مقایسه محبوبیت احمدینژاد با سران دیگر کشورها
همشهری دیپلماتیک در شماره ۴۵ خود نوشته است: برای بررسی سیاستها و برنامههای کشورها از شیوههای متفاوتی بهره گرفته میشود، یکی از این شیوههای رایج بررسی افکار عمومی کشورهاست؛ این روش بیشتر توسط کشورهایی که به افکار عمومی در سیاستگذاری خود اهمیت میدهند مورد استفاده قرار میگیرد.
یکی از بررسیهای مهم در این حوزه، نظرسنجی دانشگاه مریلند آمریکاست که با همکاری موسسه بینالمللی زاگبی و موسسه کارنگی افکار عمومی اعراب در مورد سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه، اختلاف اعراب و رژیم صهیونیستی و برنامه هستهای ایران مورد نظر سنجی قرار داده است. این نظرسنجی در شش کشور عربی مصر، اردن، لبنان، مراکش، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در یک جامعه آماری ۳۹۷۶ نفری به مدت یک ماه از ۳۰ خرداد ماه تا ۲۹ تیرماه ۱۳۸۹ انجام شده است. در ادامه خلاصه اجرای این نظرسنجی که توسط پژوهشکده مطالعات راهبردی انتشار یافته و در همشهری دیپلماتیک شماره ۴۵ منتشر شده را
میخوانید:
۱ - حق ایران برای داشتن برنامه صلحآمیز هستهای از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ رشد چشمگیر ۲۰ درصدی را نشان میدهد.
۲ - حق ایران برای برنامه هستهای صلحآمیز رقم ۹۲ درصد و برای سلاح هستهای رقم ۷۰ درصد را نشان میدهد که رقم قابل توجهی است. اما در مورد سلاح هستهای، کشورهای حاشیه خلیج فارس و خاورمیانه نگرانی بیشتری از کشورهای شمال آفریقا دارند. این موضوع دارای سه وجه است: یکی اینکه پذیرش برنامه صلحآمیز هستهای ایران توجیهی برای اشاعه این برنامه در این کشورها خواهد بود. کشورهای مصر، عربستان و امارات تمایل دارند برای کویززدایی یا شیرین کردن آب شور از این فناوری پیشرفته استفاده کنند. دو، در صورت دسترسی ایران به سلاح هستهای و احتمال درگیری بین این دو کشور، کشورهای خلیج
فارس و خاورمیانه به منطقه اصلی درگیری بدل میشوند؛ وضعیتی که اروپا در جریان جنگ سرد بین آمریکا و شوروی داشته است. سه، تبدیل شدن ایران به قدرت اول منطقه باعثافزایش قدرت ایران و کاهش قابل توجه قدرت کشورهای دیگر در حوزههای مختلف میشود و شیخنشینهای خلیجفارس باید قراردادهای سنگینتری با کشورهای غربی به ویژه آمریکا و انگلیس ببندند.
۳ - کشورهای شمال آفریقا از قدرت اول شدن ایران برای مقابله با رژیم صهیونیستی استفاده میکنند. در اینجا شاید نظر بر این بوده که اگر سلاح هستهای داشتن ایران منجر به توازن قدرت در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا و کاهش دستاندازی رژیم صهیونیستی به کشورهای دیگر شود، برای ثبات منطقه خوب است.
۴ - نگاه مثبت اعراب به اوباما در بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۰ روند نزولی داشته که شاید بخشی از این امر حاصل توقع زیادی که با روی کار آمدن اوباما در مقایسه با رئیس جمهور پیشین و پیشینه سیاهپوست بودنش ایجاد شده بود.
۵ - بهبود نگرش آمریکا در منطقه از دو مسیر میگذرد: نخست، حل مشکلات بغرنج منطقه که از نظر امکان به ترتیب عبارتند از خروج از عراق، پایان جنگ افغانستان و در نهایت مساله اعراب و رژیم صهیونیستی. موضوع عراق به دلیل نزدیک شدن زمان خروج نیروهای آمریکایی از عراق اهمیت خود را نسبت به سالهای قبل کاهش داده است اما میتواند به ترمیم بخشی از وجهه اوباما و آمریکا در منطقه کمک کند. موضوع خروج از افغانستان به نظر نمیرسد تا چند سال آینده امکانپذیر باشد. همچنین افغانستان از نظر جغرافیا در منطقه عربی قرار ندارد و علایق عربی نسبت به آن کمتر است.
۶ - در عین حال مهمترین موضوع، مساله اعراب و رژیم صهیونیستی است که موضوعی حیثیتی در میان اعراب است و تمام تبعات منطقهای تابعی از این موضوع است که به نظر میرسد دورنمای روشنی برای آن در منطقه دیده نمیشود. در عین حال بخش عمده بدبینی اعراب در قبال سیاست خاورمیانهای اوباما تابعی از رفتار غیرمسوولانه و غیرانسانی رژیم صهیونیستی در قبال موضوع غزه و کمکهای بشردوستانه بینالمللی به غزه محاصره شده است.
۷ - جامعه آماری کشورهای عربی، آمریکا را پشتوانه قدرت رژیم صهیونیستی میدانند و بدون آن وضعیت رژیم صهیونیستی بسیار ضعیف در منطقه ظاهر خواهد شد.
۸ - فرایند صلح در خاورمیانه چشمانداز خوبی ندارد، زیرا اگر قرار باشد رژیم صهیونیستی تمام قلمرو تصرفی در سال ۱۹۶۷ را براساس قطعنامه ۲۴۲ و ۳۳۸ شورای امنیت سازمان ملل به اعراب بازگرداند - امری که حکومتهای عربی با فرمول «زمین در قبال صلح» به دنبال آن هستند - تمایل برای صلح و سازش اعراب با رژیم صهیونیستی به دلیل سابقه بسیار نامیمون این رژیم، بسیار کم است. حتی اگر این اتفاق در فرایند صلح رخ دهد، امکان همسایگی خوب(۱) براساس حقوق بینالملل عمومی برای رژیم صهیونیستی در کنار کشورهای عربی نازل است.
۹ - در عین حال نگاه جامعه آماری به جریان صلح و راهحل آتی آن مبتنی بر واقعگرایی و واقعبینی است. آنها در حال حاضر تنها گزینه را ایجاد دو دولت میدانند. این نشان میدهد نوعی خوشبینی به کاهش خشونت و ایجاد صلح – نه لزوما آینده بهتر – وجود دارد. اما در عین حال بلافاصله پس از آن گزینه تداوم وضع موجود قرار دارد. به عبارتی اگر گزینه ایجاد صلح موفق نباشد، حداقل بدبینی به جریان خاتمه خشونت در فرایند صلح بسیار افزایش مییابد. به نظر میرسد با توجه به اقدامات غیرمعقول رژیم صهیونیستی در چند سال اخیر، به جریان صلح در خاورمیانه آسیب جدی رسیده است و این خطر بیشتری برای
آینده خاورمیانه دارد.
۱۰ - تمایل به حماس و رهبران حماس در مجموع بسیار بیشتر است، اما این به معنی بیتوجهی به فتح و رهبران آن نیست. در عین حال توافق این دو گروه و ایجاد حکومت وحدت ملی بهترین گزینه موردنظر جامعه آماری موردنظر است.
۱۱ - تمایل به مذاکره و نقش سازمان ملل در میان جامعه آماری به مداخله خارجیان یا شکلگیری جنگی دیگر اولویت دارد؛ به نظر میرسد منطقه نه راه گریزی از مذاکره دارد و نه تمایلی به مداخله خارجی و جنگ.
۱۲ - در پاسخ به این پرسش که کدام رهبر جهان(غیر از کشور خود) را تحسین میکنید، نتیجه به شکل زیر بوده است.
سه نفر اول جدول بالا اصلا عرب نیستند. این خود نشان از این دارد که کشورهای غیرعربی منطقه و خارج از منطقه اقدامات مناسب بیشتری برای منطقه دارند. نکته دیگر اینکه سران کشورهای محافظهکار منطقه به نسبت کشورهای تجدیدنظرطلب و گروههای سیاسی مخالف آمریکا مورد توجه هستند؛ به طوری که صدام حسین هنوز در این فهرست قرار دارد.
جایگاه حسنی مبارک در این فهرست تاحدی مستثناست، زیرا بیشتر به خاطر نقشی است که در جریان حل بحران غزه داشت؛ در عین حال رقم آن نیز چندان قابل توجه نیست. تنها رهبران کشور فرامنطقهای مورد توجه در این فهرست دو رهبر کنونی و پیشین فرانسه است. شاید بخشی از این گرایش عمومی به فرانسه ناشی از سیاستهای شیراک در دورههای قبل باشد.
۱۳ - در این نظرسنجی محمود احمدینژاد - رئیس جمهور ایران - در سال ۲۰۱۰ در رتبه سوم قرار دارد. این امر به خاطر سیاستهای ضدرژیم صهیونیستی ایران است و همین نکته هم باعثشده تا برنامه هستهای ایران حتی به شکل سلاح برای ایجاد توازن در منطقه علیه رژیم صهیونیستی مورد توجه قرار گیرد.
پس ایران با دنبال کردن سیاست ضدرژیم صهیونیستی، بهتر میتواند نظر افکار عمومی اعراب را نسبت به برنامه هستهای خود جلب کند تا بیتوجهی به موضوع رژیم صهیونیستی. در عین حال توجه به این نکته هم ضروری است که محبوبیت محمود احمدینژاد در سال ۲۰۰۸ نیز در جایگاه سوم بعد از شیراک و بشار اسد قرار داشت. در سال ۲۰۰۹ این جایگاه بعد از چاوز با ۲۴ درصد، بشار اسد و شیراک با ده درصد، بنلادن با نه درصد جلوتر از ایشان بود. اما در سال ۲۰۱۰ دوباره به جایگاه سال ۲۰۰۸ یعنی رتبه سوم رشد کرد.
جایگاه اولی و دومی اردوغان و چاوز نیز به موضعگیری آنها در قبال فلسطین علیه رژیم صهیونیستی بازمیگردد. در این میان نقش اردوغان به اقدام وی در جریان کنفرانس داووس علیه حمله نظامی رژیم صهیونیستی به غزه و موضعگیری وی در جریان ناوگان کمکرسانی به غزه بازمیگردد که به یکباره از سال ۲۰۰۸ تا سال ۲۰۱۰ به رتبه اول با ۲۰ درصد محبوبیت رسید.