مقدمه: روایتی از یک شکست راهبردی
با گذشت دو ماه از آغاز بزرگترین لشکرکشی آمریکا در منطقه، روایت میدان بهگونهای دیگر رقم خورد، جنگی که به گفته منتقدان داخلی در آمریکا، از «عملیات خشم حماسی» به «عملیات شکست حماسی» تبدیل شد.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام روز ملی خلیج فارس با اشاره به این تحولات تأکید کردند:
«امروز با گذشت دو ماه از بزرگترین لشکرکشی و تجاوز زورگویان دنیا در منطقه و شکست مفتضحانه آمریکا در نقشه خود، فصل نوین خلیج فارس و تنگه هرمز در حال رقم خوردن است.»
(۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵)
این سخنان در شرایطی مطرح شد که نشانههای فرسایش نظامی، اقتصادی و سیاسی آمریکا در جریان این جنگ بهتدریج آشکار شده است.
صورتحساب جنگ: ۵۰۰۰ دلار برای هر خانواده آمریکایی
از آشکارترین نشانههای این بحران، انتقال هزینههای جنگ به داخل جامعه آمریکا است.
در جلسه استماع کمیته نیروهای مسلح کنگره، «رو خانا» نماینده کنگره از وزیر جنگ آمریکا پرسید:
«آیا میدانید افزایش قیمت بنزین و مواد غذایی ناشی از جنگ ایران چه هزینهای برای آمریکاییها داشته است؟»
او در ادامه اعلام کرد:
هزینه جنگ برای هر خانوار آمریکایی سالانه حدود ۵۰۰۰ دلار برآورد میشود.
این پرسش و پاسخ کوتاه، به نمادی از شکاف سیاسی در واشینگتن بر سر پیامدهای جنگ تبدیل شد.
چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا نیز در انتقادی صریح گفت:
«بیایید سیاست ترامپ در قبال ایران را همانطور که هست بنامیم، نه عملیات خشم حماسی، بلکه عملیات شکست حماسی.»
فرسایش نظامی ائتلاف غربی
گزارش موسسه تحقیقات سیاست خارجی آمریکا تصویری دقیق از شدت مصرف تسلیحات در جنگ ارائه میدهد.
تنها در ۹۶ ساعت نخست جنگ:
• ۵۳ درصد از رهگیرهای سامانه پیکان رژیم صهیونیستی مصرف شد
• ۲۶ درصد از رهگیرهای سامانه فلاخن داوود استفاده شد
• حدود یکسوم رهگیرهای تاد کشورهای عربی متحد آمریکا مصرف شد
• سامانههای تاد آمریکا در منطقه ۱۶ درصد از ذخایر خود را از دست دادند
در مجموع:
• ۹۴۳ موشک رهگیر طی چهار روز شلیک شد
• این میزان برابر با ۱۸ ماه تولید مشترک بوئینگ و لاکهید مارتین است
برآوردها نشان میدهد جایگزینی برخی از این ذخایر بیش از ۳۲ ماه زمان نیاز دارد.
بحران ذخایر تسلیحاتی آمریکا
گزارش شبکه CNN نیز از کاهش شدید ذخایر مهمات ارتش آمریکا خبر میدهد.
طبق دادههای پنتاگون:
در حدود هفت هفته جنگ
• ۴۵ درصد از موشکهای تهاجمی دقیقPrSM مصرف شده
• دستکم ۵۰ درصد از رهگیرهای تاد از بین رفته
• نزدیک به ۵۰ درصد موشکهای پاتریوت مصرف شده
• ۳۰ درصد موشکهای تاماهاک شلیک شده
• بیش از ۲۰ درصد از چند سامانه پیشرفته دیگر نیز مصرف شدهاند
کارشناسان نظامی برآورد میکنند که بازسازی این ذخایر ممکن است ۴ تا ۵ سال زمان ببرد.
هزینه مالی و تلفات انسانی
بر اساس اعلام «جولز جی هرست»، مقام مالی پنتاگون در کنگره:
• هزینه مستقیم جنگ تاکنون حدود ۲۵ میلیارد دلار بوده است
• ۱۳ سرباز آمریکایی کشته شدهاند
• صدها نظامی دیگر زخمی شدهاند
این ارقام تنها مربوط به هزینههای مستقیم نظامی است و هزینههای اقتصادی غیرمستقیم به مراتب بیشتر برآورد میشود.
آسیبپذیری پایگاههای آمریکا در منطقه
از مهمترین پیامدهای جنگ، هدف قرار گرفتن پایگاههای آمریکا در غرب آسیا بود.
بر اساس گزارش NBC News پایگاههای متعددی دچار خسارت شدند، از جمله:
• ستاد ناوگان پنجم آمریکا در بحرین
• پایگاههای نظامی در عراق
• تأسیسات نظامی در اردن
• پایگاههای آمریکا در قطر
• تأسیسات نظامی در کویت، عربستان و امارات
نوع خسارات گزارششده:
• آسیب به باندهای فرودگاه
• تخریب انبارهای مهمات
• اختلال در سامانههای راداری
• آسیب به شبکههای ارتباطی و ماهوارهای
این حملات نشان داد زیرساختهای نظامی آمریکا در منطقه آسیبپذیرتر از تصور گذشته هستند.
بحران اقتصادی در داخل آمریکا
پیامدهای جنگ تنها به میدان نظامی محدود نماند و اقتصاد داخلی آمریکا نیز تحت فشار قرار گرفت.
طبق گزارش آکسیوس
• تورم ماه مارس ۰.۹ درصد افزایش یافته است
• نرخ تورم سالانه به ۳.۳ درصد رسیده
• این بالاترین سطح تورم در دو سال اخیر محسوب میشود
در همین حال قیمت بنزین به یکی از مهمترین عوامل نارضایتی عمومی تبدیل شده است.
آمارهای بازار انرژی:
• قیمت بنزین از ۲.۹۰ دلار به ۴.۱۰ دلار در هر گالن رسید
• افزایش قیمت: حدود ۴۰ درصد
افکار عمومی علیه جنگ
نظرسنجیهای ملی نیز نشاندهنده رشد نارضایتی از جنگ است.
طبق نظرسنجی رویترز:
• ۷۸ درصد آمریکاییها از افزایش قیمت بنزین نگران هستند
• ۷۷ درصد ترامپ را مسئول این وضعیت میدانند
همچنین در نظرسنجی رویترز-ایپسوس:
• ۶۰ درصد آمریکاییها با حمله نظامی به ایران مخالف هستند
سقوط محبوبیت ترامپ
افزایش فشار اقتصادی و سیاسی باعث کاهش محبوبیت ترامپ شده است.
طبق دادههای نظرسنجی:
• میزان محبوبیت ترامپ به ۳۳ درصد رسیده است
برخی تحلیلگران معتقدند اگر روند جنگ ادامه پیدا کند، او ممکن است در کنار رؤسایی مانند ترومن و نیکسون به عنوان یکی از نامحبوبترین رؤسای جمهور آمریکا ثبت شود.
