«تام کاراکو»، مدیر پروژه دفاع موشکی مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا (CSIS)، اخیرا در گفتوگویی با اندیشکده «فارن پالیسی»، به بررسی پیامدهای نظامی و راهبردی جنگ علیه ایران برای واشنگتن پرداخته است.
وی تاکید میکند که واشنگتن در جریان درگیریهای اخیر بخش قابلتوجهی از موشکهای تهاجمی و رهگیرهای دفاعی خود را مصرف کرده و در برخی اقلام، میزان مصرف به حدود نیمی از موجودی رسیدهاست. نکته قابلتأمل آنجاست که به اعتقاد کاراکو، آمریکا همزمان با تلاش برای حفظ بازدارندگی در برابر چین در اقیانوس آرام و حمایت تسلیحاتی از اوکراین، اکنون با چالش تأمین و بازسازی ذخایر خود مواجه است؛ بنابراین جنگ با ایران برای واشنگتن هزینهای فراتر از میدان نبرد ایجاد کردهاست. مهمترین محورهای سخنان «تام کاراکو» با «فارن پالیسی» را در ادامه میخوانید:
کاهش قابلتوجه ذخایر موشکی آمریکا
- در حالی که ادامه جنگ آمریکا با ایران همچنان محل بحث است، یک محدودیت مهم و فزاینده برای واشنگتن آشکار شده است: «کاهش ذخایر مهمات و موشکهای کلیدی ارتش آمریکا».
- آمریکا در جریان جنگ با ایران، در برخی سامانههای تهاجمی و دفاعی خود تا نیمی از ذخایر موجود را مصرف کرده است.
- این روند نهتنها توان آمریکا برای ادامه عملیات نظامی را تحت فشار قرار میدهد، بلکه قدرت واشنگتن برای نمایش و اعمال قدرت در سایر نقاط جهان را نیز محدود کرده و میتواند بر محاسبات رقبای آمریکا اثر بگذارد.
پاتریوت؛ ستون دفاع موشکی آمریکا و متحدان
- یکی از مهمترین سامانههایی که ذخایر آن با سرعت قابلتوجهی کاهش یافته، موشکهای رهگیر «پاتریوت» است.
- این سامانه از طریق رادارهای پیشرفته، تهدید را شناسایی و رهگیری کرده و سپس موشک رهگیر را به سمت هدف هدایت میکند.
- پاتریوت در دو گونه اصلی PAC-۲ و PAC-۳ مورد استفاده قرار میگیرد؛ PAC-۲ با انفجار و ترکش هدف را منهدم میکند، در حالی که PAC-۳ بر اساس فناوری «اصابت مستقیم به هدف» عمل میکند.
- برآوردهای نشان میدهد آمریکا پیش از آغاز جنگ حدود۲هزارو۵۰۰ فروند از این موشکها در اختیار داشته و احتمالاً بیش از هزارو۲۰۰ فروند از آنها مصرف شدهاست.
- کشورهای خاورمیانهای مجهز به پاتریوت، ازجمله عربستان و امارات نیز بخش قابلتوجهی از ذخایر خود را صرف کردهاند.
- هر فروند رهگیر پاتریوت حدود ۴ میلیون دلار هزینه دارد و تولید آن از نقطه آغاز تا تحویل، در شرایط عادی حدود ۳ سال زمان میبرد.
- صنعت دفاعی آمریکا در تلاش است ظرفیت تولید را از حدود ۳۵۰ فروند در سال به ۶۵۰ فروند افزایش دهد و درنهایت تا پایان دهه به ظرفیت سالانه هزار تا دو هزار فروند برسد.
گسترش مشکل به موشکهای تهاجمی و دفاعی
- مشکل تنها به پاتریوت محدود نمیشود.
- موشک کروز «تاماهاوک» یکی دیگر از مهمترین ذخایر تحت فشار است.
- این موشک دوربرد بهدلیل قابلیت شلیک از فاصله ایمن و عدمنیاز به اعزام هواپیمای سرنشیندار به عمق پدافند حریف، از گزینههای محبوب روسایجمهور آمریکا در عملیاتهای نظامی بودهاست.
- در بخش تهاجمی، موشکهای AASM، ATACMS، PrSM و JASSM نیز در جریان جنگ با ایران در تعداد قابلتوجهی بهکار گرفته شدهاند.
- در بخش دفاعی نیز ذخایر سامانه «تاد» و رهگیرهای دریایی SM-۳ و SM-۶ از مواردی هستند که نگرانی درباره کاهش موجودی آنها افزایش یافتهاست.
- هزینه این تسلیحات بسته به نوع سامانه متفاوت است و از کمتر از یک میلیون دلار برای برخی انواع موشکهای SM-۶ تا چند میلیون دلار برای سامانههای پیشرفتهای مانند «تاد» متغیر است.
- زمان تولید و تحویل نیز عموماً بین ۲ تا ۳ سال برآورد میشود.
پیامدهای ویژه کاهش ذخایر
- واشنگتن بیش از یک دهه است بر ضرورت تمرکز راهبردی بر منطقه هند - اقیانوس آرام تأکید میکند.
- اما گزارشها حاکی از آن است که بخشی از تجهیزات و مهمات مستقر در این منطقه برای جنگ با ایران جابهجا شدهاند.
- این وضعیت میتواند توان آمریکا برای ایجاد بازدارندگی در برابر چین، بهویژه در سناریوی احتمالی حمله به تایوان، را تضعیف کند.
- کاهش موشکهای تهاجمی دوربرد و سامانههای دفاع هوایی، حتی ممکن است محاسبات یک مهاجم بالقوه را تغییر دهد؛ زیرا طرف مقابل ممکن است تصور کند توان آمریکا برای پاسخ یا دفع حمله کاهش یافتهاست.
- درباره اوکراین نیز کاهش ذخایر، تصمیم واشنگتن برای ارسال تسلیحات بیشتر را دشوارتر کردهاست.
مشکل؛ کمبود اولیه یا مصرف بیش از حد؟
- بحران کنونی حاصل ترکیبی از دو عامل است؛ آمریکا پیش از جنگ نیز ذخایر کافی در اختیار نداشت و درعینحال، طی ماههای اخیر میزان قابلتوجهی از این ذخایر را مصرف کرده است.
- برنامه افزایش تولید از مدتها قبل در پنتاگون مطرح بوده، اما سرعت اجرای آن با نیازهای ایجادشده همخوانی ندارد.
عقبماندگی ذخایر چگونه جبران میشود؟
- افزایش چشمگیر تولید تسلیحات نیازمند چیزی فراتر از برنامهریزی پنتاگون است.
- واشنگتن زمانی واقعاً وارد «وضعیت تولید جنگی» خواهد شد که کنگره بودجه لازم را تصویب و منابع مالی را به قراردادهای واقعی تولید تبدیل کند.
- بنابراین، حتی با وجود تلاشهای پنتاگون برای افزایش ظرفیت تولید، آمریکا در کوتاهمدت و احتمالاً میانمدت با یک عقبماندگی جدی در حوزه ذخایر موشکی مواجه است.
- این شکاف میتواند هم توان عملیاتی آمریکا و هم اعتبار بازدارندگی آن را در چند منطقه جهان تحت تأثیر قرار دهد.
