رهبرانقلاب: خانواده مجرم را نباید مجازات کنیم
ضربه عدالت باید قاطع ولی در عین حال دقیق و ظریف باشد. متهم کردن بیگناهان یا معامله یکسان میان خیانت و اشتباه یا یکسان گرفتن گناهان کوچک با گناهان بزرگ جایز نیست.
مقام معظم رهبري در ديدار اخير با مسئولان قوه قضائيه مسائلي را پيرامون جلوگيري از آبروريزي از افراد با افشاگري بيان كردند. اين در حالي است كه معظمله پيش از اين نيز در مقاطع مختلف، اين مسئله را هشدار داده بودند.
به گزارش فارس، مقام معظم رهبری در بخشی از دیدار اخیر با مسئولان قوه قضائیه در حالی اشارات و تأکیداتی را پیرامون مقوله افشاگری و پرهیز از نام بردن از افراد مطرح فرمودند که نگاهی به بیانات ایشان طی ۱۰ سال اخیر نیز گویای این است که معظمله پیش از این نیز بارها و بارها پیرامون این مسائل، هشدارهایی را مطرح کرده بودند.
هشدارهایی که ناظر به جلوگیری از اشتباه، اطلاع رسانی صحیح، عدم مجازات خانواده متهمان یا مجرمین و پرهیز از سوء ظن است.
در ادامه بخشهایی از بیانات معظمله را که در برخی مقاطع درباره همین مسائل بیان شده است را میخوانید.
*صحبتهای مقام معظم رهبری در دیدار با مسئولان قوه قضائیه در تاریخ ۹۰/۰۴ / ۰۶
" یک مطلب دیگرى که در باب قوه قضائیه و عملکرد قوه و بازخوردهاى این عملکرد در بیرون باید مورد توجه قرار بگیرد - که الان رئیس محترم قوه هم اشاره کردند - این است: خب، قوه قضائیه با متهم مواجه است. یک نفرى متهم به یک معنائى میشود؛ قوه قضائیه وظیفه دارد از راههائى که قانون معین کرده، برود تحقیق کند، تفحص کند و مشخص کند که این اتهام وارد است یا وارد نیست. صرف متهم شدن که جرم نیست. به هر کسى ممکن است یک اتهامى وارد شود. تا وقتى که از طریق قانونى جرم ثابت نشده است، نه در خود قوه، نه در بیرون قوه، نه در تریبونها و منبرهاى رسمى، نه در وسائل ارتباط جمعى، کسى حق ندارد
آبروى یک مسلمانى را ببرد؛ این بسیار مسئله مهمى است. بعضى اوقات انسان مىبیند روى قوه قضائیه فشار مىآورند که آقا افشاء کنید. نه آقا، هیچ لزومى ندارد افشاء کردن. در موارد خاصى، بله، شارع مقدس مشخصاً و معیناً خواسته است که مردم مجازات را ببینند، یا مجازات شونده را بشناسند؛ اینها موارد خاصى است، مال همه جا نیست. بخصوص وقتى که در فضاى جامعه روحیهى تعمیم وجود دارد که یک چیزى را به غیر مورد خودش تعمیم میدهند، اینجا انسان خیلى باید احتیاط کند. تا وقتى جرمى ثابت نشده است، قطعاً نبایستى کسى را در معرض قرار داد؛ در معرض اتهام هم نباید قرار داد؛ چون وقتى گفتید متهم
است، افکار عمومى تفکیک نمیکند بین متهمى که هیچ گناهى نکرده است، با آن کسى که شواهدى بر گناه او وجود دارد. حتّى بعد از اثبات جرم هم چه لزومى دارد؟ عرض کردم، مگر یک موارد خاص؛ " و لیشهد عذابهما طائفة من المؤمنین ".(۲) چند موردِ اینجورى داریم. حتّى اگر چنانچه فرض کنیم یک نفرى جرمى هم کرده است، این جرم در دادگاه صالح اثبات هم شده است، این شخص به مجازات محکوم هم شده است - فرض کنید رفته زندان - چه لزومى دارد ما اسم او را در روزنامهها منتشر کنیم تا بچه این آدم که دارد مدرسه میرود، دیگر رویش نشود مدرسه برود؟ چه اشکال دارد که این مدتِ زندانش را بگذراند، بیاید بیرون، خودش و
خانوادهاش زندگى عادىشان را ادامه دهند؟ خب، جرمى کرد، مجازات شد، تمام شد دیگر. باید حتماً آبروریزى بشود؟ این از نکات بسیار مهمى است.
البته مخاطب این حرف فقط قوه قضائیه نیست؛ مسئولان قوه، خارج قوه، رسانهها مخاطبند. نه از آن طرف بایستى عملکرد قوه قضائیه را زیر سؤال برد؛ هر اقدامى که قوه قضائیه میکند، بگویند نخیر، یک کاسهاى زیر نیمکاسه هست، یک غرضى هست - نخیر، کسى نباید اینجور عمل کند، اینجور حرف بزند - نه از این طرف، افراد به صرف اینکه متهم به یک معنائى شدند، این اتهام آشکار شود، واضح شود، در افکار عمومى مطرح شود. افکار عمومى از این مسئله چه لذتى میبرد؟ براى افکار عمومى چه فایدهاى دارد که بداند زیدى، عمروى، بکرى متهم به فلان عمل خلافى است؟ باید به اینها توجه کرد.
عرض کردم؛ آنچه که تضمینکنندهى همهى این مطالب است، تقواست. تقوا این است که ما مراقب حرفمان، مراقب کارمان، مراقب جهتگیرىمان، مراقب رفتارمان باشیم. کوچکترین اعمال ما ثبت میشود؛ " فمن یعمل مثقال ذرّة خیرا یره. و من یعمل مثقال ذرّة شرّا یره ".(۳) اعمال ما، گفتار ما، الفاظ ما همه ثبت میشود؛ بعد ما را به سؤال و جواب میکشند. دادگاه عدلى وجود دارد که در آن دادگاه عدل باید انسان جواب بدهد. زیر جواب میمانیم. تقوا یعنى همین را رعایت کنیم، همین را مواظبت کنیم. "
* خطبه های نماز جمعه تهران در ۸۸/۰۳ / ۲۹
بنده در نماز جمعه هیچوقت رسمم نبوده است از افراد اسم بیاورم؛ اما اینجا چون اسم آورده شده است، مجبورم اسم بیاورم. به طور خاص از آقاى هاشمى رفسنجانى، از آقاى ناطق نورى من لازم است اسم بیاورم و باید بگویم. البته این آقایان را کسى متهم به فساد مالى نکرده؛ حالا در مورد بستگان و کسان، هر کس هر ادعائى دارد، بایستى در مجارى قانونى خودش اثبات بشود و قبل از اثبات نمیشود اینها را رسانهاى کرد. اگر چیزى اثبات بشود، فرقى بین آحاد جامعه نیست؛ اما اثبات نشده، نمیشود اینها را مطرح کرد و قاطعاً ادعا کرد. وقتى اینجور حرفها مطرح میشود، تلقىهاى نادرست در جامعه به وجود
مىآید، جوانها چیز دیگرى خیال میکنند، چیز دیگرى میفهمند.
* بیانات در جلسه پرسش و پاسخ دانشجویان دانشگاه شهید بهشتى ۸۲/۰۲ / ۲۲
اینکه بگویید با کسانى که دچار فساد شدهاند، برخورد قاطع نمىشود، این را قبول ندارم؛ نه، برخورد مىشود. اینکه بگویید با کسانىکه قاطع برخورد نمىکنند، چرا برخورد نمىشود، جواب این است که با کسانىکه قاطع برخورد نمىکنند، چگونه برخورد کنیم؟ برخورد لازم همین است که تذکّر و هشدار بدهیم و به آنها بگوییم؛ اما شفّافیت لازم در این مورد براى مردم صورت نمىگیرد. یک وقت این انتظار وجود دارد که مرتّب اعلامیه داده شود و بگویند فلان کس را گرفتیم، پدر فلان کس را درآوردیم، فلان کس این فساد را کرده؛ این درست نیست و برخلاف سیاست اعلام شده ماست؛ ما گفتیم اصلاً نگویید.
در مواردى هم که اعلام و جنجال شد، بنده با آن وضعیت موافق نبودم. این تصمیم را بر اساس محاسبه گرفتیم و این محاسبه هم حکیمانه است و بر این اساس نیست که چیزى لاپوشى و پنهان نگه داشته شود؛ ابداً. بنده نمىخواهم ملاحظه کسى را بکنم؛ منتها فکر نمىکنم تا چیزى قطعى و اثبات نشده، بزرگ بودن و اهمیتش ثابت نشده، محاکمه نشده و روى آن قضاوتى نیست، باید سرِ زبانها بیفتد و مطرح شود. هر کس این کار را بکند، بنده موافق نیستم؛ چه مطبوعاتیها، چه رادیو و تلویزیون و چه دیگران؛ اما آمارِ کارشان را بیان کنند؛ آن هم در صورتى که اسم افراد آورده نشود. این را من به شما عرض کنم: یک نفر جرمى
مىکند، آدمِ خیلى بدى هم هست، باید هم مجازات شود؛ اما اگر ما اسم او را اعلام کردیم، با این اعلان، چند نفر مجازات مىشوند؟ پسر و دختر او هم که در مدرسه یا دانشگاه درس مىخوانند و در محلّهى خود رفت و آمد دارند، مجازات مىشوند. این کار چه لزومى دارد؟ بگذارید مجرم زندان برود و فىالجمله گفته شود این کار انجام گرفته؛ دیگر چه لزومى دارد ما بچه دبستانى، دبیرستانى و دانشگاهىاش را هم - که هیچ گناهى ندارند - مجازات کنیم؟ مگر وقتى که اجبار باشد؛ یعنى زمانى که وضعیت به گونهاى است که غیر از این امکان ندارد. آنجا چارهاى نیست؛ اما تا هنگامى که مىشود اعلان نکرد، با
اینطور کارها خیلى موافق نیستم.
* بیانات در دیدار رئیس، معاونان و کارکنان قوه قضاییه، در آستانه سالروز هفتم تیر ۸۳/۰۴ / ۰۵
_ مراقب باشید اول، کار انجام گیرد و بعد مردم از کارى که انجام گرفت، مطلع شوند. جنجال تبلیغاتى نسبت به کارى که هنوز انجام نگرفته است، نه فقط مفید فایده نیست، بلکه ضررهایى هم ایجاد مىکند. کار را بکنیم، بعد اطلاع دهیم این کار شد - مثلا این پرونده رسیدگى و مختومه شد، یا این طور احقاق حق گردید - نه اینکه قبل از آنکه کارى صورت گیرد، جنجال کنیم که مىخواهیم این کار را بکنیم؛ بعد هم نتوانیم، یا اشکالى پیش آید، یا معلوم شود فلان گوشهاش را اشتباه کرده بودیم. بنده معتقد به خبررسانى و اطلاعرسانىام؛ مکرر هم به رئیس محترم قوه و دوستان دیگر در این زمینه عرض کردهام.
باید افکار عمومى را مطلع کرد و اطلاع رسانى صحیح و درست انجام داد؛ لیکن اطلاعرسانى بهنگام، بجا و به شکل متین و صحیح.
* بند چهارم فرمان هشت مادهای مبارزه با مفاسد اقتصادی، صادره در سال ۸۰
ضربه عدالت بايد قاطع ولي در عين حال دقيق و ظريف باشد. متهم كردن بيگناهان يا معامله يكسان ميان خيانت و اشتباه يا يكسان گرفتن گناهان كوچك با گناهان بزرگ جايز نيست. مديران درستكار و صالح و خدمتگزار كه بيگمان اكثريت كارگزاران در قواي سه گانه كشور را تشكيل ميدهند نبايد مورد سوءظن و در معرض اهانت قرار گيرند و يا احساس ناامني كنند چه نيكو است كه تشويق صالحان و خدمتگزاران نيز در كنار مقابله با فساد و مفسد وظيفهاي مهم شناخته شود.