هفت هفته جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، برخلاف محاسبات اولیه کاخ سفید، نه تنها به سقوط نظام ایران یا تحقق تمام خواستههای دونالد ترامپ منجر نشد، بلکه یکی از برجستهترین نقاط ضعف رئیسجمهور آمریکا را آشکار ساخت: حساسیت فزاینده او نسبت به هزینههای اقتصادی داخلی.
به گزارش رویترز، حتی پس از اعلام ایران مبنی بر بازگشایی تنگه هرمز در روز جمعه، این بحران نشان داد که تحمل ترامپ در برابر تبعات اقتصادی طولانیمدت در داخل آمریکا حد و مرزی دارد. افزایش قیمت بنزین، تشدید فشارهای تورمی و افت محبوبیت داخلی، همگی عواملی بودند که معادلات را تغییر دادند.
بر اساس این گزارش، ترامپ که ۲۸ فوریه گذشته (۹ اسفند ۱۴۰۴) به بهانه تهدیدات امنیتی و برنامه هستهای تهران به اسرائیل در حمله به ایران پیوست، تصور میکرد این جنگ اهداف سریعی را محقق خواهد کرد. اما این درگیری به سرعت به منبع فشار اقتصادی بر خود او تبدیل شد و او را ناچار به تسریع مسیر دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی کرد که بتواند پیامدهای منفی را بر بازارها و مصرفکنندگان آمریکایی کاهش دهد.
تحلیلگران معتقدند ایران، علیرغم ضربات سنگین نظامی، توانست هزینه اقتصادی پیشبینینشدهای را به دولت ترامپ تحمیل کند. ایران با بهرهگیری از برگه راهبردی تنگه هرمز، بحران بیسابقه انرژی در جهان ایجاد کرد. -اگرچه ترامپ بارها در ملأعام نگرانیهای اقتصادی را ناچیز شمرد، اما افزایش قیمت انرژی بر مصرفکننده آمریکایی تأثیر گذاشت. هشدار صندوق بینالمللی پول درباره خطر رکود جهانی نیز بر تاریکی چشمانداز اقتصادی افزود
به نوشته رویترز، فشار بر کاخ سفید برای یافتن راهی برای خروج از جنگی که حمایت گستردهای در داخل آمریکا ندارد، روزافزون شده است.
جمهوریخواهان خود را برای دفاع از اکثریت اندک خود در کنگره در انتخابات میاندورهای نوامبر (آبان ۱۴۰۵) آماده میکنند. در چنین شرایطی، ترامپ ناگهان در ۸ آوریل (۱۹ فروردین) مسیر خود را از حملات هوایی به دیپلماسی تغییر داد، اقدامی که نشان میداد محاسبات داخلی به دیکته سیاست خارجی او نشسته است.
نقطه ضعف آشکار ترامپ در برابر قدرت ایران
به گزارش رویترز، «برت بروئن»، مشاور پیشین سیاست خارجی در دولت باراک اوباما، گفت: «ترامپ از پریشانی اقتصادی احساس ناراحتی میکند و این یک نقطه ضعف در این جنگ است.» از سوی دیگر، «کوش دسای»، سخنگوی کاخ سفید، مدعی شد که دولت در حال کار برای توافق با ایران برای حل اختلالات موقت بازار انرژی است.
بر اساس این گزارش، تبعات اقتصادی جنگ به بخشهای حساسی چون کشاورزان آمریکایی (متحدان سنتی ترامپ) که از اختلال در حمل کود متضرر شدند و همچنین افزایش بلیتهای هوایی به دلیل گرانی سوخت هواپیما، رسوخ کرده است. با نزدیک شدن به پایان آتشبس دو هفتهای، این پرسش باقی است که آیا ترامپ به توافق میرسد، آتشبس را تمدید میکند یا به سمت تشدید نظامی بازمیگردد.
پس از اعلام ایران مبنی بر باز بودن تنگه هرمز تا پایان آتشبس ۱۰ روزه لبنان، قیمت نفت به شدت سقوط کرد و سهام جهانی صعود نمود. ترامپ به سرعت در صدد بهرهبرداری سیاسی برآمد و مدعی شد تنگه هرمز «ایمن» است و توافقی با ایران نزدیک است. با این حال، منابع ایرانی به رویترز گفتند که هنوز نقاط اختلافی وجود دارد.
کارشناسان رویترز هشدار میدهند آسیبهای اقتصادی جنگ حتی در صورت توقف سریع، ماهها و شاید سالها طول بکشد تا ترمیم شود. همچنین، ایالات متحده ادعا میکند توافق در حال بحث شامل انتقال اورانیوم غنیشده ایران به خارج از کشور است، اما تهران این ادعا را رد کرده است.
در همین حال، فراخوان ترامپ در آغاز جنگ برای سرنگونی دولت ایران، بیپاسخ ماند. تصمیم او برای جنگ بدون هماهنگی کافی با متحدان، نگرانی گستردهای در اروپا و آسیا ایجاد کرده است.
«گریگوری پولینگ»، کارشناس مسائل آسیا در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی واشنگتن، به رویترز گفت: «زنگ خطری که اکنون برای متحدان به صدا درآمده این است که جنگ نشان داد دولت آمریکا میتواند بدون توجه زیاد به عواقب، رفتار نامنظمی داشته باشد.»
به نظر میرسد ترامپ مانند اشتباه محاسباتی پیشین خود در جنگ تجاری با چین، این بار نیز در واکنش اقتصادی ایران اشتباه کرد. تهران با هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی در خلیجفارس و بستن مهمترین آبراه نفتی جهان، فشار را به حداکثر رساند.
مقامات آمریکایی در گفتوگوهای غیرعلنی به رویترز گفتند ترامپ به اشتباه تصور میکرده این جنگ عملیاتی محدود و سریع خواهد بود، اما پیامدها این بار بسیار گستردهتر و سنگینتر از حد انتظار بود.
