گزیده سرمقاله روزنامههای صبح امروز
کیهان
«خط بطلان بر دیکتههای آمریکایی» عنوان یادداشت روز روزنامه کیهان به قلم حسام الدین برومند است که در آن میخوانید:
این روزها پس از شکست سناریوهای متعددی که محور غربی - عربی علیه دمشق تدارک دیده و به صحنه آورده بودند؛ سناریوهای جدیدی در راه است تا با تداوم خط ناآرامی و بی ثبات سازی، سوریه را از جبهه مقاومت جدا نمایند.
از همین روی؛ تعلیق عضویت سوریه در سازمان همکاریهای اسلامی، انتخاب اخضر ابراهیم به جای کوفی عنان به عنوان نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه و به پایان رسیدن ماموریت ناظران ملل در دمشق از جمله قرائن و شواهدی است که تحرکات و کارشکنیهای جدید محور غربی - عربی علیه دولت و ملت سوریه را آشکارا نشان میدهد.
ابتدا بامداد پنجشنبه گذشته، سازمان همکاریهای اسلامی در بیانیه خود و در اقدامی عجیب تصریح کرد؛ «عضویت سوریه در سازمان همکاریهای اسلامی و همه دستگاهها و مؤسسات مربوط به آن به حالت تعلیق درآمد.»!
این اقدام سازمان همکاریهای اسلامی در حالی است که در همان بیانیه موضوع فلسطین به عنوان موضوع اصلی امت اسلامی مورد تاکید قرار گرفته و در خصوص موضوع میانمار نیز کشورهای اسلامی خواستار تشکیل کمیته حقیقت یاب شدهاند.
تناقض آشکار اینجاست که از یکسو بر آرمان فلسطین و نقش تجاوزگرانه رژیم صهیونیستی تاکید میشود و به اصطلاح برای میانمار دلسوزی میشود و از سوی دیگر در ماموریتی آمریکایی، تعلیق عضویت سوریه در سازمان همکاریهای اسلامی پیگیری و به اجرا درمی آید!
به همین موازات؛ انتخاب شخصیتی چون اخضر ابراهیمی با سابقهای تاریک نیز گویای این واقعیت است که آمریکاییها با به بن بست رساندن کوفی عنان و طرح ۶ مادهای او برای حل بحران سوریه، اکنون بار دیگر به دنبال راه حلی غیرسوری و به تبع آن شعله ور شدن ناآرامیها و بی ثباتی در سوریه هستند.
گفتنی است؛ سابقه و شخصیت اخضر ابراهیم به گونهای است که پایگاه اینترنتی الوسط عراق با افشاگری ماموریتهای قبلی او در تحولات منطقه مینویسد؛ «او استاد عملی کردن دیکتههای آمریکاست.»
این پایگاه خبری با اشاره به طرح طایفهای اخضر ابراهیم پس از سقوط صدام در عراق میافزاید که؛ اختلافات مذهبی در عراق جزو سابقه و ماموریت او بوده و اکنون انتخاب او به عنوان نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، گزینه مناسبی برای آمریکا، اسرائیل، عربستان، قطر و ترکیه است.
در ادامه این تحرکات و دسیسهها بر ضد سوریه، دیروز نیز شورای امنیت نشستی را درباره این کشور پشت درهای بسته برگزار کرد و نهایتاً به ماموریت صلح بانان سازمان ملل مستقر در سوریه پایان داد تا ناظران این سازمان، فردا - ۱۹ آگوست - دمشق را ترک کنند.
مخالفت روسیه با این اقدام شورای امنیت، پشت پرده ماجرا را فاش کرد زمانی که ویتالی چورکین نماینده دایم روسیه در سازمان ملل گفت؛ «برخی طرفهای بین المللی با دادن اسلحه به مخالفان به شعله ور شدن ناآرامیها در سوریه کمک میکنند.»
اکنون با توجه به سناریوهای قبلی و پیش کشیدن دسیسهها و سناریوهای جدید آمریکایی علیه سوریه، طرح نکاتی قابل اعتناست؛
۱ - در تمامی ماههای گذشته بخصوص ۵ ماه اخیر، آمریکاییها تلاش گستردهای کردند تا کار دولت بشار اسد را یکسره نمایند.
در این میان علی رغم ژست دموکراسی و حقوق بشری از هیچ اقدام جنایتکارانه و تروریستی دریغ نکردند.
جالب اینجاست که بخشی از این اقدامات پلید آمریکاییها علیه سوریه از طریق برخی رسانهها به بیرون درز پیدا کرد.
در همین زمینه، روزنامه سعودی الحیات اذعان میکند گروه مسلح موسوم به ارتش آزاد سوریه از سلاحها و تفنگهای اسرائیلی استفاده میکنند.
از سوی دیگر؛ یک پایگاه خبری ترکیه نیز فاش میکند که عوامل سازمان سیا و موساد با اعضای ارتش آزاد در اردوگاههای ترکیه دیدار میکنند.
آرمان
«سازوکارهای رسیدن به خرد جمعی» عنوان یادداشت روز روزنامه آرمان به قلم احمد شیرزاد است که در آن میخوانید:
پیرامون بازگشایی تشکیلات مربوط به اصلاحطلبان و همچنین تغییر در ایجاد فرصتها برای بروز و ظهور توان تشکیلاتی اصلاحطلبان باید یادآور شد که وضعیت فعلی نسبت به گذشته چندان تفاوتی نکرده است اما این به آن معنا نیست که اصلاحطلبان برای بازگشایی دفاتر خود اقداماتی انجام ندادهاند، بخش مهمی از این مرتفع شدن شرایط بازمیگردد به خواست فراجریانی درمورد اصلاحطلبان که این خواست مربوط به مهیا شدن شرایط لازم برای اقدامات سازماندهیشده و تشکیلاتی اصلاحطلبان است.
در این رهگذر باید افزود که بسیاری از نیروهای اصلاحات از عرصه سیاسی بهدلایلی فاصله گرفتهاند که این امر جریان اصلاحات را با مشکلاتی روبهرو کرده است. باید افزود برخلاف بسیاری از بازیسازیهای رسانهای پیرامون جریان اصلاحات این جریان در بحران داخلی و درون جریانی به سر نمیبرد. البته نمیتوان این امر را کتمان کرد که جریان اصلاحات درون خود تاکنون مشکلاتی داشته است، ولی به هیچ وجه از آن نمیتوان به بحران داخلی جریان اصلاحات تعبیر کرد و باید افزود که همواره موارد درونی جریان اصلاحات با اتکا به نهادهای جمعی و خرد جمعی اصلاحطلبان مرتفع شده است.
بهعنوان مثال در اینباره میتوان به شورای هماهنگی جبهه اصلاحات اشاره داشت که در مقاطعی کارکرد مثبت خود را ایفا کرده، اما این امر که در مقطع فعلی آیا این شورا میتواند نقش راهبردی خود را ایفا کند یا خیر سوالی است که پاسخگویی به آن نیاز به مجال بیشتر دارد اما بهصورت کلی میتوان گفت که سازوکارهای رسیدن به خرد جمعی همواره در جبهه اصلاحات وجود داشته و در مقطع فعلی نیز وجود دارد و میتواند در تصمیمگیریهای راهبردی بخشی از مشکلات اصلاحطلبان را رفع کند که در این میان میتوان به ستادهای انتخاباتی که پیش از این در انتخابات گذشته تشکیل میشد، بهعنوان بخش
دیگری از این ساختارها اشاره داشت که این ستادهای انتخاباتی یک چارچوب فراگیر وحدتآفرین بودند.
درمورد برخی انتقادات که پیرامون شورای هماهنگی جبهه اصلاحات مطرح میشود، ممکن است در یک مقطع زمانی یک شورا با ترکیب خاصی که دارد، احساس بشود که باید تجدیدحیاتی کند و در آن از افراد دیگری نیز دعوت بشود، که در این باره دوستانی که در این مجموعه حضور دارند، بهتر میتوانند پاسخگو باشند و باید یادآور شد که در جریان اصلاحات انعطاف کافی وجود دارد که اگر با تزریق افراد جدید به این شوراها امکان فعال شدن این شوراها وجود داشته باشد، این کار انجام میشود.
ابتکار
«سومالیزه کردن سوریه» عنوان سرمقاله روزنامه ابتکار به قلم محمدعلی وکیلی است که در آن میخوانید:
حدود ۱۸ ماه است که کشور سوریه درگیر ناآرامیهای داخلی است. در طول این مدت، کنش و واکنشهای بینالمللی بسیاری را شاهد بودیم. در ابتدای معارضه، علاوه بر اینکه مخالفین ماهیت مجهولی داشتند و معلوم نبود که از نظر تیپشناسی با کدام جهتگیری وارد معارضه شدهاند و آیا خواسته آنان تنها حذف آقای اسد است یا مطالبهای بالاتر نیز دارند، مجهول بزرگتری نیز وجود داشت و آن، اینکه دوستان و دشمنان دولت آقای اسد کدامند و آرایش بینالملل پیرامون منازعه سوریه چگونه خواهد بود؟ اگرچه گذشت زمان، صف و آرایش بینالمللی را شفاف ساخت اما همچنان ماهیت و ترکیب معارضین و چیستی
مطالبتشان در پرده ابهام باقی ماندهاست. به تعبیری، اکنون موضع نظام بینالملل پیرامون منازعه سوریه روشن است ولی هنوز سطح مطالبات و نوع نگاه مخالفین در هالهای از ابهام قرار دارد. مسئله سوریه، نوعی رویارویی منطقهای و فرامنطقهای را ایجاد کرده به گونهای که تداعیگر علائم برگشت به دوران جنگ سرد شدهاست.
در شرایط کنونی، معارضین از پشتیبانی اتحادیه عرب و ترکیه در منطقه و آمریکا و اتحادیه اروپا در سطح بینالملل برخوردارند. کمکهای کشورهای منطقه و غربیها دامنه ناآرامیها را به درون دمشق و شهر مهم حلب کشاندهاست. در نقطه مقابل، حمایت ایران در منطقه و روسیه و چین در سطح بینالملل از دولت بشار اسد، نوعی توازن ایجاد کردهاست.
البته برخلاف کشورهایی چون عربستان، قطر و ترکیه که به صورت علنی اعلان حمایت کردهاند و به ارسال اسلحه و کمکهای مالی به معارضین پرداختهاند، ایران ترجیح میدهد که به مخالفت با دخالت بیگانگان بپردازد و به افشاگری علیه حامیان منطقهای مخالفین بسنده میکند. فعالیت روسیه و چین نیز فعلاً به وتوی قطعنامههای پیشنهادی کشورهای غربی محدود شدهاست. در این شرایط، روند امور و تحولات عمق رویاروییها را هرچه بیشتر میکند و احتمال هر نوع برخوردی دور از ذهن نخواهد بود.
نکته مهمتر معمای معارضین است؛ آنچه از صحنه ناآرامیها به چشم میخورد، اینست که جریان القاعده و سلفیها پیشانی درگیریها هستند و بدنه اصلی ارتش آزاد را تشکیل میدهند و این بخش که هماکنون نقشآفرینان در صحنه میباشند، خواسته خود را تشکیل حکومت اسلامی با قرائت سلفی آن اعلام کردهاند. گروهی از معارضین هم تحت عنوان خارجنشینها که عمدتاً گرایش لیبرال و غربی دارند، خود دارای ایدههای متفاوتی میباشند.
گروهی هم تحت تأثیر ترکیه به دنبال نوع حکومت به شیوه اردوغان هستند. به هر حال، آنچه پیداست اینکه، تشتت در جبهه معارضین و مخالفین در اوج میباشد؛ آنان نه فقط برای بعد از اسد، فاقد هرگونه توافقند که در ادامه معارضه نیز دچار اختلافات عمیق هستند.
ظاهراً شکاف عمیقی بین معارضین دیپلمات(اهالی بزم) و معارضین جنگآور(اهالی رزم) وجود دارد؛ به گونهای که نه دیپلماتها میتوانند ادعا کنند که به نمایندگی از معارضین در صحنه بینالملل سخن میگویند و نه جنگآوران خود فرماندهی واحدی را قبول دارند. با این توصیف، اگر منازعه بینالملل بر سر سوریه پایان یابد، اختلاف درونی معارضین باعثبنبست مسئله سوریه شده و درحقیقت بحران سوریه نه اکنون که روز پس از آقای اسد، خود را نشان خواهد داد.
آنچه این روزها در سوریه در حال رخ دادن است و قرائن و علائمی که در صحنه بین الملل قابل مشاهده میباشد این است که گویا قدرتهای مدعی بر سیاست سومالیزه کردن سوریه توافق کردهاند، به گونهای که این کشور به چهل تکه تبدیل گردد و هر تکه آن در دست گروهی از شورشیان و مورد حمایت یکی از قدرتهای بزرگ قرار گیرد. اگر این گمانه درست باشد، این خود مقدمه سومالیزه کردن کل منطقه است.
اما آنچه مربوط به ایران است اینکه، بحران کنونی سوریه دو جنبه دارد؛ یک روی بحران مربوط به خواست نظام بینالملل است که برای جبران تحولات منطقه، سعی دارند با سقوط دولت بشار اسد و حذف سوریه از زنجیر مقاومت، مسیر بیداری را تغییر دهند و در این سناریو، پرونده هستهای ایران با عینک تحولات سوریه دیده و تفسیر میشود. طبیعی است که ایران از تمام ابزارهای در اختیار، برای مقابله با هدف مذکور استفاده خواهد برد.
روی دیگر بحران، خواست برخی از مردم سوریه است که اکنون درگیر این منازعه میباشند و تحت تأثیر تحولات در کنار ارتش آزاد قرار گرفتهاند و البته نه ریختن خونشان مجاز است و نه خون ریختن آنان مسئلهای را حل میکند. به هر حال، بحران سوریه اگرچه در بدو امر متعلق به سوریه میباشد و بر دیگر مسائل منطقه سایهانداخته اما اکنون زمینه جنگ سرد را فراهم آوردهاست و این احتمال وجود دارد که روند کنونی میتواند به یک رویارویی نظامی فرامنطقهای نیز بینجامد.
دنیای اقتصاد
«بورس ارز و پاسخ به چند پرسش» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم دکترپویا جبلعاملی است که در آن میخوانید:
گویی بهزودی اقتصاد ایران صاحب بورس ارز میشود. بورس ارزی که هنوز آنچنان ساز و کارش مشخص نیست، اما بر اساس گفته مقامات میتوان از هماکنون به چند پرسش اساسی در مورد آن پاسخ گفت.
۱ - آیا بورس ارز، جای بازار نقدی فعلی مینشیند؟ مقامات در پاسخ به این پرسش نظرات متفاوتی دارند. اما پاسخ آنان بیشتر از موضع دستوری است. به این معنا که آنان میگویند، «قصد دارند» این بورس را جایگزین بازار فعلی کنند یا «قصد ندارند». اما آیا بورس ارز میتواند جای بازار فعلی بنشیند؟ بیتردید خیر. بازار ارز ایران بهعنوان یک بازار سنتی که در آن عرضه کنندگان و تقاضاکنندگان، آزادانه مطالبات و خواستههای خود را پاسخ میگویند تنها در صورتی میتواند کمرنگ شود که بورس ارز، این آزادی عوامل را حفظ کند. اما ظاهرا قصد راهاندازان آن، تنها رساندن ارز صادراتی به واردات
است. چنین بازاری، تقاضای حفظ دارایی را نمیشناسد، عایدی از راه پیشبینی درست و ضرر به علت پیشبینی نادرست را نمیشناسد و شاید نمیخواهد بشناسد. چنین بستری با این محدودیتها قادر نیست جای بازار فعلی را پر کند؛ با هزاران محدودیت، باز بازار آزاد کنونی سر بر میآورد.
۲ - آیا بورس ارز، ابزار مشتقه را ارائه میدهد؟ پاسخ کاملا منفی است. این بازارها مانند بازار آتی به منظور کاهش ریسک سرمایهگذاری به وجود میآیند و اصولا بورس ارز به دنبال چنین نقشی نیست. گواهیهای ارزی، که هنوز معلوم نیست چطور چاپ میشوند و معیار چاپ آن و دارنده آن دقیقا چیست، قرار است حجم ارز واقعی را در زمان فعلی نمایندگی کنند. البته طراحان برآنند تا این حجم ارز را بدون آنکه توسط صادرکننده وارد کشور شود به دست واردکننده برسانند. از این رو این بازار تا حدی میتواند دغدغه ورود ارز به کشور را توسط صادرکننده از میان بردارد. اما هنوز باید منتظر بود و دید چگونه
واردکننده میتواند مطمئن شود که ارز در حسابش قرار میگیرد؟ یا هزینه انتقال ارز را چه کسی میدهد؟ آیا هر دو ارز عرضه شده و تقاضا شده باید در یک کشور باشند؟ در یک بانک باشند؟ و پرسشهای بسیار دیگر.
۳ - آیا قصد آن بوده که بهای بورس ارز جای ارز مرجع بنشیند؟ برای بسیاری از طراحان این پیشنهاد، توضیحات بالا معلوم و مشخص بوده است. آنان میدانند که نمیتوانند این بورس را جای بازار نقدی فعلی بنشانند. آنان میدانند که این بورس به معنای حذف دو قیمت فعلی سیستم ارزی کشور نیست و ایبسا سیستم را سه نرخی کند. پس برای چه این پیشنهاد را دادهاند؟ نخست آنکه باید کاری کرد.
در شرایط فعلی انتظار از سیاستگذاران ارزی بسیار زیاد است. در حالی که آنان بسیار دست بسته هستند، اما انتظار از آنان برای پیدا کردن رهیافتهای نو بسیار است. از این رو پیشنهادهای انقلابی میتواند بخشی از انتظارات را فرو کاهد. بورس ارز تا همین جا این کار را به خوبی انجام داده است.
از سوی دیگر به دلیل فقدان اطلاعات دقیق از طرح و نو بودن آن، اصولا بدنه کارشناسی کشور نیز نميتواند موضع دقیقی در مورد آن بگیرد. چنین طرحی اگر حتی نتواند کاری برای اقتصاد کند، ميتواند باری را از دوش سیاستگذاران، هر چند موقت، بردارد. دوم آنکه، ای بسا در بلند مدت راهی باشد برای آنکه کنشهاي غلط فعلی از بین برود. نميتوان این را کتمان کرد که از همان ابتدای مطرح شدن این طرح، طراحان به دنبال آن بودند تا بهای این بورس را جای قیمت مرجع بنشانند.