بررسی کنشهای ایالات متحده در قبال ایران
۱.۲ میلیارد دلار برای مداخله
در سالهای اخیر و در دولت اوباما، بخش اعظمی از بودجههای تصویبشده علیه جمهوری اسلامی ایران صرف برنامههای اینترنتی، اقدامات آموزشی و مراودات فرهنگی شده است. درخواست برای تصویب بودجه ۱.۲ میلیارد دلاری نیز علاوه بر پیگیری خواستهای پیشین، در این برهه تاریخی با هدف اثرگذاری بر انتخابات ایران صورت میگیرد.
به گزارش افکارنیوز، تصویب بودجه برای تأثیرگذاری در ایران، به خصوص در بخش سیاسی و فرهنگی این کشور، مؤید این است که کاخ سفید در تلاش خود برای همسو کردن تهران با آنچه «نظم بینالمللی» میخواند جدی است.
در این مقاله، پس از بررسی تلاشهای آمریکا در این حوزه در طول چند سال اخیر، نشان خواهیم داد که این اقدامات در این برههی تاریخی(زمان انتخابات ریاستجمهوری) چه اهمیتی میتواند داشته باشد و رویکرد جمهوری اسلامی ایران نسبت به آن، چه خواهد بود.
از نظر قوانین حقوق بینالملل، دخالت در امور داخلی کشورها ممنوع است. بر اساس بند ۷ مادهی ۲ منشور سازمان ملل متحد، دخالت در سرنوشت داخلی کشورها، بر خلاف حاکمیت و استقلال یک کشور است و اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها و سرنوشت کشورها توسط دولتها، بر اساس بند ۶ و ۷ مادهی ۲ منشور سازمان ملل متحد، پذیرفته شده است.
قطعنامهی شمارهی ۲۶۲۵ مجمع عمومی سازمان ملل، در خصوص «اصول حقوق بینالملل برای روابط دوستانه» نیز چنین بیان میکند: «هیچ دولتی یا گروهی از دولتها حق ندارد مستقیماً یا غیرمستقیم، به هر دلیلی، در امور داخلی دیگر دولتها مداخله نماید. مداخلهی نظامی و دیگر اشکال مداخله یا تلاش برای تهدید علیه شخصیت دولت یا علیه عناصر سیاسی، اقتصادی و فرهنگی آن، به منزلهی نقض حقوق بینالملل میباشد. حاکمیت دولتها برابر است؛ بدین معنا که دولتها به موجب حقوق بینالملل، از شخصیت حقوقی مساوی برخوردارند.»
با این مقدمه و با توجه به این پیشفرض که دخالتهای آمریکا در ایران امری غیرمشروع و غیرقانونی است، به سابقهی این گونه اقدامات واشنگتن در ایران میپردازیم. برشمردن این اقدامات پس از انقلاب اسلامی تا امروز لیست بلندبالایی است که حوصلهی مضاعفی را میطلبد و در این مقال نمیگنجد. بنابراین تنها به چند مورد از اقدامات چند سال اخیر این کشور اشارهای خواهیم کرد.
وزیر خارجهی آمریکا در جلسهی استماع کمیتهی ارزیابی سنا دربارهی بودجهی سال ۲۰۰۸ امور خارجی آمریکا، برای دخالت در ایران ۱۰۹ میلیون دلار بودجه درخواست کرد.
این بودجه شامل ۷۵ میلیون دلار به منظور حمایت اقتصادی از جامعهی مدنی و طرحهای حقوق بشر در ایران، ۲۰ میلیون دلار برای برنامهی فارسی رادیو آمریکا، ۱/۸ میلیون دلار برای رادیو فردا و ۵/۵ میلیون دلار برای امور کنسولی میشود.[۱]
وزیر خارجهی وقت آمریکا در این جلسه مدعی شد که این مبالغ به آنها اجازه میدهد برای اجرای یک طیف گسترده از برنامههای دمکراسیآموزشی و فرهنگی و نیز بهبود جریان آزاد اطلاعات به مردم ایران، اقدام کنند.
این در حالی است که دولت آمریکا همچنین خواهان ۶۶۸ میلیون دلار بودجه برای هیئت حاکمهی بنگاههای سخنپراکنی برای حمایت از برنامههای رادیویی، تلویزیونی و اینترنتی در سطح جهان، از جمله در کرهی شمالی، ایران و کوبا نیز شده بود.[۲]
بوش در همان سال، برای امور خارجی شامل فعالیتهای وزارت امور خارجه و سایر آژانسهای امور خارجه مجموعاً ۳۶/۲ میلیارد دلار بودجه درخواست کرده بود و ۳/۳ میلیارد دلار نیز بودجهی اضافی جنگی، ۱/۳۷ میلیارد دلار کمک خارجی و ۱/۹۳ میلیارد دلار برای عملیات و نیازهای ضروری در افغانستان و عراق نیاز داشت.[۱]
در سال ۲۰۰۷ مبلغ ۶۶ میلیون دلار برای «گسترش دمکراسی در ایران»، در سال ۲۰۰۹ مبلغ ۵۵ میلیون دلار برای «جنگ نرم با ایران»، در سال ۲۰۱۰ مبلغ ۵۵ میلیون دلار برای «نفوذ در ایران، مقابله با فیلترینگ سایتهای ضدایرانی، تحریک قربانیان سانسور در ایران، آموزش الکترونیکی ایرانیان مخالف نظام برای براندازی نرم و شبکهسازی اینترنتی برای اغتشاشگران بعد از انتخابات ریاستجمهوری، ارائهی آموزشهای لازم رسانهای و کامپیوتری برای راهاندازی سایتها جهت اطلاعرسانی» و مبلغ ۲۰ میلیون دلار بودجهی تکمیلی برای «مبارزه با ایران از طریق فعالیتهای اینترنتی» و در سال ۲۰۱۱
مبلغ ۲۵ میلیون دلار برای «حمایت از هکرها برای تخریب فضای سایبری ایران» تخصیص یافته است.[۲]
در گزارش عملکردهای بودجهای آمریکا، چنین میخوانیم که همهساله مبالغی به «صندوق دمکراسیخواهی در ایران» واریز شده و مبالغ دهها میلیون دلاری صرف برنامههای حقوق بشر در ایران گردیده است و آن گونه که کاندولیزا رایس، وزیر وقت امور خارجهی آمریکا هم در گزارش سالانهی خود اعلام میکرد، مبالغی هم برای هیئت کارفرمایان پخش رادیو و تلویزیونی(شامل هزینههای صدای آمریکا به فارسی، رادیو فردا و رادیو آزادی) هزینه میشد.
البته در سالهای اخیر و در دولت اوباما، بخش اعظمی از این بودجه صرف برنامههای اینترنتی و اقدامات آموزشی و مراودات فرهنگی شده است. کما اینکه هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجهی آمریکا گفته بود بودجهی ۲۵ میلیون دلاری امسال پنتاگون علیه ایران را به مخالفان نظام سیاسی ایران اختصاص میدهد که به زعم او، به «قاتلان، هکرها و سانسورچیان» حمله کنند. این اقدام در واقع گامی عملی است در جهت آنچه سال گذشته تحت عنوان «دستور کار آزادی اینترنت» از سوی وی مطرح شده بود.
اهمیت این دوره از انتخابات
کشور ایران اکنون در برههی تاریخی حساسی قرار گرفته است. با نزدیکتر شدن هر چه بیشتر به روز جمعه، ۲۴ خردادماه، این مسئله را بیشتر درک میکنیم که چشم جهانیان به صندوقهای رأیی است که از توان بالقوه و بالفعل زیادی برخوردار است.
فشار تحریمهای اقتصادی بیشتر شده و همین امر باعثسرخوردگی و ضعیفتر شدن هر چه بیشتر اقشار ضعیف جامعه میگردد. از طرفی بحثپرونده هستهای ایران با گذشت بیش از یک دهه مذاکره و تحریم، به نتیجهی مطلوبی دست نیافته است.
با وجود حمایت دولت آمریکا از معترضان به نتیجهی انتخابات در سال ۸۸، کریم سجادپور، تحلیلگر بنیاد کارنگی، در گفتوگو با بیبیسی فارسی، از پشیمانی دولت اوباما از عملکردش در وقایع پس از انتخابات ۸۸ خبر داد و گفت: وقتی با معاونان آقای اوباما صحبت میکنم، آنها معتقدند به اندازهی کافی از جنبش سبز حمایت نکردهاند.
رد صلاحیت برخی نامزدها از جریانات مختلف در کشور نیز سروصدای زیادی در رسانههای بیگانه ایجاد کرد. مسائل اتفاقافتاده در سال ۱۳۸۸ نیز مزید بر علت شده است تا دشمنان ایران این مسائل را دستاویز قرار دهند و برای ایجاد ناآرامی و اغتشاش طمع بورزند.
بنابراین در این زمان، حساسیت برای ملت و کشور ایران دوچندان شده است. دشمنان ملت به مشارکت حداقلی چشم دوختهاند؛ چنان که در این رابطه، وزیر امور خارجهی سابق آمریکا در اظهاراتی مداخلهجویانه، ابراز امیدواری کرد که انتخابات ریاستجمهوری ایران در سال ۹۲ شاهد آشوب و تظاهرات باشد.
هیلاری کلینتون طی اظهاراتی گفت مردم ایران باید در انتخابات ریاستجمهوری آتی صدای خود را به گوش حاکمان این کشور برسانند. رویکرد باراک اوباما هم بر این اساس است که همسو با بهکارگیری سیاست گزینهِی تحریم، بایستی عمق استراتژیک حمایتهای مردمی از حاکمیت کاهش پیدا کند و مردم ایران نسبت به انتخابات پیش رو احساس یأس و ناامیدی داشته باشند و در نتیجه، حضور حداکثری مردم در انتخابات کاهش پیدا کند.[۳]
حال که اهمیت این زمان را درک کردیم، باید بگوییم که انتخاب یک رئیسجمهور کاردان، با حضور حداکثری مردم در پای صندوقهای رأی، میتواند نقشهی دشمنان ملت را نقش بر آب کند. اگرچه مشکلات ذکرشده همچنان به قوت خود باقی است، اما امید بر آن است که رئیسجمهور جدید با درایت بیشتری به ارائهی راهکار برای حل این معضلات بیندیشد.
چگونگی احتمال دخالت آمریکا در انتخابات ریاستجمهوری یازدهم
در این مسئله که آمریکا قصد دارد تا از فضای انتخاباتی ایران به نفع خودش استفاده کند شکی وجود ندارد، اما مسئلهی اصلی چگونگی این دخالتهاست.
با وجود حمایت دولت آمریکا از معترضان به نتیجهی انتخابات در سال ۸۸، کریم سجادپور، تحلیلگر بنیاد کارنگی، در گفتوگو با بیبیسی فارسی، از پشیمانی دولت اوباما از عملکردش در وقایع پس از انتخابات ۸۸ خبر داد و گفت: وقتی با معاونان آقای اوباما صحبت میکنم، آنها معتقدند به اندازهی کافی از جنبش سبز حمایت نکردهاند، ولی این بار تصمیم دارند قویتر رفتار کنند.
دو سناریو در خصوص چگونگی دخالت آمریکا در این انتخابات مطرح است:
سناریوی اول آنکه آمریکا سعی میکند به شیوهای کاملاً مخفی و نامحسوس از طریق قدرت نرم و به وسیلهی ابزار فرهنگی و رسانهای که در اختیار دارد، به حمایت از یک کاندیدای خاص بپردازد. در این سناریو، اگرچه ممکن است هیچ یک از هشت کاندیدا نظر آمریکا را به طور کامل جلب نکنند، اما این کشور امیدوار خواهد بود که دولتی در ایران روی کار بیاید که منافع ملی آمریکا را، خواسته یا ناخواسته، بیش از دیگران تأمین نماید.
سناریوی دوم دخالت آشکار آمریکا در انتخابات ایران است. در این سناریو، همچنان که در سال ۱۳۸۸ هم شاهد آن بودیم، رسانههای آمریکایی به حمایت آشکار از یک کاندیدا میپردازند و پس از اعلام نتایج، در صورت رقم نخوردن نتیجهی مطلوب، در سطح مقامات، از آن کاندیدا حمایت میکنند. این امر از طریق هماهنگی با طرفداران دمکراسی غربی در ایران و دیگر رسانههای عربی و فارسی امکانپذیر است؛ اگرچه تکرار آن اتفاقات کمتر محتمل است.
هیلاری کلینتون طی اظهاراتی گفت مردم ایران باید در انتخابات ریاستجمهوری آتی صدای خود را به گوش حاکمان این کشور برسانند. رویکرد باراک اوباما هم بر این اساس است که همسو با بهکارگیری سیاست گزینهِی تحریم، بایستی عمق استراتژیک حمایتهای مردمی از حاکمیت کاهش پیدا کند و مردم ایران نسبت به انتخابات پیش رو احساس یأس و ناامیدی داشته باشند و در نتیجه، حضور حداکثری مردم در انتخابات کاهش پیدا کند.
بنابراین همان طور که ذکر کردیم، ایالات متحده در صدد است از کوچکترین فرصت برای ضربه زدن به جمهوری اسلامی ایران استفاده کند. آمریکاییها میخواهند انتخابات ایران را به فرصتی برای زیر سؤال بردن مشروعیت جمهوری اسلامی و اعمال فشار بیشتر تبدیل کنند.
شائبهی دخالت آمریکا در این دوره از انتخابات ریاستجمهوری
مجلس سنا در نشستی که در ۱۵ می(۲۵ اردیبهشتماه) با موضوع سیاستگذاری آمریکا در قبال ایران برگزار کرد، ضمن بررسی تحریمهای یکجانبهی آمریکا علیه ایران، به موضوع انتخابات در این کشور نیز پرداخت.
در این نشست، وندی شرمن، معاون امور سیاسی وزارت خارجهی آمریکا، گفت: واشنگتن به دقت انتخابات ریاستجمهوری ایران را زیر نظر گرفته است و در شرایطی که چندین روز تا اعلام نظر شورای نگهبان باقی مانده بود، مدعی شد: شورای نگهبان ایران، به هیچ وجه، مشروعیت و مسئولیتپذیری مدنی ندارد و از میان افرادی که برای شرکت در انتخابات ریاستجمهوری ثبتنام کردهاند، شمار زیادی را بدون هیچ دلیلی حذف کرده است.[۳]
البته نگرش وندی شرمن دربارهی فرآیند انتخابات ریاستجمهوری ایران را باید به عنوان تکرار خصومتهای این کشور نسبت به ایران دانست.
در این خصوص، در جلسهی استماع کمیسیون خاورمیانه و شمال آفریقا، ذیل کمیسیون امور خارجهی مجلس نمایندگان آمریکا، دربارهی تخصیص بودجه برای اعمال نفوذ بر انتخابات ایران، بحثو بررسی صورت گرفت. بنا بر ادعای نمایندگان، تخصیص این بودجه و این طرحها به منظور دخالت در امور داخلی ایران و ممانعت از گسترش نفوذ ایران در منطقه است. برای نمونه، تئودور دئوچ، نمایندهی دمکرات ایالت فلوریدا، در این جلسه اظهار داشت: «در ایران ما همچنان همهی گزینههای ممکن را برای جلوگیری از دسترسی حکومت این کشور به تسلیحات هستهای پیشِ رو خواهیم داشت. لازم است برای سال مالی ۲۰۱۴
مسئلهی گذار سیاسی به دوران پس از حکومت اسد در سوریه را نیز در نظر بگیریم. این مسئله شایستهی توجه و حمایتهای ماست. گذار در سوریه منوط به تضعیف نفوذ ایران در سراسر منطقه است.»
همچنین آلینا رومانوسکی، معاون اجرایی یواساید، به طور ضمنی، برای دخالت در امور ایران، خواهان بودجهی بیشتری برای سازمان خود شد و تأکید کرد: یواساید ۱.۲ میلیارد دلار نیاز دارد تا همچنان به حمایت از مردمی که میکوشند قانون اساسی جدیدی تهیه کنند، انتخاباتی آزاد و عادلانه برگزار کنند و نقشی پررنگ در رشد سیاسی و اقتصادی کشور خود ایفا کنند، ادامه دهد.
چنین تصمیماتی نشان میدهد مقامات آمریکایی در قبال انتخابات ایران بیکار ننشستهاند. آنها تمهیدات دخالت در انتخابات ایران را فراهم کردهاند. در جلسات کنگره بحثکمک مالی را مطرح میکنند، در رسانهها سخن از رد صلاحیتها میکنند و در عرصهی سیاست، سیاستمداران این کشور سعی دارند مانع از انتخابات پرشور و بانشاط گردند. این مسئله از چند زاویه ممکن است بر انتخابات ایران اثر بگذارد:
۱. ایجاد دلسردی از نتیجهی انتخابات و عدم مشارکت حداکثری.
۲. رأی دادن به نامزدی که آمریکا بیشتر میپسندد.
۳. ایجاد ناآرامی پس از انتخابات به صورت اعتراض به نتایج شمارش آرا.
حال که دخالتهای این کشور در ایران آشکار شده است باید تمهیداتی برای بعد از انتخابات فراهم کرد. دستگاه سیاست خارجی ایران میتواند با موضعگیریهای بهموقع و کارآمد، راه را برای مانور بیش از حد آمریکا در خصوص انتخابات ایران ببندد. از طرفی مردم نیز با مشارکت حداکثری در انتخابات نشان خواهند داد مقامات آمریکایی بار دیگر در محاسبات خود اشتباه کردهاند.
منابع:
[۱] http: / / www. tebyan. net / newindex. aspx? pid = ۴۱۳۲۱
[۲] http: / / www. khabaronline. ir / detail / ۱۳۴۹۳۶ /
[۳] http: / / www. asipress. us / vdcdno۰x. yt۰jf۶a۲۲y. html
پینوشتها:
[۱] http: / / www. asriran. com / fa / news / ۱۷۴۰۳/۱۰۹ - %D۹%۸۵%D۹%۸A%D۹%۸۴%D۹%۸A%D۹%۸۸%D۹%۸۶ - %D۸%AF%D۹%۸۴%D۸%A۷%D۸%B۱ - %D۸%A۸%D۸%B۱%D۸%A۷%D۹%۸A - %D۸%AF%D۸%AE%D۸%A۷%D۹%۸۴%D۸%AA - %D۸%
AF%D۸%B۱ - %D۸%A۷%D۹%۸A%D۸%B۱%D۸%A۷%D۹%۸۶
[۲] http: / / hamshahrionline. ir / details / ۸۶۲۱۳
[۳]https://besoyepirozi.com/index.php/report-news/regime-akhoondi/۱۹۳۶-۲۰۱۳-۰۶-۰۹-۱۳-۲۳-۰۶