل از برخی از مناطق جنوبی لبنان عقب نشینی کردند، اما همچنان کمربند امنیتی خود در جنوب لبنان را حفظ کردند و این وضعیت تا عقب نشینی سال ۲۰۰۰ ادامه پیدا کرد. در ابعاد سیاسی گروه های مقاومت لبنان و دولت سوریه موفق به شکست کشاندن توافق می سال ۱۹۸۳ در مدت تقریباً کوتاهی شدند، اما نتوانستند در ابعاد نظامی و میدانی نیز آن را به شکست بکشانند، البته این اتفاق هم زمان با عقب نشینی اسرائیل از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ محقق شد.
محاسبات کابینه ایهود باراک نخست وزیر وقت رژیم صهیونیستی به ویژه در عقب نشینی نیروها از لبنان با همگرایی مجموعه ای از عوامل داخلی اسرائیلی و لبنانی و موازنه های منطقه ای در ابعاد سوریه و ایران با گشایش احتمالی بین واشنگتن و تهران و اولویت های منطقه ای کابینه باراک همراه بود. با بالا رفتن هزینه های اشغالگری در نتیجه عملیات مقاومت، اسرائیل به صورت روزافزونی احساس کرد که اشغال جنوب لبنان به جای آنکه بتواند عمق امنیتی برای این رژیم فراهم کند، به دامی برای آن تبدیل شده است. به این ترتیب بخش گسترده ای از اسرائیلی ها خواستار پایان دادن به اشغال جنوب لبنان
شدند و ایهود باراک نیز از همین موضوع در تبلیغات انتخاباتی خود استفاده کرد و موفق شد حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو را شکست دهد. در آن زمان عملیات مقاومت لبنان بر ضد نیروهای اشغالگر اسرائیلی افزایش چشمگیری یافته بود.
در سوی دیگر، اشغالگری اسرائیلی در لبنان به جای اینکه بتواند امنیت اسرائیل را تأمین کند، فرصتی برای ایران و حزب الله لبنان ایجاد کرده بود که بتوانند به اسرائیل در منطقه ضربه بزنند و خسارت های سیاسی و نظامی بر آن وارد کنند، به این ترتیب محاسبات اسرائیلی ها تا حد زیادی دچار اختلال شد. ایرانی ها به علت حضور فعال و مؤثر حزب الله در جنوب لبنان نیازی به موشک های پیشرفته بالستیک برای ضربه زدن به اسرائیل نداشتند.
در ابعاد استراتژیک مهم ترین معنی افزایش روزافزون عملیات مقاومت حزب الله در جنوب لبنان بر ضد اسرائیل این بود که نقشه های خاورمیانه برای اولین بار در طول تاریخ مرزهای سیاسی جدیدی بین ایران و اسرائیل را به خود می دید. به این ترتیب اشغالگری اسرائیل در لبنان فرصتی به ایران می داد تا بتواند در درگیری های اسرائیل و فلسطینی به صورت مستقیم تأثیرگذار باشد، چرا که از طریق لبنان و عملیات مقاومت تأثیرات گسترده ای در این عرصه ایفا می کند. به عبارت دیگر ایران در جریان مناسبات خود با حزب الله لبنان به خوبی میتوانست روند سازش را که در آن زمان به نفع اسرائیل در
جریان بود، از بین ببرد. ایهود باراک توجه زیادی به استفاده از فرصت به دست آمده برای رسیدن به سازش با فلسطینی ها در چارچوب عربی و منطقه ای و بین المللی و شرایط موجود در آن زمان داشت، او این فرصت را برای منافع اسرائیل بسیار مناسب می دانست و معتقد بود می تواند دستاوردهای سیاسی بزرگی را از طریق سازش با فلسطینی ها به دست آورد و در ادامه، روند عادی سازی روابط با کشورهای عربی را تحت پوشش سازش فلسطینی اسرائیلی دنبال کند.
علاوه بر اینها عقب نشینی از لبنان به صورت ضمنی و عملی به معنی شکستن تلازم بین دو عرصه سوریه و لبنان به شمار می رفت، تلازمی که برگه مذاکراتی مهمی را به سوریه برای مقابله با اسرائیل می داد. در نتیجه باراک با عقب نشینی از جنوب لبنان سعی کرد زمینه را برای کابینه خود فراهم نماید تا مذاکراتی را با دولت سوریه انجام دهد تا این کشور نتواند برگه لبنان را در دست خود نگه دارد.
همچنین ایهود باراک نیز مانند بیشتر استراتژیست های صهیونیست معتقد بود که عقب نشینی نیروهای اشغالگر و جنوب لبنان تناقضات داخلی در لبنان را بیش از پیش فعال می کند و این موضوع منافع ممتاز و کم هزینه ای را برای اسرائیل به دنبال خواهد داشت.
به این ترتیب محاسبات باراک مبتنی بر این شد که عقب نشینی از جنوب لبنان وجهه اسرائیل را در برابر دولت آمریکا بهتر می کند و می تواند مانع تراشی در روند همگرایی ایران و آمریکا ایجاد کند. بنا به تمامی این دلایل اسرائیلی ها ایهود باراک رئیس وقت کابینه این رژیم به این نتیجه رسیدند که عقب نشینی از جنوب لبنان مزایای زیادی برای اسرائیل خواهد داشت و می تواند روند سازش با فلسطینی ها را به پیش ببرد و تسلط منطقه ای صهیونیست ها تحت پوشش سازش با فلسطینی ها را گسترده تر نماید.
دروس و نتایج عقب نشینی صهیونیست ها از لبنان
با اعلام پیروزی حزب الله لبنان بر نظامیان رژیم اشغالگر صهیونیستی مشخص بود که حزب الله و نیروهای مقاومت وجهه اسرائیل در منطقه را که خود را برترین نیروی نظامی و ارتش شکست ناپذیر معرفی می کرد، شکستند. حزب الله با درک صحیح از محاسبات ایهود باراک در مورد عقب نشینی به این نکته یادآور شد که عدم عقب نشینی اسرائیل از مزارع اشغالی شبعا در ابعاد بین المللی و حقوقی باعثمی شود اسرائیل نتواند حالت جنگی بین خود و لبنان را پایان یافته تصور کند. در نتیجه با صرف نظر از پذیرش بین المللی ایده وابستگی مزارع شبعا به لبنان، حزب الله و سوریه و ایران تمامی فواید
استراتژیک که به هنگام تصمیم به عقبنشینی از لبنان مدنظر ایهود باراک بود را از بین بردند.
از آنجایی که خط سبز همان خط آتش بس در سال ۱۹۴۹ بود، اما خط آبی خطی بود که سازمان ملل متحد برای تأکید بر تعهد اسرائیل به اجرای قطعنامه شماره ۴۲۵ در عقب نشینی از جنوب لبنان ترسیم کرده بود، اختلاف بین دو خط مزارع شبعا بود که رژیم اسرائیل حتی بعد از عقب نشینی از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ آن را به عنوان اراضی اشغال شده سوریه در نزد خود نگه داشت. این در حالی بود که سوریه نیز این مناطق را اراضی اشغال شده لبنانی خواند تا زمینه برای عملیات های آینده حزب الله بر ضد رژیم اسرائیل مهیا شده و حزب الله بتواند دستاوردهای خود را بر پایه عقب نشینی رژیم صهیونیستی از جنوب
لبنان بنیانگذاری کند و به عملیاتهای آینده خود بر ضد اسرائیل جنبه قانونی بدهد، به این ترتیب می توان گفت مناسبات اتحاد بین سوریه و حزب الله لبنان ادامه پیدا کرد و بعد از عقب نشینی اسرائیل تقویت شد.
حزب الله لبنان بعد از عقبنشینی اسرائیل از جنوب لبنان به وزنه ای در معادلات منطقه ای و موازنه ای از قدرت نوظهور بین لبنان و اسرائیل تبدیل شد، چیزی که در زمان تصمیم به عقب نشینی از جنوب لبنان حتی به ذهن ایهود باراک نیز نمی رسید. در مقابل اسرائیل همواره بر شعله ور کردن تناقضات داخلی بین گروه های لبنانی جهت تحقق دستاورد های سیاسی تمرکز دارد تا بتواند ناتوانی نظامی خود در عرصه میدانی لبنان را به این ترتیب جبران کند.