مصاحبه هاشمی رفسنجانی با روزنامه جمهوری اسلامی
موضوع یارانه ها مربوط به سالهای بعد از جنگ است
هاشمی رفسنجانی در گفت و گویی با روزنامه جمهوری اسلامی آخرین مواضع خود درباره مسایل اخیر داخلی و خارجی را بیان کرده است که در ادامه بخشهایی از این مصاحبه را انتخاب کرده ایم که می خوانید.
* اینکه جریانات اخیر(مصر و تونس) چقدر متاثر از انقلاب اسلامی است و چقدر مربوط به خودشان است این را باید بیشتر بررسی کرد، همین جوری نگوئیم این انقلاب اسلامی است که آنها دارند که دارند تکرار میکنند یا اینکه بگوییم هیچ تاثیری ما نداشتیم. نمیشود سیاه و سفید دید. مسئله را باید با ابعاد مختلف دید. انقلاب اسلامی ایران درسی به منطقه و دنیا داد. به دنیا اعلام کرد که مردمی که هیچ چیز دستشان نیست، به دنبال حضور در خیابانها و ابراز وجود توانستند حکومتی را که خیال میکرد منطقه ثبات و امن خارجی هاست. شاه هم ژاندارم منطقه بود. خارجیها مطمئن بودند ایران شاهنشاهی پایگاهشان است.
شاه ایران کدخدای منطقه بود که خارجیها او را گماشته بودند. انقلاب اسلامی ایران حرکت غیر قابل پیشبینی برای خارجیها بود. حتی برای خود ما هم با این وسعت قابل پیشبینی نبود. مردم ایران حقیقتا هوشیاری به خرج دادند. آمدند و حکومتی را که هم از لحاظ مالی و اقتصادی در داخل کمبودی نداشت. حالا بد عمل میکرد بحثدیگری است. ولی منابع مالیاش خوب بود. ابرقدرت شرق و غرب از او حمایت میکردند. ارتجاع منطقه همراهش بود. در مجموع همه عوامل ثبات را داشت. مردم با دست خالی رژیم پهلوی را به هم ریختند. نکته دوم عقاید مردم بود. مردم ایران واقعا به خاطر دین آمدند. اکثریت مردم به خاطر دین به
میدان آمدند. جریانات سیاسی هم بودند ملیگراها کمونیستها و… هم بودند. اما اکثریتی که انقلاب را پیروز کرد مردم متدین بودند
* بالاخره یک رهبر مثل امام خمینی(ره) برای مصر ضروری است. اختلاف نظر هم طبیعی است. بعضی از احزاب موافق مذاکره بودند. بعد ترسیدند. اخوان المسلمین هم اول نمیخواست شرکت کند. بعد نمیدانم به چه دلیل پذیرفت و رفت شرکت کرد، ولی شعارش با آنهایی که در میدان تحریر ماندند و گفتند تا سقوط مبارک ما از اینجا نمیرویم، با آنها حفظ کردند و فاصله نینداختند. البته کار عاقلانهای کردند. هم مذاکره کردند و هم عزم خودشان را نشان دادند
* اسرائیلیها با انقلاب کنونی مصر شدیدا مخالف هستند. اتفاقا در همین چیزها هم شبیه ایران هستند. با روی کار آمدن دولت بختیار میخواستند سر انقلاب ما کلاه بگذارند شاه بماند. امام ایستادند و جلوی این توطئه را گرفتند. در مصر هم الان چنین چیزی هست. عمر سلیمان را خیلیها قبول ندارند. شبیه آن اختلافات الان در مصر هم هست
* ما اگر بسیج و نیروهای داوطلب را نداشتیم نمیتوانستیم در دفاع مقدس به پیروزی برسیم. تا حالا هم همیشه مردم در صحنه بودهاند. نقش مردم برای همه ما روشن است این هم چیز من در آوردی نیست. اسلام راه را نشان داده است. اسلام حکومت را میگوید باید با خواست مردم باشد. حتی زمانی که معصوم(ع) هم امام هست به شرطی حکومت معصوم(ع) تحقق میتواند پیدا کند که مردم بپذیرند. خیلی هم روشن است. اگر در عالم حقیقت معصوم(ع) امام و رهبر است(که هست) ولی در عمل تحققاش مشروط به خواست مردم است. همکاری مردم است. مردم قطعا نقطه اصلی کار ما بودند. قطعا در آینده نقش شان بیشتر میشود به دلیل اینکه
آگاهیشان بیشتر میشود
* جان مایه اصلی انقلاب اسلامی احترام به حقوق انسانها، آزاداندیشی، حفظ حرمت و کرامت انسانی بود. خیلی هم در این زمینهها کار شد. امام خمینی(ره) برای حفظ حرمتها خیلی تلاش کردند. انقلاب اسلامی هم در فرهنگسازی همین بخش خیلی موثر بود. در سالهای اخیر این فرهنگ تا حدود زیادی از بین رفته آن ارزیابی که ما داریم از جامعه این است که بیحرمتی خیلی زیاد شده، با قلمهای مسموم، با زبانهای مسموم بیاخلاقیهای خیلی زیادی میشود. تهمت، دروغ، افترا رشد کرده. یک گروه افراطی سعی میکنند برای ماندن خودشان، برای بقای خودشان، هر چیزی به هرکسی بگویند. آن چیزی که نگرانی ایجاد
میکند این است که انقلاب اسلامی در این زمینه مسئولیت بالایی دارد. نظام جمهوری اسلامی برای حفظ کرامت انسانی مسئولیت اول دارد. یعنی بخش معنوی، بخش بالاتری است از بخش مادی. نظام جمهوری اسلامی باید برای همه چیز تلاش بکند، اما قبل از هر چیزی باید احترام انسانها و کرامت انسانی حفظ بشود.
* باید با عمل مردم را جذب کنیم، با اسم اسلام و شعار اسلام نمیتوانیم مردم را جذب کنیم. یکی از اصول اسلامی خود مردم است. بالاخره همین مردم جوهر کار ما هستند. اگر بتوانیم اسلام را به یک معنای وسیع سیاسی، اجتماعی و فرهنگیاش عملا در جامعه بشناسانیم مردم با انقلاب میمانند. با اسلامی که حقیقت اسلام باشد. اگر بنا باشد دروغ گفتن، آمار دروغ دادن، وعده دروغ دادن، خلف وعده کردن، تهمت زدن، ضایع کردن حقوق مردم، عدم احترام به آزادی مردم و امثال اینها باشد اینها همه ضداسلامی است از نظر کارشناسان اسلامی. اخلاق اسلامی باید قطعا مراعات شود.
اگر اسلام را ادامه بدهیم مردم همیشه با ما خواهند بود، اما اگر خدای ناکرده مردم احساس کنند آن راهی که میخواستند نمیرسند، نمیشود رویش حساب کرد
* من اوایلی که آمریکا به عراق آمد یا میخواست بیاید، همچنین افغانستان، در نماز جمعه گفتم که اینها دارند وارد باتلاق می شوند. تعبیر باتلاق را اولین بار من به کار بردم. تعبیر باتلاق هم تا آنجا که من میشناسم جایی است که لجن متراکم شده، آدم وقتی میرود آنجا برای برگشت خیلی سخت است. هر چه پایش را فشار میدهد که بیاید عقب، میرود پایینتر. باید یک بولدوزری از دور آدم را بوکسل کند و بکشد بیرون. استدلال تاریخی هم کردم. هنوز هم معتقدم عراق و افغانستان هر دو برای آمریکاییها و ناتو در شرایط حاضر باتلاق است.
* خیلی بهتر از این میشود از ظرفیتی که الان جمهوری اسلامی ایران دارد بهرهبرداری بکنیم. به نظر من ظرفیت ایران در سیاست خارجی بالا است منتها نیاز به یک مدیریت قوی و به روز دارد.
حضور مردم در عرصههای مختلف انقلاب و بعد از گذشت سه دهه، منحصر به بحثسیاسی و مشارکتهای سیاسی نمیشود. طبیعتا حوزههای اقتصادی هم از آن حوزههایی است که مشارکت گسترده مردم برای رشد و بالندگی اقتصاد کشور میطلبد.
* سیاستهای خصوصیسازی را ما در مجمع گذراندهایم و رهبر انقلاب هم تایید کردند. ابلاغ کردند و تاکید هم کردند. یک بار جلسهای همه بودند، ایشان گفتند من از این اصلاح اصل ۴۴ یک انقلاب اقتصادی انتظار داشتم. نمیبینم بعد از چند سال. به نظرم هنوز تا این لحظه آن سیاستهای مصوب در تصدیگری که واگذار بشود به مردم. حاکمیت واگذار کند. این اتفاقها مال حالا نیست. یارانهها و تحول اقتصادی از بعد از جنگ شروع شد. ما به عنوان سیاست تعدیل میخواستیم رفته رفته و قدم به قدم به سامان برسانیم. بعدها با تصویب سیاستهای کلی شکل روشنتری گرفت و متاسفانه آنها اجرا نشده است. میگویند
اجرا میکنیم، ولی من به نظرم قسمت اعظمش اجرا نشده است
* اگر فرض میکردیم که همان حرکتی که شروع شد به عنوان سیاستهای تعدیل در دولتهای بعدی هم ادامه پیدا میکرد تا حالا، و ضعفهایی هم که داشت جبران میشد، ترمیم میشد به نظرم الان بدون شوک به اهداف اقتصادی رسیده بودیم. یعنی لازم نبود یک کار فوقالعادهای انجام بدهیم. یارانهها به تدریج حذف شده بود، قیمتها تابع عرضه و تقاضا شده بود. رقابت در کشور رقابت واقعی میشد، مردم خودشان کارها دستشان بود، دولت هم فرماندهی میکرد. اگر آن وضع ادامه پیدا میکرد، ما امروز با این مشکلات مواجه نمیشدیم. کوپنها را خیلی کم کرده بودیم. اواخر دولت ما، تعداد کمی از کوپنها
مانده بود مردم بدون کوپن زندگی میکردند. به جای اینکه بهشان پول بدهیم، شغل بهشان داده بودیم. کار میکردند و هزینهها را میپرداختند. بعد از دولت ما، این راه تبدیل به سیاستهای چشمانداز شد. این سیاستها بعدها اجرا نشد
* اکثریت قاطع مردم ما به انقلاب وفادار هستند. ممکن است در شیوه عمل ما حرف داشته باشند. طبیعی است باید حرفشان را بشنویم و اصلاح کنیم. من فکر میکنم با این زمینهای که در مردم هست یکی از وظایف ملی و انقلابی ما این است که در مراسمی مثل ۲۲ بهمن حضور فعال داشته باشند
* متاسفانه مشکلات داریم. از نظر اخلاقی، فرهنگی، اقتصادی اسلامی. و خیلی چیزها را نمیتوانیم بگوییم اسلامی است. از لحاظ مردم هم بالاخره بخشی از مردم ناراضی هستند. به هر دلیلی. حالا یا حقشان باشد یا نباشد. باید بهتر از این مردم را در صحنه نگه داریم. قانون اساسی هم باید بهتر از این مراعات بشود.
* انقلاب متعلق به همه مردم ایران است. ایران هم متعلق به همه است و همه باید برای حفظ نظام جمهوری اسلامی و اعتلای ایران در صحنه حاضر باشیم و در راه پیمائی ۲۲ بهمن شرکت کنیم