نگاهی به بسته هستهای ایران در سال ۲۰۰۵
وزیر امور خارجه ایران در مصاحبهای اعلام کرد کشورمان در دور قبلی مذاکرات وین پیشنهاداتی به شش قدرت جهانی ارائه کرده که کمابیش شبیه بسته پیشنهادی مارس ۲۰۰۵ به سه کشور اروپایی است.
به گزارش افکارنیوز، محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در مصاحبهای با گرت پورتر، مورخ و روزنامه نگار مستقل آمریکایی، که در پایگاه اینترنتی اینتر پرس سرویس منتشر شد اعلام کرد ایران یک پیشنهاد مشروح به گروه ۱ + ۵ ارائه کرده که تضمین میکند ذخایر اورانیوم با غنای پایین در " گریز هستهای "(برکآوت) و تولید اورانیوم سطح تسلیحاتی به کار نخواهد رفت.
ظریف درباره پیشنهادی که در مذاکرات وین ماه گذشته ارائه شده است گفت: " پارامترهای این پیشنهاد طوری تنظیم خواهند شد که ایران غنیسازی را ادامه دهد اما تضمینهای لازم را برای اینکه غنیسازی از پنج درصد بالاتر نخواهد رفت را ارائه میکند. "
وزیر امور خارجه ایران با اشاره به این امر که هنوز این پیشنهاد تحت مذاکره قرار داد گفت که نمیتواند درباره جزئیات آن سخن بگوید. اما در عین حال بدین امر نیز اشاره داشت که این پیشنهاد شبیه همان بسته پیشنهادی است که ایران در مارس ۲۰۰۵ به سه کشور اروپایی(انگلستان، فرانسه و آلمان) ارائه داد.(برای دریافت متن پیشنهادی ایران در مارس ۲۰۰۵ اینجا کلیک کنید.)
به گفته ظریف این پیشنهاد در مذاکرات وین ۴(۲۴ تا ۲۶ اردیبهشت) ارائه شده است و بنابراین در مذاکرات وین ۶(۲۶ تا ۳۰ خرداد) نیز یقینا بحثدرباره آن ادامه خواهد داشت. در پیشنهاد مارس ۲۰۰۵ برخی تمهیدات برای تضمین صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران ارائه شده بود که اهم این تمهیدات عبارتند از:
• پذیرش پروتکل الحاقی آژانس بینالمللی انرژی هستهای و نیز تداوم بازرسیها از تأسیسات کلیدی
• محدود کردن توسعه برنامه غنیسازی ایران تبدیل فوری تمام اورانیوم غنیشده به میلههای سوختی تا امکان غنیسازی بیشتر از بین برود
• اعلام رسمی عدم بازفرآوری
البته شباهت این پیشنهاد با پیشنهاد سال ۲۰۰۵ طبیعتا بدین معنا نیست که جزء به جزء این دو پیشنهاد عین هم است. وزیر امور خارجه کشورمان روز گذشته(شنبه) در نشست برگدورف گفت: " موضوع هستهای ایران قابل حل و فصل است اما اکنون دیگر نمیتوان با پیشنهادهای سال ۲۰۰۵ به میز مذاکرات بیایید. سال ۲۰۰۵ ما پذیرفتیم که غنیسازی را در حد نمادین داشته باشیم اما غرب را توهم فرا گرفت و فکر کردند میتوانند ایران را از حق غنیسازی محروم سازند. "
در پیشنهاد سال ۲۰۰۵ ایران پذیرفته بود که به ۳ هزار سانتریفیوژ در تأسیسات هستهای نطنز بسنده کند، مسألهای که به گفته وزیر امور خارجه کشورمان انتظار آن در شرایط کنونی توهمی بیش نیست.
از گفتههای آقای وزیر در مصاحبه با اینترپرسسرویس چنین بر میآید که پیشنهاد ایران شامل تمهیدات نظارتی و بازرسی و نیز برخی تعهدات به مانند " تبدیل فوری تمام اورانیوم غنیشده به میلههای سوختی تا امکان فنی غنیسازی بیشتر از بین برود " است.
تهعد ایران به عدم انجام فرآیند بازفراوری یکی دیگر از مفاد پیشنهاد مارس ۲۰۰۵ بود که البته مشخص نیست در بسته پیشنهادی کنونی به آن اشاره شده است. بازفراوری فرآیندی است که طی آن، ابتدا پوسته فلزی میله های سوخت مصرف شده را جدا میسازند و سپس آنها را در داخل اسید نیتریک داغ حل میکنند. در نتیجه این عملیات، ۱درصد پلوتونیوم، ۳ درصد مواد زائد به شدت رادیواکتیو و ۹۶درصد اورانیوم بدست میآید که دوباره میتوان آنرا در راکتور به مصرف رساند. گفته کیشود که پلوتونیوم تولید شده در این فرآیند میتواند کاربری نظامی نیز داشته باشد.
اگرچه بررسی متن کامل بسته پیشنهادی ایران به سه کشور اروپایی در مارس ۲۰۰۵ میتواند برخی سرنخها درباره پیشنهادهای طرف ایرانی به دست دهد اما باید دانست که گذشت قریب به یک دهه و پیشرفتهای علمی و فیزیکی بسیار کشومان یقینا منجر به وجود تفاوتهایی نیز در بسته پیشنهادی کنونی با بسته پیشنهادی مارس ۲۰۰۵ شده است و بنابراین نمیتوان بر اساس اطلاعاتی که از بسته سال ۲۰۰۵ داریم درباره پیشنهادهای کنونی تیم مذاکره کننده کشورمان قضاوت کرد.