جنگ آمریکا و رژیم‌صهیونیستی علیه ایران، تنها میدان رویارویی موشک‌ها و پهپادها نیست و در پشت پرده این جنگ، فناوری‌های هوش مصنوعی نیز به یکی از ابزارهای اصلی عملیات نظامی آمریکا علیه ایران تبدیل شده‌اند؛ فناوری‌هایی که به انتخاب و اولویت‌بندی اهداف، هماهنگی عملیات و پشتیبانی از حملات کمک می‌کنند و بخش بزرگی از افکارعمومی آمریکا حتی از ابعاد این نقش‌آفرینی نیز اطلاعی ندارد.
«جاناتان گایر»، مدیر برنامه «آمریکای مستقل» در «موسسه امور جهانی» (وابسته به گروه اوراسیا) به تازگی در یک ارزیابی تحلیلی، که در وبگاه اندیشکده آمریکایی «نشنال اینترست» منتشر شده، به بررسی زوایای مختلف این موضوع پرداخته است که مهم‌ترین محورهای آن را در ادامه می‌خوانید:
نقش هوش مصنوعی در جنگ ایران
- کلود (Claude) در انتخاب و اولویت‌بندی اهداف در ایران نقش داشته است.
- گروک (Grok) نیز در هماهنگی هزاران موشک شلیک‌شده در روزهای نخست جنگ به کار گرفته شده‌است.
- چت جی پی تی (ChatGPT) نیز پیش‌تر ازسوی اسرائیل در جنگ غزه مورد استفاده قرار گرفته‌است.
- با وجود گسترش استفاده نظامی از هوش‌مصنوعی، بخش بزرگی از مردم آمریکا از این موضوع اطلاعی ندارند.
- نظرسنجی مؤسسه امور جهانی و YouGov نشان می‌دهد تنها ۸ درصد آمریکایی‌ها اطلاعات زیادی درباره نقش هوش‌مصنوعی در جنگ ایران دارند، در حالی که ۶۳ درصد گفته‌اند اطلاعات آنها «اندک» یا «هیچ» است.
شرکت‌ها عملاً قواعد جنگ را تعیین می‌کنند
- با وجود گزارش‌های رسانه‌ای درباره استفاده گسترده پنتاگون از هوش‌مصنوعی، این فناوری همچنان فاقد چارچوب نظارتی شفاف و مؤثر است.
- حتی محدودیت‌هایی که روی کاغذ وجود دارند نیز به‌صورت کامل اجرا نمی‌شوند و در عمل، شرکت‌های فناوری تعیین می‌کنند مدل‌های هوش مصنوعی در جنگ چگونه به کار گرفته شوند.
- این وضعیت زمانی آشکارتر شد که آنتروپیک (یک شرکت آمریکایی در حوزه هوش‌مصنوعی) درخواست پنتاگون برای اجازه «تمام استفاده‌های قانونی» از کلود را رد کرد.
- در مقابل، xAI، سازنده گروک، با این درخواست موافقت کرد.
- پنتاگون همچنان با وجود اختلاف‌های خود با آنتروپیک، کلود را از طریق سامانه هوشمند Maven به‌کار گرفته است؛ سامانه‌ای که شرکت پالانتیر (یک شرکت نرم‌افزار آمریکایی) آن را اداره می‌کند.
- درسوی دیگر نیز براساس ارزیابی آنتروپیک، عوامل ایرانی تلاش کرده‌اند با کمک کلود، پایگاه‌های آمریکا را هدف قرار دهند؛ اقدامی که این شرکت آن را مسدود کرده‌است.
خطای هوش مصنوعی؛ هزینه‌ای انسانی
- یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، میزان دقت این سامانه‌هاست. براساس اظهارات افسر ارتشی مسئول Maven، دقت کلی این سامانه تا سال ۲۰۲۴ حدود ۶۰درصد بوده؛ یعنی حدود ۲۴ واحد درصد پایین‌تر از عملکرد انسان.
- خطا در هدف‌گیری نظامی می‌تواند پیامدهای مرگباری داشته باشد.
- در نخستین ساعات جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، حمله به مدرسه دخترانه‌ای در میناب ۱۷۵ کشته برجا گذاشت که بیشتر آنها دانش‌آموز بودند.
- براساس نظرسنجی مؤسسه امور جهانی، تنها حدود نیمی از آمریکایی‌ها از این حادثه مطلع بودند.
- ۱۲۰ نماینده دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا نیز در نامه‌ای به پنتاگون، درباره احتمال استفاده از هوش‌مصنوعی، ازجمله Maven، دراین حمله پرسش کردند.
تجربه غزه، نمونه‌ای از جنگ هوش مصنوعی
- استفاده گسترده از هوش مصنوعی در جنگ غزه نیز نگرانی‌های مشابهی ایجاد کرده‌است.
- گزارش‌ها حاکی است سامانه‌های Lavender و Gospel اسرائیل ده‌ها هزار هدف ایجاد کرده‌اند و در روند هدف‌گیری، استفاده از هوش‌مصنوعی به کاهش حساسیت نسبت به تلفات غیرنظامیان منجر شده‌است.
- نظامیان اسرائیلی همچنین از استفاده ChatGPT و ابزارهای مشابه در غزه خبر داده‌اند.
- با وجود این، استفاده گسترده از هوش مصنوعی نتوانسته به پایان جنگ یا تحقق سریع اهداف اسرائیل منجر شود و درعوض با گسترش عملیات و تخریب بیشتر در غزه همراه بوده‌است.
جنگ پهپادی؛ مقدمه جنگ‌های هوش مصنوعی
- جنگ پهپادی آمریکا در دوران جورج دبلیو بوش و باراک اوباما نمونه قبلی استفاده گسترده از فناوری برای انجام عملیات نظامی از راه دور بود.
- با وجود گسترش این حملات، کنگره آمریکا هیچ قانون جامعی درباره حملات پهپادی تصویب نکرد و چارچوب‌های اجرایی نیز محدود باقی ماندند.
- نسل جدید پهپادها، که قابلیت‌های هدایت خودکار دارند، اکنون به بخشی از جنگ‌های دولت ترامپ تبدیل شده‌اند.
- در همین چارچوب، گزارش شده ایران یک پهپاد زیرآبی متعلق به شرکت آمریکایی Anduril را به دست آورده‌است.
مشکل اصلی چیست؟
- مساله فقط توانایی یا خطای فناوری نیست؛ مشکل اصلی این است که تصمیم درباره استفاده از هوش‌مصنوعی برای کشتن انسان‌ها تا حد زیادی به شرکت‌های خصوصی واگذار شده‌است.
- مردم آمریکا تاکنون شفافیت کافی درباره این روند دریافت نکرده‌اند، ازجمله درباره اینکه چه زمانی هوش‌مصنوعی در زنجیره تصمیم‌گیری برای حمله قرار دارد، آیا پیش از شلیک حملات بررسی انسانی انجام می‌شود و نتایج کامل تحقیقات درباره حملاتی مانند حادثه میناب چیست؟
- در شرایطی که قواعد استفاده نظامی از هوش‌مصنوعی را به‌جای دولت و کنگره، شرکت‌های خصوصی تعیین می‌کنند، حرکت به سمت جنگ‌های گسترده‌تر و کم‌شفاف‌تر آسان‌تر می‌شود.
