تبلیغات
کد خبر: ۲۳۲۱۰۰

۱۵ خرداد آغازی بر سرنگونی طاغوت

پانزدهم‌ خرداد نقطه‌‌ عطف‌ مسیر نهضت‌ اسلامی‌ ایران‌ و سرفصل‌ آغازین‌ انقلاب‌ اسلامی‌ است روزی که مبدا جنبش اسلامی ملت ایران قرار گرفت و پایه های طاغوت را لرزاند.

۱۵ خرداد آغازی بر سرنگونی طاغوت

به گزارش افکارنیوز، نیروی پنهان امپریالیسم آمریكا كه امام خمینی(ره) در بیانیهها، پیامها و سخنرانیهای خود، امالفسادش میخواند و شاه را نیز آلت دست اراده آمریكا معرفی میكرد عامل نوپدیدی بود که موجب افشاگری امام راحل در این خصوص می شد.

آن‌ روزها درک‌ این‌ موضع‌ برای‌ اکثر مردم‌ دشوار بود؛ امّا روند حرکت‌ رژیم‌ از کاپیتولاسیون‌ تا ژاندارمی‌ منطقه‌ و دخالت‌های‌ آشکار آمریکا، آن‌چنان‌ موضوع‌ را مبرهن‌ ساخت‌ که‌ در حرکت‌های‌ سال‌های‌ ۵۶ و ۵۷، «مرگ‌ بر آمریکا» شعار اصلی‌ مردم‌ شد و ‌ ۱۵ خرداد اوّلین‌ رویارویی‌ نیروهای‌ اسلامی‌ با امریکا و پی‌ریزنده‌ و بیان‌گر هویت‌ نهضت‌ اسلامی‌ ایران‌ به‌ رهبری‌ امام‌ خمینی‌ بود.

روزهای خونین خرداد در تبریز


در نهضت سال ۱۳۴۲ در تبریز، طبق خواسته امام تعدادى از روحانیان با قم تماس داشتند که هدف آن رسیدگى به امور روحانیت بود. شکل‏ گیرى نهضت مقدس اسلامى، در جبین حضرت امام، مرجعیت را نسبت به واکنش به منکرات موجود در شاکله رژیم پهلوی بسیار ترغیب می کرد و امام با اهداف اسلامی خود توانستند با قدرت، رژیم دیکتاتورى شاه را سرنگون سازد.

مراسم عزادارى سیدالشهدا(ع) که تبریزیان برگزار مى‏ کنند، در تمام شهرهاى کشور، به ویژه در خود تبریز امتیازات به‏ خصوصى دارد که زبانزد خاص‏ وعام است.

هر سال از روز چهارم یا پنجم محرم بعد از روضهد‏خوانى در مساجد و تیمچه‏ هاى بازار، دسته ‏هاى عزادار بسیار متین و باوقار در بازار به راه مى‏ افتند و تا نزدیکی هاى غروب به آخر بازار مى ‏رسند و مراسم عزادارى پایان مى‏ پذیرفت.

ن سال روز عاشورا، مردم مومن و ولایی تبریز به رهبرى روحانیّت آگاه چنان تشخیص دادند که به جاى یزید و ایادى او بر سر یزید زمان و دژخیمان او فریاد کشند، مراسم عزادارى آن روز به یک تظاهرات خشم‏ آلود مبدّل شد.

این مراسم در حالى که علماى بزرگ شهر همچون آیت ‏اللّه حاج شیخ احمد اهرى، آیت‏ اللّه حاج سیدحسن انگجى، آیت ‏اللّه قاضى طباطبایى، آیت ‏اللّه حاج شیخ عبدالحمید شربیانى و… پیشاپیش مردم در حرکت بودند، از صحن مسجد جامع تبریز شروع شد.

جوانان غیرتمند و پرشور مسلمان نیز آنان را در برگرفته بودند تا از فشار ازدحام مردم آنها را محافظت کنند. مردم بعد از پیمودن بازار، مقابل در بزرگ مسجد جامع(قیزبسدى بازار) به تقاطع بازار بزرگ(راسته بازار) رسیدند. بعد از عبور از مقابل " اوش تیمچه‏ لر " پیمودن طول راسته بازار را به سوى رودخانه وسط شهر ادامه دادند، با پیچیدن به بازار " گن دلّه ‏زن " به طرف " دال‏راستا " راه افتادند. آن موقع هنوز مردم شعارهاى کوبنده انقلاب را بلد نبودند و تنها نوحه ‏اى را که با وضع آن روز سازگار تشخیص مى‏ دادند، شعرى بود از کریم صافى شاعر زبردست آذربایجان.

مردم به چند دسته تقسیم شده و در حالى که پاى بر زمین مى‏ کوبیدند، با مشتهاى گره کرده این شعر کریم صافى را مى‏ خواندند: یوم عاشورادى یا روز قیامت دور بوگون / یا قیامت عرصه سیندن بیر علامتدور بوگون

دیگر آن روز از سینه زدن و زنجیر زدن خبرى نبود؛ مردم مشت ها را گره کرده بودند تا به جاى زدن به سینه خود برسر ستمگر زمان بکوبند.

نوروز ۴۲ فرا رسید. امام فرمودند: «ما امسال عید نداریم!» و روز عید را روز عزا اعلام نمودند. اتفاقا روز دوّم فروردین آن سال مصادف بود با روز شهادت امام صادق(ع) و چون امام عید را هم عزا اعلام کرده بودند، بیشتر شهرهاى ایران به حالت فوق‏ العاده ‏اى درآمد.

ماجراى مدرسه طالبیّه تبریز

روز دوّم عید نوروز را که مصادف با سالروز وفات امام صادق(ع) بود، امام روز عزا اعلام کرده بود.

اعلامیه امام در مدرسه طالبیّه، روى دیوار نصب شده بود، به همین خاطر مأموران شهربانى به درون مدرسه ریختند و خواستند اعلامیه امام را پاره کنند که با مقاومت شدید طلاب مدرسه روبه ‏رو شدند. طلاب دلاور و مبارز با مأموران درگیر شدند و زد و خوردى شدید و خونین بین آنها درگرفت. طلاب که سلاحى نداشتند، با آجر و سنگ، و مأموران با اسلحه سرد و گرم به جان هم افتادند و سرانجام تعدادى از طلاب بى‏دفاع مورد هجوم وحشیانه مأموران شهربانى و ساواک قرار گرفتند و زخمى و مجروح شدند.

امّا دامنه این تهاجم به همین‏ جا ختم نشد، شعاع این حمله وحشیانه و زد و خورد به سر بازار کشانده شد.

مردم به ‏مناسبت شهادت امام صادق(ع) در مسجد حاج میرزا یوسف‏آقا(معروف به قِزِلّى مسجد) که در سر بازار واقع است، جمع شده بودند و به بیانات وعّاظ و سخن‏رانان گوش مى‏ دادند که ناگهان سر و صداى غیرمنتظره و وحشتناکى به گوششان رسید، لذا براى اطلاّع یافتن از حادثه‏ اى که پیش آمده از مسجد بیرون رفتند و مورد حمله و هجوم وحشیانه مأموران رژیم قرار گرفتند.

آنها بدون هیچ ترحّمى به جان مردم افتادند و مردم بى‏پناهْ بدون ترس و با شهامتى کم ‏نظیر، به دفاع از خود پرداختند. در این میان یکى از مردم شجاع سنگى پرتاب کرد که به گیجگاه یکى از مأموران شهربانى خورد و در اثر این برخورد مأمور شهربانى کشته شد.

در نهایت، با مجروح شدن چند نفر از مردم بى‏ دفاع و دستگیرى عده ‏اى دیگر، اوضاع کم‏کم به حالت عادى برگشت و چون روز تعطیلى بود، مردم به خانه ‏هایشان برگشتند و شهر در سکوتى سنگین فرو رفت.

۱۵ خرداد و تأثیراتش در تبریز


جریان مبارزه ادامه داشت و هر روز حادثه تازه ‏اى به وقوع مى‏ پیوست تا اینکه روز ۱۵ خرداد ۴۲ فرا رسید؛ روزى که امام خمینى، رهبر نهضت، دستگیر شدند؛ روز کشتار بى‏ رحمانه مردم تهران و قم.

آن روز، پاکروان رئیس ساواک با کمال بى ‏شرمى و با نوعى تحقیر و اهانت به مقام و عنوان امام خمینى، خبر دستگیرى ایشان را از رادیو اعلام کرد.

به دنبال پخش این خبر ناگوار، تبریز یکپارچه پر از خشم و اعتراض شد؛ بازار و مغازه‏ ها در سطح شهر ناگهان به حالت تعطیل درآمد و مردم سراسیمه به خیابان ها ریختند تا پشتیبانى قاطع خود را از امام و خشم و نفرتشان را نسبت به نظام حاکم با فریادها و شعارهاى کوبنده ابراز نمایند.

عصر همان روز، جلسه ‏اى در اتاق بازرگانى تبریز تشکیل شد که تعدادى از تجّار معروف شهر و مسئولان امنیّتى در آن حضور داشتند و عدّه ‏اى از علماى بزرگ و نامدار تبریز را هم به آن جلسه دعوت کرده بودند. هدف اصلى از تشکیل این جلسه این بود که روحانیّت شهر را که مورد حمایت مردم انقلابى بودند، متقاعد کنند تا مردم را به سکوت و آرامش دعوت کنند و از آنها بخواهند که مغازه‏ هایشان را باز کنند و از حالت تعطیلى درآورند.

علما هم بیشتر به این منظور در این جلسه شرکت کرده بودند که حرفهایشان را با صراحت و رو در رو با عناصر رژیم بزنند و به این ترتیب با آنها اتمام حجت کنند.

تیمسار مهرداد، رئیس ساواک که مردى فاسد و بى ‏شرم بود، با کمال وقاحت و بى‏ شرمى گفت: «تعدادى از افراد پابرهنه در خیابان ها و بازار راه افتادند و بازار را با زور و تهدید به تعطیل کشاندند.»

پیش از آنکه آقایان علما پاسخى به این بى‏ شرمى بدهند، یکى از تجّار تبریز به نام آقاى حاج جواد برق‏ لامع به او گفت: «آقاى مهرداد! یک مشت آدم پابرهنه که زورشان نمى‏ رسد بازار بزرگ تبریز و خیابان هاى آن را به تعطیلى بکشانند، این آقاى پاکروان بود که شهر تبریز را به تعطیلى کشاند!» مهرداد با عصبانیّت و در عین حال تعجب پرسید: «چطور؟!» و او در جواب گفت: «وقتى خبر دستگیرى و جلب آقا را از رادیو اعلام مى‏ کنند و مردم باخبر مى ‏شوند که مرجع تقلیدشان زندانى شده، انتظار دارید هیچ عکس ‏العملى انجام ندهند؟! مگر مى‏ شود مرجع تقلید یک ملت را دستگیر کنند و آن ملت ساکت و آرام سرجایشان بنشینند؟!» این جملات براى مهرداد خیلى کوبنده بود، سرش را پایین افکند و چیزى نگفت.

بعد از آن، علما حرفهایشان را زدند و به حق با صراحت و قاطعیّت تمام مطالب را بازگو نمودند و نه تنها با خواسته مسئولان مبنى بر پایان دادن به تعطیلى شهر کوچک‏ترین توافقى نکردند، بلکه ادامه تعطیلى را صددرصد تأیید و تثبیت کردند و به این ترتیب جلسه آن روز به پایان رسید.

مردم در خیابان با حالت انتظار ایستاده بودند. و بعد از پایان جلسه با کنجکاوى و با بى ‏صبرى مى‏ خواستند بدانند که چه تصمیمى در این جلسه گرفته شد.

علما به مردم گفتند: «شما به کارتان ادامه بدهید، تعطیلى باید همچنان برقرار باشد!» مردم از شنیدن این خبر خوشحال شدند و با دلى آسوده و عزمى راسخ متفرق شدند.

تعطیلى شهر تبریز حدود ۱۰ روز ادامه داشت. پس از این مدّت، به منظور رعایت حال طبقه ضعیف و کم ‏درآمد که از ادامه تعطیلى ضربه اقتصادى مى ‏خوردند و وضع زندگى‏ شان به هم مى ‏ریخت، اجازه دادند تا مغازه‏ ها را باز کنند و کسب و کارشان را از سر بگیرند؛ امّا با این‏ همه بر مردم گوشزد مى‏ کردند که همیشه آمادگى خودشان را حفظ کنند و گوش به زنگ باشند.

نقش مساجد تبریز در روشنگرى مردم بعد از ۱۵ خرداد

بعد از فاجعه ۱۵ خرداد، مبارزه همه‏ جانبه مردم مسلمان ایران، به رهبرى روحانیّت، بسیار گسترده‏ تر از پیش ادامه داشت. علما، خطبا و گویندگان تبریز تحت شرایطى بسیار دشوار فعالیّت مى‏ کردند و در مساجد و بالاى منابر علیه نظام حاکم به سخن‏رانى مى‏ پرداختند و در این راه کوچک‏ترین بیم و هراسى به خود راه نمى ‏دادند.

در میان مساجد شهر تبریز، چند مسجد از اهمیّت فوق ‏العاده‏اى برخوردار بودند و نقش مهم و چشمگیرى را در آگاهى مردم و تحریک آنها براى ادامه مبارزه ایفا مى‏ کردند. از آن جمله مى‏ توان مسجد شعبان، به امامت آیت‏ اللّه قاضى طباطبایى و مسجد حاج میرزا یوسف ‏آقا(معروف به قزلّى مسجد)، به امامت آیت ‏اللّه سیداحمد خسروشاهى را نام برد.

این دو عالم بزرگوار در بیان حقایق و مبارزه با نظام فاسد هیچ‏گاه کوتاهى نمى‏ کردند و واقعیّات را با رشادت و صراحتى کم‏ نظیر در بالاى منبر و در حضور انبوه مردم مسلمان و مبارز بازگو مى‏ نمودند.

یکى دیگر از مساجد مهمّ و مرکزى شهر تبریز، مسجد صمصام ‏خان(معروف به قلعه ‏بیگى) بود. این مسجد از قدیم ‏الایّام در تبریز شهرت و موقعیّت خاصّى داشت و در طول نهضت اسلامى، محلّ تجمّع مبارزان شهر تبریز بود.

بعد از آغاز نهضت، به ‏خصوص پس از ۱۵ خرداد، اين مسجد با توجّه به موقعيتى كه داشت، يكى از مراكز فعّال مبارزه در تبريز به‏ شمار مى‏ آمد.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات