مذاکرات ژنو؛ تحریم ها فرو می ریزد؟
نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و گروه ۱ + ۵ بار دیگر در ژنو سوئیس گردهم می آیند تا درباره جزئیات گام های اعتماد ساز یکدیگر مذاکره کنند
به گزارشافکارنیوز،دکتر «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه و مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران می گوید در مذاکرات پیش رو، امکان توافق بر سر یک چارچوب کاری برای حل مساله هسته ای ایران وجود دارد.
وی در مصاحبه با شبکه تلویزیونی «فرانس ۲۴» با یادآوری این که پیشرفت هایی در مذاکرات هسته ای به وجود آمده است، می افزاید: «رسیدن به توافق آنقدرها دشوار نیست و حتی امکان دستیابی به توافق در جریان مذاکرات ژنو وجود دارد.»
دکتر ظریف در عین حال تصریح می کند «می توانم این را از جانب کشورم اعلام کنم و نه از جانب دیگران».
او با تاکید بر این که باید در خصوص مذاکرات هسته ای، کارهای بسیاری باید انجام شود، می گوید: «اگر در این دور از مذاکرات به موفقیت چشمگیری دست پیدا نکنیم٬ فاجعه نخواهد شد.»
بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران مسایل بین المللی نیز امکان توافق میان ایران و گروه ۱ + ۵ را در مذاکرات روزهای ۱۶ و ۱۷ آبان ماه را پیش بینی می کنند اما معتقدند که به دلیل بی اعتمادی طرفین باید کارهای بسیاری برای رسیدن به این توافق انجام شود.
*** تحریم های جدید و آثار آن بر مذاکرات
مجلس نمایندگان آمریکا در اواخر ماه جولای، لایحه ای را به تصویب رساند که به موجب آن صادرات نفتی ایران باز هم به نصف و سپس به صفر خواهد رسید؛ بسته تحریمی جدیدی که در انتظار رای سنا است.
دولت اوباما به طور علنی از کنگره خواسته است بررسی تحریم های جدید را به تعویق بیندازد و معاونان خود را راهی کنگره کرده تا با سناتورها رایزنی کنند اما سناتورهایی همچون «رابرت منندز» که ریاست کمیته روابط خارجی را بر عهده دارد، همچنان بر تصویب بسته تحریمی جدید و اعمال آن بر ایران پافشاری می کنند.
این در حالی است که برخی سناتورها می خواهند زمان بیشتری را برای مانور دیپلماتیک اوباما در نظر بگیرند.
تحریم مضاعف ایران نه تنها پیامی منفی برای مردم و دولتمردان ایران دارد و بدبینی آنها را تشدید می کند بلکه راه را برای دکتر روحانی و تیم سیاست خارجی او دشوار تر می کند؛ همچنانکه تندروی ها بوش پسر راه را نه تنها برای رییس جمهوری اصلاح طلب ایران و دستگاه دیپلماسی وقت بلکه برای تعامل دو قدرت مسدود کرد.
از سوی دیگر، وضع تحریم های جدید، نه تنها آمریکا را بیش از گذشته در معرض انتقاد جهانی قرار می دهد، بلکه ریشه های دشمنی های عمیق با نظام جمهوری اسلامی ایران را نیز هویدا می کند.
البته مذاکره کنندگان ایرانی با لبخندهای فریب گرانه دچار خطا نخواهند شد اما همچنانکه رهبر معظم انقلاب اسلامی فرموده اند، اگر از مذاکرات نتیجه گرفته شود چه بهتر و گرنه، اثبات این توصیه مکرر است که برای حل مشکلات باید نگاه به درون داشته باشیم.
** آنچه برای رسیدن به توافق لازم است
در واقع، همچنانکه دیپلمات ها می گویند، مذاکرات پیش رو به دلیل وارد شدن طرفین به جزئیات، ˈسخت، فشرده، جدی و محتواییˈ است و باید ابعاد هر موضوع اعم از سوالات و ابهامات درباره برنامه صلح آمیز هسته ای و نیز ˈ تحریم هاˈروشن شود تا گام های اعتماد ساز نخست و پایانی نیز روشن و مشخص باشد.
این گام ها بر اساس طرح جدید پیشنهادی ایران خواهد بود که دکتر ظریف در دور قبلی مذاکرات در ژنو با عنوان ˈپایانی بر یک بحران غیرضروری؛ آغازی برای افق های جدید» بصورت «پاور پوینت» به طرف ارائه کرد.
کلیات این طرح که بر پایه رویکرد تازه ایران در عرصه سیاست خارجی ارائه شده، مورد قبول طرف های مقابل یعنی گروه ۱ + ۵ که شامل کشورهای آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه و چین می شود، قرار گرفته است.
جمهوری اسلامی ایران به طرف مقابل تاکید کرده است که گام ها باید «متوازن» باشد و اجرای گام های سخت نیز به مراحل آخر سپرده شود.
منبع نزدیک به تیم مذاکره کننده هسته ای ایران نیز مذاکرات پیش رو را ˈبسیار سختˈتوصیف می کند و می گوید: انتظار می رود طرف مقابل برای نشان دادن حسن نیت خود و پیشرفت در مذاکرات، در مورد لغو تحریم ها سخت گیری نکند و حق غنی سازی ایران را نیز بپذیرد.
وی با بیان این که طرفین توافق کرده اند گام اول برای اعتمادسازی را از اقدامات سخت شروع نکنند، می گوید: بحثهای فنی هسته ای از جمله «غنی سازی» و «پروتکل الحاقی» از سوی طرف مقابل مطرح بوده اما تهران به صراحت اعلام کرده است که تحت هیچ شرایطی، حاضر به توقف غنی سازی اورانیوم و تعطیلی فردو نیست چرا که این موضوع از خطوط قرمز است.
به گفته این دیپلمات، تهران به طرف مقابل به صراحت گفته است چنانچه اصل غنی سازی اورانیوم برای ایران را نپذیرد و به این حق احترام نگذارد، زیر بار هیچ اقدام اعتمادسازی نخواهد رفت.
از سوی دیگر، تهران نیز از ۱ + ۵ خواسته است تا وضعیت تحریم ها به ویژه «تحریم های نفتی» را روشن سازد و از هرگونه اقدامی که در روند مذاکرات رو به پیشرفت طرفین اخلال ایجاد کند، مانند وضع تحریم های جدید، جلوگیری کند.
از این رو، تلاش دولت اوباما برای جلوگیری از تصویب لایحه تحریم های جدید نفتی علیه ایران، گرچه برای هموار نگه داشتن مسیر مذاکره قابل توجه بوده اما قانونگذاران آمریکایی نیز باید بدانند که وضع تحریم های بیشتر، یک فرصت سوزی به نفع مخالفان مذاکره است و مانع هرگونه پیشرفتی خواهد شد.
گرچه پیش بینی ها حکایت از رسیدن به توافق و آمادگی طرف مقابل برای پذیرش حق غنی سازی اورانیوم و نیز بحث و مذاکره درباره روشن شدن وضعیت تحریم های نفتی دارد، اما باید دید، آیا اوباما خواهد توانست بر تندروها غلبه کند و دومینوی تحریم ها را برای رسیدن به نتایجی مرضی الطرفین فرو ریزد؟