غزل خداحافظی!
افکار نیوز - جمهوري اسلامي ايران در طي ۳۳ سال گذشته، مسئولان و مديران زيادي به خود ديده است. در طي اين سالها بعضي مديران و مسئولان عاليرتبه نظام به دلايل مختلف سياسي و غيرسياسي استعفا دادهاند كه گاه اين استعفاها و دلايل آنها تا سالهاي بعد، زندگي سياسي فرد يا افراد مستعفي را تحتالشعاع خود قرار داده است.
هفته نامه پنجره نوشت: در دادهنمای حاضر، مهمترین و چالشبرانگیزترین استعفاهای تاریخ جمهوری اسلامی ایران را مرور میکنیم:
اعضای کابینه دولت موقت
آبان ۵۸
تنها یک روز پس از تسخیر سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام(رحمتاللهعلیه)، دولت موقت مهندس بازرگان در اعتراض به آنچه دخالتهای دیگران در امور دولت عنوان شد، برای چندمین بار استعفا کرد.
فردای آن روز، امام خمینی ضمن قبول استعفای دولت، در حکمی که برای محول کردن ماموریتهای دولت موقت به شورای انقلاب داد، خواستار قاطعیت و انجام اقدامات انقلابی برای حل مشکلات موجود شد.
بی توجهی و عدم اعتقاد دولت بازرگان نسبت به ارزشهای انقلابی حاکم بر جامعه، عدم هماهنگی با ارزشهای اسلامی و عدم همسویی با رهبری انقلاب، شورای انقلاب و سایر نهادهای انقلابی مهمترین دلایل عدم توفیق دولت بازرگان بود.
محسن رضایی
اردیبهشت ۶۶
وضعیت نامساعد تجهیزاتی، تدارکاتی و ضعف پشتیبانی دولت میرحسین موسوی از جبهههای جنگ در سال ۶۵ و پیگیریهای بینتیجه سپاه در بر طرف کردن این مشکلات، سبب شد تا سرانجام محسن رضایی فرمانده وقت سپاه در اردیبهشت ماه ۱۳۶۶ طی نامهای به محضر حضرت امام(رحمتاللهعلیه) با ذکر مشکلات، استعفای خود را از فرماندهی کل سپاه تقدیم ایشان کند. استعفایی که از سوی امام پذیرفته نشد.
۷۳ تا ۷۶
بنا به گفته محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران، وی در سال ۷۳ از رهبری میخواهد او را از فرماندهی سپاه برکنار کند. این دومینبار بود که استعفا میداد ولی این استعفا هم مورد موافقت قرار نگرفت. سه سال بعد و درست یک هفته بعد از پیروزی اصلاحطلبان در دوم خرداد ۷۶، استعفای محسن رضایی مورد موافقت فرماندهی کل قوا قرار گرفت و از سپاه به مجمع تشخیص مصلحت نظام رفت و دبیری این نهاد را به عهده گرفت.
احمد توکلی
حبیبالله عسگری اولادی
تابستان ۶۲
تنها دو سال بیشتر از عمر دولت میرحسین موسوی نگذشته بود که اختلافات میان چپ گرایان و راستیهای کابینه بالا گرفت. سیاستهای اقتصاد دولتی میرحسین موسوی و دخالتهای مکرر بهزاد نبوی و میرحسین موسوی در کار وزیران، مخالفتهای زیادی میان هیأت وزرا برانگیخت. هفت تن از وزیران کابینه از جمله حبیبالله عسگراولادی، علیاکبر ناطق نوری، احمد توکلی، مرتضی نبوی و علی اکبر ولایتی به امام(رحمتاللهعلیه) نامهای نوشته و تصمیم خود مبنی بر کنارهگیری از دولت را با امام در میان گذاشتند. امام خمینی در ابتدا با این تصمیم مخالفت کردند اما در مرحله بعد فرمودند هر کس
میداند استعفای او ضرری نمیرساند مجاز است استعفا بدهد. بدین ترتیب حبیبالله عسگراولادی، وزیر بازرگانی و احمد توکلی، وزیر کار که از مخالفان اصلی سیاستهای میرحسین موسوی بودند؛ از سمت خود استعفا کردند.
محمد هاشمی
بهمن۷۲
در حالیکه نزدیک بیش از ۹ سال از ریاست محمد هاشمی رفسنجانی بر صداوسیما میگذشت، نمایندگان مجلس چهارم به سردستگی علیاکبر پرورش، نماینده اصفهان در مجلس شورای اسلامی، خواستار تحقیق و تفحص از صداسیما شدند. این تحقق و تفحص از نهادها که برای اولینبار انجام میشد، سرانجام به استعفای محمد هاشمی رفسنجانی، رییس وقت رسانه ملی و برادر رییسجمهوری آن زمان، انجامید.
میر حسین موسوی
شهریور ۶۷
یکی از نکات مهم در دوران نخستوزیری میرحسین موسوی، استعفای چندینباره وی از نخستوزیری بود. استعفای وی، ۱۵ شهریور ۶۷ بدون هماهنگی با رییسجمهوری وقت و امام خمینی نگاشته شده بود. مجلس به هشت وزیر پیشنهادی موسوی رأیاعتماد نداده و در پی آن موسوی با این بهانه که نمیتواند با مجلس مخالف، همکاری کند، استعفا داد.
امام با توجه به شرایط بحرانی کشور و بهدلیل جنگ، این استعفا را در راستای اهداف دشمن تعبیر کردند و سپس با استعفای وی مخالفت کرده و فرمودند: «نامه استعفای شما باعثتعجب شد. حق این بود که اگر تصمیم بدین کار داشتید، لااقل من و یا مسئولین رده بالای نظام را در جریان میگذاشتید. در زمانی که مردم حزبالله برای یاری اسلام، فرزندان خود را به قربانگاه میبرند چه وقت گله و استعفا است؟»
امام خمینی همچنین خطاب به نخستوزیر وقت میفرمایند: «اگر برنگردید، شما را به مردم معرفی میکنم و اگر خدمات گذشته نبود شما را دادگاهی میکردم.»
استعفای شهریور ۶۷، تنها استعفای میرحسین نبود. اگر چه موسوی استعفاهای دیگرش را انکار میکند و میگوید فقط یکبار استعفا کرده، اما هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات خود از دو استعفای دیگرِ وی خبر میدهد!
دری نجفآبادی
بهمن ۷۷
در کمتر از دو سال پس از روی کارآمدن دولت اصلاحات، حجتالاسلام دری نجفآبادی، اولین وزیر اطلاعات دولت سید محمد خاتمی از سمت خود استعفا داد. پس از روی کار آمدن دولت اصلاحات، افراطیون، شروع به نفوذ در بدنه وزارت اطلاعات کردند. در این بین قتلهای زنجیرهای آغاز شده بود و با شانتاژ رسانهای شدید روزنامههای زنجیرهای اصلاحطلبان، مقصر این قتلها نظام جمهوری اسلامی ایران و سعید امامی، معاون وقت وزارت اطلاعات جلوه داده شد. دری نجفآبادی، در پی فشار عوامل تندروی اصلاحات مجبور به استعفا شد.
عطاءالله مهاجرانی
مهر ۷۹
یازدهم اردیبهشت ۷۸، عطاءالله مهاجرانی، اولین وزیر فرهنگ و ارشاد دولت اصلاحات که سیاست تساهل و تسامح در برابر دین و فرهنگ او صدای علما و مراجع را درآورده بود، در مجلس استیضاح شد ولی برکناریاش رأی نیاورد. اوایل مهرماه۷۹، روزنامه آفتاب یزد از استعفای عطاءالله مهاجرانی، وزیر ارشاد خاتمی و نزدیکترین چهره به رییسجمهوری در فرودین ماه همان سال خبر داد؛ استعفایی که توسط خاتمی رد شده بود. سیاستهای غلط و ضددینی مهاجرانی با حمایت سید محمد خاتمی ادامه داشت؛ اعتراض مراجع، علما و مردم نیز بیشتر میشد. عاقبت، مهاجرانی که از فرهنگ کشور ویرانهای ساخته بود، مجبور به
استعفا شد و بهجای او، احمد مسجد جامعی وزیر فرهنگ و ارشاد شد.
نمایندگان اصلاحات در مجلس ششم
دی ۸۲
مجلس ششم، لکه ننگینی در تاریخ اصلاحات بر جای گذاشت. از تحصن و استعفا گرفته تا نامهنگاری به رهبری، طرح خروج از حاکمیت و درخواست برای به رفراندوم گذاشتن اختیارات نهادهای زیر نظر رهبری. این چنین بود که مجلس سیاست زده ششم، «مُهر باطل شد» محکمی بر پیکر اصلاحات در اذهان عمومی زد
الف) تحصن مجلس ششم:
در پی رویگردانی مردم از سیاست بازی و تندرویهای سران اصلاحات، اقبال مردمی نسبت به نامزدهای اصلاحطلبان در انتخابات مجلس هفتم بهطور چشمگیری کاهش یافت. جمعی از نمایندگان مجلس ششم که وضعیت را از دست رفته میدیدند، در اعتراض به نظارت شورای نگهبان بر انتخابات و رد صلاحیت برخی چهرههای وابسته به نهضت آزادی، سازمان مجاهدین و مشارکت، دست به تحصن زدند. بهدنبال بیتفاوتی مردم نسبت به تحصن ۲۰ روز نمایندگان افراطی مجلس، پروژه استعفای نمایندگان در دستور کار قرار گرفت که بهصورت نمادین در ۱۰ بهمن و در آخرین روزهای کاری مجلس ششم
صورت گرفت. بهرغم اعلام بهزاد نبوی مبنی بر طرح استعفای ۹۰ نماینده تا چهارماه پایانی عمر مجلس، فقط پنج نماینده استعفایشان مطرح شد. از بین این پنج نفر نیز استعفای فاطمه حقیقتجو، بهزاد نبوی، محسن آرمین و محمود یگانلی پذیرفته و استعفای مزروعی رد شد.
ب) استعفای استانداران و مدیران میانی اصلاحات:
همزمان با تحصن ننگین مجلس ششم و درست چند روز پیش از اعلام نتایج بررسى صلاحیت کاندیداها توسط هیأت مرکزى نظارت، استانداران ۲۸ استان کشور بههمراه رییس ستاد انتخابات کشور، در جلسه هیأت دولت شرکت کردند. اصلاحاتیها که میدیدند پس از هشت سال، اقبال عمومی به آنها به شدت کاسته شده، شروع به انتقاد از عملکرد شورای نگهبان کردند. شایعاتی مبنی بر استعفای دسته جمعی ۱۰۰ معاون وزیر در روزنامهها دیده میشد. در نامهای که خطاب به رییسجمهوری منتشر شد، ۷۰ معاون وزیر از ۱۳ وزارتخانه استعفا دادند. موج استعفاهای
صوری برای فشار آوردن به رهبری و شورای نگهبان برای تأیید صلاحیت نامزدهای رد صلاحیت شده، با استعفای بعضی دیگر از مدیران میانی اصلاحات از جمله رؤسای سازمانهای آموزش و پرورش ۲۹ منطقه کشور، رؤسای ۳۰ دانشگاه کشور و… ادامه یافت.
دامنه این شایعات تا استعفای ۱۲ عضو هیأت دولت هم پیش رفت، اما با انتشار نامه سیدمحمد خاتمی خطاب به استانداران و رد خواستههای افراطیگونه آنها، تیر تندروها به سنگ خورد.