برجام باید به شدت مشروط و مقید شود
مهدی محمدی معتقد است: در بهترین حالت برجام، باید به شدت مشروط و مقید شود. اجرای برجام بدون درنظر گرفتن ملاحظات جدی امنیت ملی ایران امکانپذیر نخواهد بود.
به گزارش افکارخبر، مهدی محمدی کارشناس ارشد مسائل هستهای و سیاسی درباره موضوع برجام و بررسیهای مراجع رسمی قانونی کشور درباره آن مطالبی را مطرح کرد. متن این گفتوگو به شرح ذیل است:
* آقای محمدی فکر میکنید روند بررسی برجام اکنون در چه مراحله ای قرار دارد؟
- این چیزی است که مسئولین باید درباره آن حرف بزنند. من تصور می کنم بررسی برجام یک امر بسیار جدی است. کسانی مایل بودند و هنوز هم هستند که بررسی برجام را تبدیل به یک موضوع تشریفاتی بکنند. تلاش های زیادی هم در این زمینه انجام شد ولی خب ظاهرا موفق نشده اند. حتی به نظر من اصلی ترین هدف صدور قطعنامه شورای امنیت تقریبا بلافاصله پس از توافق هم همین بود. الان روی جزئیات تمرکز ویژه ای شده است. مدت ها طول خواهد کشید تا بطون این متن مفصل و پیچیده بر کشور آشکار شود. حتی در مواردی تیم مذاکره کننده هم به نکاتی در توافق پی خواهد برد که تاکنون به آن دقت نکرده بود.
* می توانید به نمونه هایی اشاره کنید؟
- من نمی خواهم وارد جزئیات شوم ولی مثلا تحریم ها یک نمونه خوب است. جزئیات اینکه واقعا در حوزه تحریم ها چه اتفاقی افتاده تازه در حال آشکار شدن است. سوال بزرگ این است که آیا همان تعلیق تحریم هم واقعا انجام خواهد شد؟ و مهم تر از این، آیا آن هدف اصلی یعنی ایجاد گشایش اقتصادی محقق خواهد شد؟ جواب ها این سوال ها به هیچ وجه آسان نیست. نمونه دیگر رژیم دسترسی و بازرسی چند لایه ای است که در متن برجام وجود دارد. ما در اینجا حداقل با یک رژیم ۵ لایه موجه هستیم:
۱. اجرای پادمان در ایران که متمرکز بر پیگیری مواد هسته ای خواهد بود
۲. اجرای پروتکل در ایران که اساسا متمرکز بر تاسیساتی است که به عنوان تاسیسات هسته ای اظهار نشده است ولی همچنان موضوع اصلی آن ردگیری مواد هسته ای است
۳. توافق بر سر یک رژیم ویژه دسترسی و بازرسی به منظور حل و فصل PMD که در مرز میان برنامه هسته ای و برنامه نظامی قرار دارد
۴. نظام راستی آزمایی اجرای برجام در ایران که هیچ ضابطه دقیقی برای آن معین نشده است.
۵. نظام دسترسی و بازرسی مبتنی بر فهرست NSG
مثلا درباره NSG تازه جزئیات در حال آشکار شدن است. اینها چیزهایی نیست که در همان نگاه اول به توافق بتوان دریافت. فقط در یک فرآیند بررسی دقیق است که امکان فهم این جزئیات فراهم می شود.
* فکر می کنید نهایتا چه اتفاقی رخ خواهد داد؟
- باید صبر کرد و دید. رهبر معظم انقلاب اسلامی به صراحت هم احتمال رد داده اند و هم احتمال تایید. من فکر میکنم علاوه بر شورای عالی امنیت ملی ضرورت دارد مجلس هم وارد مسئله شود. بدون شک برجام تعهدات بلند مدت و بسیار جدی برای کشور ایجاد می کند که مجلس باید درباره آن نظر بدهد. قانونی هم در مجلس وجود دارد که احراز پای بندی یا عدم پای بندی برجام به مفاد آن قانون وظیفه مجلس است. با این حال در بهترین حالت برجام، باید به شدت مشروط و مقید شود. اجرای برجام بدون درنظر گرفتن ملاحظات جدی امنیت ملی ایران امکانپذیر نخواهد بود. اساسا در فرآیند اجرا ایران به یک استراتژی امنیت ملی جدید
نیاز خواهد داشت. مواردی در برجام وجود دارد که در عمل باید مورد تجدید نظر اساسی قرار بگیرد.
* اما گفته شده که این متن تحفظ بردار نیست و ایران باید کلیت آن را رد کند یا بپذیرد
- از حیثحقوقی این درست است ولی از جنبه سیاسی نه. اگر دولت امریکا خواهان اجرای این توافق است –که من فکر می کنم هست - باید تحفظات ایران را بپذیرد. در مواردی مذاکره مجدد لازم است که هیچ ایرادی ندارد انجام بشود. بویژه در حوزه تحریم ها اگر این توافق دارای گپ های اساسی باشد این چیزی نیست که بتوان در مقابل آن تسامح کرد. بالاخره همه این امتیازها داده شده که در زمینه تحریم گشایشی ایجاد شود.
* ارزیابی تان از واکنش هایی که این روزها در امریکا به برجام نشان داده می شود چیست؟
- به نظر من این فضا را نباید زیاده از حد جدی گرفت. حتی اگر کنگره برجام را رد کند، اوباما آراء کافی برای وتوی آن در مجلس نمایندگان را دارد و بنابراین توافق اجرا خواهد شد و باید به اجرای آن فکر کرد، مگر اینکه در ایران تصمیم متفاوتی گرفته شود. حرف هایی هم که این روزها در امریکا زده می شود، چه از جانب دولت و از سوی کنگره، به نظر من ارزشش بیشتر از این جهت است که محاسبات امریکا را برای دوران پسا توافق نشان می دهد. ما باید از این جنبه به این مباحثات نگاه کنیم. امریکایی ها دارند به ما می گویند درباره آینده چگونه فکر می کنند و چه برنامه هایی برای آن دارند. خصوصا در دو حوزه سیاست
داخلی ایران و مسائل منطقه ای، امریکا یک طراحی ویژه برای دوران پسا توافق دارند که من فکر می کنم بخش هایی از آن با برخی در داخل تفاهم شده است. این جنبه از موضوع خیلی مهم تر از تمرکز روی اختلافات کنگره و دولت است.