رفسنجانی چگونه سیاستهای تاچر را کپی کرد؟
سیاستهایی که هاشمی رفسنجانی در دوران ریاستجمهوری خود بر اقتصاد اعمال کرد موجب شد که تورم به معضل حاد اقتصاد تبدیل شود و به فقر و اختلاف طبقاتی دامن زده شود.
به گزارش افکارنیوز، آیتالله اکبر هاشمی رفسنجانی برای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری بار دیگر خود را کاندید کردهاند. این در حالیاست که بسیاری از کارشناسان اقتصادی و استادان دانشگاه نقدهای گستردهای را به عملکرد ۸ ساله ریاست جمهوری ایشان وارد میدانند. سیاستهایی که هاشمی رفسنجانی در دوران ریاستجمهوری خود بر اقتصاد اعمال کرد موجب شد که تورم به معضل حاد اقتصاد تبدیل شود و به فقر و اختلاف طبقاتی دامن زده شود. این سیاستها که برگرفته از مکتب سرمایهداری و به طور خاص از مکتب نئولیبرالها گرتهبرداری شده بود موجب شد که اقتصاد
به سمت مصرفگرایی افراطی و فقیرتر شدن اقشار مختلف گرایش پیدا کند. برای بازخوانی عملکرد اقتصادی دوران ریاستجمهوری هاشمی رفسنجانی به سراغ مهدی تقوی کارشناس اقتصادی و استاد دانشگاه رفتهایم.
آنطور که بسیاری از کارشناسان و استادان دانشگاه میگویند بسیاری از معضلات اقتصادی فعلی ناشی از عملکرد اقتصادی دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانیاست. بنابراین این سوال پیش میآید که هاشمی چه سیاستی را در اقتصاد پیش گرفت که اکنون ما در این وضع قرار داریم؟
شاید اصلیترین و مهمترین دلیل انتقاد از عملکرد اقتصادی هاشمی رفسنجانی در پیش گرفتن سیاستهای تعدیل اقتصادی در دوران ایشان باشیم. مردمی که آن دوره را با پوست و استخوان خود حس کردهاند به خوبی نتایجی که سیاستهای تعدیل برای اقتصاد در پی داشت را میدانند. اگر دقت کنیم این روزها هم دقیقا با معضلات و مشکلات آن روزها روبهرو هستیم. از یک سو با تورم افسارگسیخته بالای ۳۲ درصدی روبهروییم و از سوی دیگر شاهد سیل عظیم جمعیت بیکار جوان هستیم. در این دوره همچنین فاصله تبغاتی و فقر هم بیش از پیش رشد کردهاست. چنین وضعیتی را ما در دوران آقای هاشمی هم دقیقا تجربه کرده
بودیم. یعنی سیاستهای نادرستی که هاشمی در اقتصاد در پیش گرفت را احمدینژاد به شکل و فرم دیگری اجرایی کرد و برای همین شاهد شرایط یکسانی هستیم.
سیاستهای تعدیل آقای هاشمی به نرخ تورم دامن زد و در برههای این نرخ تا ۵۰ درصد هم پیش رفت. تورم ۵۰ درصدی در کشور ما آسیبهای فراوانی را متوجه قشر متوسط و فقیر جامعه کرد. بیاعتمادی اقتصادی و بحرانی بودن فضای اقتصاد یکی از اصلیترین شاخصههای دوران ریاست جمهوری آقای هاشمی بود.
در این میان نباید از نرخ روز افزون بیکاری، از بیکاران جوان گرفته تا جمعیت میانسال در دوره ایشان غافل شد. وقتی بیکاری افزایش پیدا کند مسلما ما با جمعیت فقیرتری روبهرو خواهیم بود. جمعیت فقیرتر هم بر افزایش خط فقر دامن میزند. پس سیاست تعدیل، نرخ تورم افسارگسیخته و بیکاری از اصلیترین مشخصات دوران ریاست جمهوری ایشان است.
موضوع دیگری که مطرح میشود در پیش گرفتن مکتب سرمایهداری غربی تام و تمام در دوران ایشان است. در پیش گرفتن چنین مکتبی به صورت تمام قد هم میتواند یکی از دلایل بحران اقتصادی در دوران ایشان باشد؟
قطع و یقین بدانید که در پیش گرفتن مکتب غربی و وابستگی به مکتب نئولیبرال پیش آور تمام این بحرانها بود. اگر هاشمی رفسنجانی به کارشناسان نئولیبرال اعتماد نمیکرد و افسار اقتصاد و تصمیمات خود را دست مریدان این مکتب نمیداد که ایشان سیاست تعدیل اقتصادی را در پیش نمیگرفتند. سیاست تعدیل بنیادیترین و اصلیترین آموزه مکتب سرمایهداری نئولیبرال است. بدون سیاست تعدیل اقتصادی به آن شکل و فرمی که دیدیم نمیتوان اقتصاد نئولیبرال را متصور شد. ایشان هم علاقه زیادی به این مکتب داشتند و همین مکتب به اعتماد و علاقه مردم به ایشان ضربه زد. عدهای کارشناس نئولیبرال در آن
دوران ذهن ایشان را مخدوش کردند و ایشان هم سر سپرده مکتب سرمایهداری شد. بنابراین در اواخر دوران ایشان نرخ تورم بالا و بالا رفت تا به مرز ۵۰ درصد رسید، بیکاری بالا رفت، فقرا بیشتر شدند و شاکله اقتصاد به طور کلی به هم ریخت.
سوال این است که چطور شد آقای هاشمی رفسنجانی مکتب نئولیبرال را سرلوحه تصمیمات سیاسی خود قرار دادند؟
ببینید، در آن دوران موج اقتصاد نئولیبرال برخی کشورهای غربی را در پی گرفته بود و بود و به اصطلاح تب نئولیبرالی بالا گرفته بود. یکی از اصلیترین افرادی که مکتب نئولیبرالها را در پیش گرفت مارگارت تاچر در انگلیس بود. او هم دقیقا سیاستهای تعدیل اقتصادی را در پیش گرفت و تورم و فقر و بیکاری در انگلیس را به طور چشمگیری افزایش داد. هاشمی هم برنامه و سیاست اقتصادی خود را از تاچر کپی کرد و آن را عینا در اقتصاد ایران اجرا کرد و تبعاتش هم عینا به اقتصاد ایران وارد شد. شاید بتوان مارگارت تاچر و ریگان را پیشقراولان مکتب نئولیبرال دانست و هاشمی هم به طور دقیق آموزهها و
اقدامات این دو رو کپی کرد. این در حالیاست که اقتصاد ایران نه کشش چنین سیاستهایی را داشت و نه اصولا چنین سیاستهایی به درد اقتصاد ایران میخورد.
عموما گفته میشود که سیاستها تاچر و ریگان در انگلیس و آمریکا جواب داد و نتایج مثبت به بار آورد. شما به چنین امری معتقدید؟
نخیر، اصلا اینطور نیست. بنده در دورانی که تاچر در انگلیس روی کار آمد در این کشور دانشجوی اقتصاد بودم و در این کشور درس میخواندم. اقتصاد انگیس تا پیش از تاچر در دست حزب کارگر بود. این حزب از سرمایهداران بزرگ و ثروتمندان مالیات میگرفت و به قشر پاییندست سوبسید میداد. این امر از سویی هم اقتصاد را پویاتر کرده بود هم فقیر و نیازمندی در انگلیس دیده میشد. زیرا سیاستهای حزب کارگر به خوبی اقتصاد را سامان داده بود. با ورود تاچر به صحنه نخست وزیری اما به کلی این سیاستها کنار گذاشته شد و به جای آن مکتب نئولیبرال، با سیاستهای تعدیلش روی کار آمد. بنده به خوبی به یاد
دارم پس از اعمال این سیاستها وقتی در متروهای انگلیس تردد میکردید جلوی ورودی مترو زنان و مردان جوانی را میدیدید که از شدت فقر جلوی در مترو کاسهای جلوی خود گذاشته بودند و گدایی میکردند. اگر تاچر موفق بوده پس چرا پس از سیاستهای تعدیل این کشور با فقر گسترده و چشمگیر روبهرو شد و جوانان را به گدایی انداخت؟
این معضلات دقیقا همان معضلاتی بود كه آقای هاشمی رفسنجانی متوجه كشور، مردم و اقتصاد كرد. ما هم پس از این سیاستها شاهد افزایش فقیران در كشور و گدایی بودیم. اگر یكبار دیگر چنین سیاستهایی با قدرت در كشور ایجاد شود قطعا و یقینا چیزی از اقتصاد باقی نمیماند. چه بسا كه اكنون هدفمندی یارانهها كه به صورت نادرست در كشور اجرا شد هم چنین نتایجی در بر داشته است.