نظرمدیرمسوول " اطلاعات " درباره " کیهان "
گفتگو باسیدمحمود دعایی
حجتالاسلام سيدمحمود دعايي، مديرمسوول روزنامه اطلاعات و مدير موسسه فرهنگي بزرگي به همين نام است؛ روزنامهاي كه قديميترين روزنامه در حال چاپ اين كشور محسوب ميشود و امروز با ۸۵ سال قدمت، سن و سالي بالاتر از مدير ۷۰ ساله خود دارد.
دعایی با حکم امام خمینی(ره) در اردیبهشت سال ۵۹ به ریاست موسسه فرهنگی اطلاعات منصوب شد، وی در تمام شش دوره ابتدایی مجلس شورای اسلامی نیز به عنوان نماینده حضور داشت و همواره به عنوان یک سیاستمدار و یک مدیر رسانهای باتجربه و اعتدالگرا در فضای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور توصیف شده است؛ هرچند که مثل هر فرد دیگری منتفدان خاص خود را نیز دارد.
مدیرمسوول قدیمیترین روزنامه فعال کشور در گفتوگویی تفصیلی با ایسنا، از تاریخچه این روزنامه، قرار گرفتن نام کیهان در کنار اطلاعات، سیاستها و خط مشی روزنامه اطلاعات سخن گفت و همچنین منتقدانه اظهار کرد که «در مجموع وضعیت رسانههای کشور از نظر رعایت اخلاق، مناسب نیست.»
مهمترین بخش های این گفت وگو در ادامه آمده است:
*در زمان شاه برای انتقام از بنیانگذار موسسه اطلاعات، کیهان را پایهگذاری کردند.
کیهان در مقطعی شاید پیشگامتر از اطلاعات بود، البته منهای سابقه آن؛ چراکه اطلاعات بیش از بیست سال از کیهان بزرگتر است. در زمان شاه برای انتقام از مسعودی(بنیانگذار موسسه اطلاعات) و ایجاد یک خط جدید، کیهان را پایهگذاری کردند. بدین ترتیب مصباحزاده را انتخاب کردند، سرمایه در اختیار وی قرار دادند و با وی هماهنگ کردند که با مشی متفاوت و جدیدی یک موج نو به راه بیندازد و بدین ترتیب کیهان به عنوان رقیب اطلاعات در عرصه مطبوعات کشور عرضه شد.
*تغییرات مدیریتی در کیهان؛ خاتمی، شاهچراغی، اصغری و شریعتمداری
پس از آن، آقای خاتمی به عنوان مدیر موسسه کیهان انتخاب شد. ایشان انسان شایسته و وارستهای بود که سابقه حضور در مجامع فکری و فرهنگی خارج از کشور را داشتند و نماینده ایران در مرکز اسلامی هامبورگ و سرپرست این مرکز بودند، به زیبایی آن مرکز را اداره میکردند. وی پس از انقلاب به ایران آمد و نماینده مجلس شد که همزمان با نمایندگی مجلس در دوره اول، برای سرپرستی کیهان انتخاب شد.
مدیرمسوول روزنامه اطلاعات با اشاره به اینکه «کیهان هم مثل اطلاعات یک موسسه بزرگ بوده و این دو به دوقلوهای فرهنگی کشور معروف هستند.» افزود: آقای خاتمی نیروهای خوبی را برای موسسه کیهان انتخاب کرده بودند و همگی از طیف توانمند، سالم و نوجویی بودند که آنجا را به خوبی اداره میکردند، شهید شاهچراغی که از صمیمیترین یارانش بود به عنوان جانشین ایشان در آنجا انتخاب و منشاء تحولات خوبی شد و کیهان فرهنگی را به راه انداخته بود. پس از شهادت ایشان، آقای اصغری به عنوان جانشین انتخاب شد و بعدا هم به پیشنهاد آقای خاتمی، بنا شد مسوول کیهان از طرف مقام معظم رهبری انتخاب
شود و بعد هم آقای شریعتمداری منصوب شد که تا امروز مسوولیت این موسسه و روزنامه را بر عهده دارد.
*تغییرات مدیریتی کیهان ناشی از تحولات خارج از کیهان بود
دعایی با بیان اینکه «تغییرات مدیریتی کیهان در طول سالهای پس از انقلاب ناشی از تحولات خارج از کیهان بود» ابراز عقیده کرد: اگر کیهان در بدو امر مسوولی میداشت که میتوانست تا الان دوام بیاورد، چه بسا وضعیت کیهان متفاوت با امروز میبود، البته نمیخواهم بگویم آنچه الان وجود دارد، مطلوب نیست؛ چراکه نظام ناظر به آن چیزی است که در آن موسسه میگذرد و شاید بتوان گفت که نظام میخواهد دو شیوه را در دو نشریه متعلق به خود عرضه کند و این پدیده را در عمل محقق کند که فراتر از یک طیف و جریان نگاه میکند و نقطه نظرات مختلف را در درون خود دارد.
*ممکن است نتوانسته باشیم عطش طیف کنجکاو و ماجراجوی جامعه را سیراب کنیم
مدیر موسسه اطلاعات در ادامه، درباره تفاوت خط مشیهای دو موسسه و روزنامه کیهان و اطلاعات، گفت: آنچه برای ما اهمیت دارد، دفاع از خط مشی خود و وفاداری بر اصول و شیوههای کاری خودمان است؛ چراکه از خط مشی و اصول خود ثمرات و بهرههای زیادی گرفتهایم، هرچند به دلیل دامن نزدن به بسیاری از مسایل و حوادثداغ جامعه ممکن است از برخی حوادثعقب باشیم و نتوانسته باشیم عطش طیف کنجکاو و ماجراجوی جامعه را سیراب کنیم و چه بسا این طیف از ما سرخورده باشند و بگویند که ما ساکت، خنثی و بیتفاوت هستیم، ولی این جریانات زودگذر است و سرانجام این طیفها و اصولا فرجام تندروی،
خوشایند و زیبا نیست.
وی با تاکید بر اهمیت رعایت اخلاق در مشی روزنامه اطلاعات اظهار کرد: زمانی در یکی از نشریات نسبت به شخصیت و منش یکی از شخصیتهای برجسته و ارجمند برخورد شده بود. آن شخصیت کسی بود که در قبل از انقلاب مشمول بیمهریهای رژیم گذشته بود و در جریان جشنهای ۲۵۰۰ ساله از رژیم گذشته انتقاد و از جنایت شاهان یاد کرده بود، ولی در آن نشریه، شخصیت و منش وی نادیده گرفته شده بود و از او به عنوان کارگزار رژیم گذشته یاد شده بود و بدین ترتیب به حرمت او خدشه وارد کرده بودند، آن شخص هرچه تلاش کرد که آن نشریه پاسخ وی را چاپ کند، این اتفاق نیفتاد و وی خود را در معرض یک آسیب بزرگ میدید.
وی ادامه داد: آن فرد به ما متوسل شد، ولی من نگران بودم که درج پاسخ ایشان در روزنامه اطلاعات، موجب عکسالعمل مجدد آن نشریه شود و نزاع بالا بگیرد، من با سرپرست آن موسسه تماس گرفتم و خواستم اگر امکان دارد آن مطلب را منتشر کند، ولی او زیر بار نرفت، سپس من از او خواستم که در صورت درج مطلب در اطلاعات آنها عکسالعمل جدیدی نشان ندهند و او هم پذیرفت و بدین ترتیب ما توانستیم در جهت جبران جفایی که به یکی از شخصیتهای بزرگ جامعه شده بود، گام برداریم، چون ما مشی و منشی را انتخاب کردیم که نه تنها بزرگان و فرهیختگان این کشور از ناحیه ما گزند و صدمهای نمیدیدند، بلکه پناه
آنها هم بودهایم و این شیوه تا به امروز تداوم داشته است.
* روزنامه جمهوری اسلامی اصیلترین و پایدارترین نشریه متولد شده در دوران انقلاب است
مدیر موسسه اطلاعات در ادامه به انتشار روزنامه جمهوری اسلامی نیز اشاره کرد و گفت: روزنامه جمهوری اسلامی اصیلترین و پایدارترین نشریه متولد شده در دوران انقلاب است. با تاسیس حزب جمهوری اسلامی، ارگان این حزب که در وقت خود یک حرکت بسیار امیدآفرین، سازنده و تعیین کننده، در کشوربود، بوجود آمد. این روزنامه تا به امروز به کار خود ادامه داده و از ثبات مدیریت برخوردار بوده است. آقای مسیح مهاجری مدیرمسوول این روزنامه، یکی از ذخیرههای فرهنگی، مطبوعاتی و حتی ایدئولوژیک کشور ماست و انسانی فرهیخته، متدین و دانشمندی است که در دورانی هم به عنوان فردی که مراکز اسلامی را در
خارج از کشور اداره کند، از او یاد میشد و تا امروز به شایستگی روزنامه متبوع خود را اداره کرده است.
* میپذیریم که در خط مشی نهایی خود، نوعی نزدیکی به طیف اصلاحطلب داشتهایم
وی در ادامه به بحثجهتگیری سیاسی روزنامه اطلاعات اشاره کرد و گفت: ما این واقعیت را میپذیریم که در خط مشی و جهتگیری نهایی خود، نوعی نزدیکی به طیف اصلاحطلب یا همان دوم خردادی داشتهایم، ولی این مساله هیچگاه بدان معنا نبوده که نسبت به جناح رقیب یا مخالف برخورد سلبی یا موضعگیری منفی داشته باشیم، یعنی همین حرمتگذاری و نزاکت نسبت به گروههای دیگر موجب نوعی حرمتگذاری به خط مشی ما شده است.
*ماجرای دراختیار قرار دادن سالن جلسات موسسه به ستاد تبلیغاتی یک کاندیدا
وی همچنین با اشاره به در اختیار قرار دادن سالنهای همایش و جلسات ساختمان موسسه اطلاعات به ستاد انتخاباتی یکی از کاندیداهای ریاست جمهوری اظهار کرد: زمانی که آقای مهندس موسوی به عنوان یک کاندیدای تایید شده و رسمی در نظام مشخص شدند، نیاز به جایی داشتند که بتوانند جلسه و ملاقات داشته باشند و ما هم امکاناتی را در اختیار داشتیم. دوستان مرتبط با ایشان که افراد وارسته و خوبی بودند به ما پیشنهاد دادند که بخشی از این فضا و امکانات را در اختیار آنها قرار دهیم و ما هم پذیرفتیم.
مدیر موسسه اطلاعات ادامه داد: امروز هم ما آمادگی داریم که طیفهای سالم و تایید شده نظام برای کنفرانسها و جلسات خود، سالنهای ما را اجاره کنند، آن زمان نیز دوستان ستاد آقای مهندس موسوی سالنهای ما را اجاره کردند، البته خود ما هم علاقهمند به این کار بودیم؛ چراکه ایشان از اولین کسانی بود که در زمان ورود من به موسسه اطلاعات، به پیشنهاد مرحوم شهید بهشتی به ما مشورت میداد و حتی جلسه بسیار تعیین کنندهای با ما داشت و نیروهایی را به طور مشترک با مرحوم شهید بهشتی در اختیار ما قرار دادند.
*مثالی از یک بیاخلاقی رسانهای!
وی در ادامه صحبتهای خود وضعیت اخلاق در رسانههای کشور را «تاسفبار» خواند و در بیان مثالی افزود: در یکی از ویژهنامههایی که اخیرا منتشر شده بود، یک عنصر با سابقه به هر دلیلی مصلحت دیده بود که خاطرهای را در رابطه با من از نجف و امام(ره) ذکر کند. این یک واقعیت است که من در مقطعی نسبت به سازمان مجاهدین اولیه که بنیانگذاران آن مرحوم حنیفنژاد و دیگران بودند سمپات، ارتباط و همکاری داشته باشم و حتی در مقطعی عضو شدم. من نخستین کسی بودم که آنها را با امام(ره) مرتبط کردم و از ایشان وقت گرفتم تا آن افراد خدمت امام(ره) برسند و مسایل و خط مشیهای خود را در میان بگذارند
و امام(ره) هم با بزرگواری چند روز بهآنها وقت دادند و در نهایت ایشان نظر خاص خود را بیان کردند.
وی ادامه داد: در آن زمان من با این سازمان مرتبط بودم و به دلیل ناآشنایی فلسفی و علمی نسبت به مواضع عمیق و بنیادهای ریشهای آنها، طبیعتا احساسی عمل کردم و با تصور اینکه اینها مشمول حمایت و تایید بلندپایههایی مثل مرحوم طالقانی، مرحوم مطهری، مرحوم منتظری، آقای هاشمی و بزرگانی از این قبیل هستند، فکر میکردم آنها اصیل هستند و میتوان به آنها اعتنا کرد، ولی زمانی که متوجه شدم، متنبه شدم و رها کردم و حتی خاطرم هست که پس از انقلاب انجمن اسلامی صداوسیما از من به عنوان فردی که زمانی با سازمان مرتبط بود، دعوت کرد و صحبتهای من از رادیو پخش و در روزنامههای
منتشر شد به گونهای که وقتی امام آن صحبتها را از رادیو شنیدند، به نوعی تفقد و ابراز رضایتمندی کردند.
مدیر موسسه اطلاعات افزود: شخصی که در آن ویژه نامه مصاحبه کرده بود، حضور فکری آن ایام من که هنوز سمپاتی داشتم و اصرار داشتم از امام(ره) تاییدیه بگیرم را مطرح کرده بود، ولی بعد نمیگوید که چه اتفاقی افتاد و امام(ره) پس از جریانات انقلاب تصمیم گرفتند من را به عنوان سفیر به عراق بفرستند و بعد هم به عنوان نماینده خود، سرپرست یک موسسه عظیم مطبوعاتی تعیین کنند و همان امام تا پایان حیات خود مشی، حضور و راه من را در جریانات مختلف پذیرفته و تایید کردند. متاسفانه آن شخص فقط بخش اول درباره یک فرد را تعریف کرده و به بخشهای بعدی اشارهای نکرد و همین امر مصداق یک نوع بداخلاقی
است. چنین کاری مثل این است که بگوییم فلان فرد جوان، در دوران طفولیتش، قنداق خود را خراب میکرده است!
*وضعیت رسانههای کشور را از نظر رعایت اخلاق، مناسب نمیبینم
دعايي با تاكيد دوباره بر اينكه در مجموع وضعيت رسانههاي كشور را از نظر رعايت اخلاق، مناسب نميبينم تصريح كرد: متاسفانه حتي رهنمود، فرمايشات و تذكرات جدي رهبري هم در برخي رسانهها ناديده گرفته ميشود، فرمايشات ايشان در ۱۴ خرداد امسال بسيار تعيين كننده بود. ايشان تذكر دادند وقتي اتهام كسي ثابت نشده يا وقتي كسي با شما مخالف است، ولي اصول و قانون اساسي را قبول دارد و به نظام وفادار است، آبرويش نرود، به او اهانت نشود و له نشود.