عباس باقرپور اردکانی، مدیرکل حقوقی وزارت امور خارجه امروز دوشنبه ۲۶ مردادماه در نشست «تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران؛ آخرین تحولات» درباره تفاهم نامه اسلام آباد گفت: خوب، میتوانم به شما بگویم که تفاهمنامه را میتوان در وضعیت «کما» توصیف کرد؛ بنابراین، هنوز امکان احیا و بازگرداندن آن وجود دارد. اما اگر بخواهم وارد جزئیات شوم، همانطور که میدانید، این سند در تاریخ ۱۵ ژوئن به امضای رئیسجمهوری اسلامی ایران و رئیسجمهور ایالات متحده رسیده است و از نظر برداشت من، دارای سه بخش اصلی است.
وی افزود: بخش نخست، تأکید مجدد بر اصول بنیادین حقوق بینالملل است. ایالات متحده متعهد شده است که دیگر دست به تهدید نزند و از هرگونه تهدید یا استفاده از زور خودداری کند؛ همچنین متعهد شده است که عملیات نظامی را در تمامی جبههها متوقف کند، از جمله از طریق رژیم اسرائیل و نیروهای نیابتی آن در لبنان، و نیز به حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران احترام بگذارد.
باقرپور ادامه داد: این نخستین بخش است که به اعتقاد من، چه تفاهمنامه زنده باشد و چه نباشد، باید مورد احترام قرار گیرد. این یک تعهد از سوی ایالات متحده است، از جمله تعهد به خودداری از توسل زور که بر اساس حقوق بینالملل تاکید شده است.
مدیرکل حقوقی وزارت امور خارجه اظهار داشت: بخش دوم تفاهمنامه مربوط به مسئولیتها، تعهدات یا حقوقی است که بر مبنای اصل عمل متقابل و تعهدات متقابل پیشبینی شدهاند. برای مثال، ایالات متحده متعهد شده است محاصره یا محدودیتها را برطرف کند و همچنین متعهد شده است معافیتهایی را برای صادرات نفت خام ایران و برخی موارد دیگر صادر کند.
وی همچنین گفت: بخش سوم نیز درباره چگونگی حرکت به سمت مرحله بعدی مذاکرات و نهایی کردن توافق نهایی است که در بند سوم و همچنین در بند دوازدهم پیشبینی شده است. دو طرف توافق کردهاند یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفقیتآمیز توافق نهایی ایجاد کنند. اگر میان این سه بخش تفاوت قائل شویم، همانطور که گفتم، بخش نخست باید برای ایالات متحده الزامآور باشد؛ چه تفاهمنامه پابرجا باشد و چه نباشد.
باقرپور ادامه داد: اما در خصوص بخش دوم، از همان روز نخست میتوان گفت که تفاهمنامه هم از سوی ایالات متحده و هم از سوی رژیم اسرائیل نقض شده است؛ بهویژه اینکه ایالات متحده برخی تعهدات را از طرف رژیم اسرائیل پذیرفته بود. همچنین، آنها مدتی پیش معافیتهای خود را لغو کردند. بنابراین، آنها تفاهمنامه را نقض کردهاند.
وی تصریح کرد: اما نقض تفاهمنامه، بهعنوان یک توافق، به این معنا نیست که تفاهمنامه خاتمه یافته یا مرده است. همانطور که اشاره کردم، امکان احیای آن وجود دارد. ما برای چنین احیایی آمادگی داریم؛ مشروط بر اینکه ایالات متحده آماده باشد عادت خود به نقض تعهدات و همچنین تمایل خود به اعمال تحریمهای یکجانبه را کنار بگذارد. بنابراین، این تفاهمنامه میتواند احیا شود، اما این موضوع به ایالات متحده بستگی دارد.
این دیپلمات ایرانی همچنین گفت: بدون تردید، ما برای هر گزینهای آماده هستیم. اگر این مسیر به نتیجه نرسد، بارها ثابت کردهایم که آمادهایم با قاطعیت از خود و ملتمان دفاع کنیم و مطمئنم همه این درس را گرفتهاند؛ زیرا برای آنها غیرممکن است که در برابر اقدامات دفاعی یا عملیات نظامی ما ایستادگی کنند.
