خاطره خوش آوارگان لهستانی از ایران
سکوارکو سرپرست ۷۰ کودک مهاجر لهستانی به ایران میگوید: ایرانیان با فریادهای خوشآمدگویی، دوستانه گرد اتوبوسهای ما حلقه زده بودند و هدایایی از قبیل خرما، آجیل، انار و… را از پنجرههای باز اتوبوسها به داخل پرتاب میکردند.
به گزارش افکارنیوز، یکی از پیامدهای ویرانگر جنگ جهانی دوم بر ایران، اشغال خاک ایران توسط متفقین با وجود اعلام بیطرفی ایران در جنگ بود. اشغال ایران پیامدهای منفی بسیاری برای کشور داشت از جمله قحطی و گرسنگی بود اما با وجود مشکلات بسیار مردم ایران با ورود مهاجران لهستانی مهیمان نوازی را فراموش نکردند.
بنابراین گزارش در کتاب «لهستانیان و ایران» نوشته علیرضا دولتشاهی آمده است: مهاجران لهستانی با قطار به به شهر کرانسوودُسک(که امروزه ترکمنباشی نامیده میشود) و از آن جا به وسیله کشتی به بندر انزلی رسیدند. در خاطرات او میخوانیم:
… بر ساحل گرم و شنی پیاده شدیم اینک ما در حوزه ارتش بریتانیا بودیم که در ایران مستقر بود. لباسهای ما پس از یک حمام گرم، ضد عفونی شد. ما شب را در یک سالن خالی یک سینما سپری کردیم. پس از صرف غذا به هر یک، پتویی سرخ و تازه از سوی ایالات متحده آمریکا اهدا شد. کودکان آن را به خود پیچیدند و به خواب فرو رفتند. سرانجام آنها گرم، پاکیزه و راحت بودند، و فضایی کافی برای دراز کردن پاهایشان داشتند. روز سی ماه مارس با کامیون به سوی تهران عزیمت کردیم…
اما مسیر حرکت آنان به سوی تهران گاه خالی از خطر نبود. گروهی از این مهاجران در طی مسیر خود به تهران در اثر تصادف رانندگی جان باختند. خودروی حامل آنان از جاده خارج و به درون سپید رود سقوط کرد.
در تاریخ اول اردیبهشت سال ۱۳۲۱ خورشیدی برابر با ۲۱ آوریل سال ۱۹۴۲ میلادی، گروه کثیری از زنان و کودکان مهاجر لهستانی در بیرون از دروازه دوشان تپه - - در تهران - در چادرهایی که برای اقامت آنان برپا شده بود، سکنا گرفتند. دو هفته بعد، در تاریخ ۱۶ اردیبهشت، سه هزار تن از این زنان و کودکان به اردوگاه منظریه، در شمیران، منتقل شدند.
در تهران سرپرستی هفتاد کودک دیگر نیز برعهده سکوارکو قرار گرفت و به همراه کودکان راهی اصفهان گشت. در این سفر به جز همراهانی که از روسیه با او و با کودکان همراه بودند، چهار نفر دیگر نفر به جمع همراهان او افزوده گشتند. در راه مردم از آنان استقبالی گرم کردند در این باره مینویسد: ایرانیان با فریادهای خوشآمدگویی، دوستانه گرد اتوبوسهای ما حلقه زده بودند و هدایایی از قبیل خرما، آجیل، انار،... را از پنجرههای باز اتوبوسها به داخل پرتاب میکردند. ما شب را در قهوهخانهای سپری کردیم و بر فرشهای ایرانی خوابیدیم.