پارچین و محرمانه هایی که اندک اندک ازآژانس اتمی درز میکند
طی روزهای گذشته و درحالیکه دعوای جمهوری خواهان ودمکراتها بر سر توافق با ایران به اوج خود رسیده بود؛ یک موسسه آمریکایی گزارشی از سایت نظامی پارچین منتشر کرد که خود باعثشد تا خبرسازی مخالفان برجام درامریکا رنگ وبوی تازه تری بخود بگیرد.
به گزارش افکارخبر، بنا بر این گزارش موسسه علوم و امنیت بین المللی در گزارش جدید خود درباره پارچین، تغییرات گسترده را مانع راستی آزمایی آژانس بین المللی انرژی اتمی از فعالیت های ایران در این سایت توصیف می کند.
درهمین حال آژانس بین المللی انرژی اتمی به صورت منظم در گزارش های پادمانی خود گزارش داد که تغییرات ایران در سایت پارچین توانایی آژانس برای انجام راستی آزمایی موثر را تضعیف می کند.
این همه درحالی است که طی همین روزها چند تن از کارشناسان امنیتی هستهای از ناظر هستهای سازمان ملل و قدرتهای جهانی خواستند تا جزئیات بازرسی از سایت نظامی ایران به عنوان بخشی از توافق هستهای ماه ژوئیه را منتشر کنند.
به گزارش رویترز این کارشناسان اعلام کردند کوتاهی در ارائه جزئیات به اعتبار آژانس بینالمللی انرژی اتمی آسیب وارد میکند.
با این وجود این نگرش از سوی خود آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دولت ایالات متحده و دیگر کارشناسان برجسته عدم گسترش سلاح هستهای رد شده است.
طرح محرمانه برای سایت پارچین باعثگزارشهای متفاوتی درباره چگونگی انجام بازرسیها شده است. برخی از منتقدان کابینه ایالات متحده بیان میکنند که به ایران آزادی عمل زیادی داده شده تا بازرسیها را که شامل نمونه برداری است خود انجام دهد.
دیوید آلبرایت رئیس موسسه علوم و امنیت بینالمللی در واشنگتن با اعلام نارضایتی از کمبود جزئیات توافق گفت: جزئیات باید آشکار شوند چون اعتبار آژانس بینالمللی انرژی اتمی را تخریب میکند. نتیجه نمونه برداریها هر چه که باشد، محرمانه بودن آن تصمیم اینکه نمونهبرداری معتبر است را دشوار میسازد.
اولی هینونن معاون پیشین دبیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با بیان اینکه سری بودن توافق قابل توجیه نیست، گفت: این روشی غیرمعمول در آژانس بینالمللی انرژی اتمی است که دلیلی برای محرمانه بودن وجود ندارد مگر برای دلایل خاص اقتصادی، امنیتی و مالکیت که درخواست محرمانه بودن میشود.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است که برای حفظ محرمانه توافق الزام قانونی دارد، اما از نظر تکنیکی بدون عیب است و آژانس تضمین میدهد که نمونهها بیاعتبار نیستند.
جفری لوئیس کارشناس برجسته عدم گسترش سلاح هستهای از موسسه مطالعات بینالمللی مونتری در این باره گفت: افشای جزئیات تحت فشار ممکن است اعتماد کشورها به آژانس بینالمللی انرژی اتمی را خدشهدار سازد. این موضوع ممکن است به شدت توانایی آژانس برای انجام ماموریتش در سراسر جهان را بی اعتبار کند.
جمهوری خواهان ایالات متحده که سعی در رد توافق هستهای ایران در کنگره داشتند بر روی گزارش رسانهها دست گذاشتند که ایران قادر خواهد بود بدون حضور بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی نمونهها را جمع آوری کند. مقامات ایرانی نیز اعلام کردند که کارشناسان بینالمللی اجازه حضور را نخواهند داشت.
با این حال چهار دیپلمات آشنا به توافق هستهای به خبرگزاری رویترز گفتند که بازرسان سازمان ملل برای سرپرستی نظارتها در پارچین حضور خواهند داشت. در این توافق غیرمعمول نمونهبرداریها توسط تکنسینهای ایرانی در حضور کارشناسان آژانس انجام میشود.
درعین حال دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به پارچین یکی از موضوعات بسیار حساس در جریان مذاکرات ایران و کشورهای قدرتمند جهان بود.
***امانو به پارچین میرود
این درحالی است که «فردریک داهل» سخنگوی آژانس بین المللی انرژی اتمی از دیدار «یوکیا آمانو» مدیر کل آژانس از ایران به منظور گفتگو درباره اجرایی کردن توافق هسته ای ۱۴ جولای میان ایران و کشورهای ۱ + ۵ موسوم به «برجام» خبر داد.
وی در ادامه گفت: ما در حال حاضر سرگرم مذاکره با ایران در خصوص نقشه راهی هستیم که به موجب آن قرار است موضوعات مربوط به برنامه هسته ای ایران شفاف سازی شود.
سخنگوی آژانس بین المللی انرژی اتمی خاطر نشان کرد: در همین راستا، دیدار مدیر کل آژانس از ایران در حال بررسی است و هنوز نمی توان جزئیات بیشتری را در این خصوص اعلام کرد.
همچنین، یک خبرگزاری روسی به نقل از یک منبع دیپلماتیک ادعا کرد که این احتمال وجود دارد که آمانو در این دیدار از تأسیسات پارچین نیز بازدید داشته باشد.
درهمین حال بهروز کمالوندی معاون سازمان انرژی اتمی درپاسخ به این پرسش که درسفر جدید آقای ' ' آمانو ' ' به سوالات جدید آژانس راجع به توضیحات ایران درباره مسائل باقی مانده هم جواب داده خواهد شد؟ یادآورشد: قرار بر این است که بعد از توضیحات ما در رابطه با سوالات مطرح شده، اگر ابهاماتی وجود داشته باشد یا سوالات بیشتری مطرح شود برای تکمیل، توضیحاتی ارائه شود.
کمالوندی در این باره توضیح داد: هم اکنون در این مرحله هستیم و هیئتی هم که از طرف آژانس به این منظور در تهران حضور دارد.
وی ادامه داد: ما میتوانیم بگوییم که به صورت مناسب و برنامههای پیش بینی شده کارها درحال انجام است.
وی درباره اینکه آیا درخصوص تاسیسات پارچین هم صحبتی خواهد شد؟ اظهار کرد: درخصوص پارچین ترتیباتی دیده شده اما با توجه به این که موضوعات نحوه همکاری ما با آژانس، قرار است بین طرفین محرمانه باقی بماند بنابر این نمی توانیم جزئیات را بازگو کنیم.
بنا براین گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از دو دیپلمات غربی مدعی شد: ایران قرار است با حضور بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی نمونهبرداریها از سایت پارچین را انجام دهد.
این در حالی است که خبرگزاری آسوشیتدپرس پیشتر در گزارش خود با ادعای دستیابی به پیشنویس متن توافق ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده بود، ایران خود نمونهبرداریها از سایت پارچین را انجام خواهد داد و بازرسان آژانس اجازه ورود به سایت را ندارد و باید به نمونههای محیطی و اطلاعاتی که از سوی ایرانیها در اختیارشان قرار میگیرد اعتماد کنند.
این گزارش سپس به ابزاری در دستان جمهوریخواهان در کنگره آمریکا تبدیل شد تا ثابت کنند که باراک اوباما، رییسجمهور آمریکا در مساله دسترسی به سایت پارچین که در نزدیکی تهران - پایتخت ایران قرار دارد تسلیم مذاکره کنندگان این کشور شده است.
***نمونه برداری ایرانی با حضور آژانس
این دو دیپلمات غربی که خواستند نامشان فاش نشود به رویترز گفتند: زمانی که متخصصان فنی ایرانی قرار است نمونهبرداری محیطی از پارچین را انجام دهند، آژانس بینالمللی انرژی اتمی حضور خواهد داشت. این دسترسی مدیریت شده چیزی است که کاملا مطابق با استانداردهای آژانس است و چیزی برای نگرانی دراین زمینه وجود ندارد.
این دیپلماتها تاکید کردند: متاسفانه در رسانهها شاهد تحریف و اشتباهات زیادی هستیم که نشان میداد ایران قرار است به سادگی، خود بازرسی را انجام دهد اما مساله این گونه نیست.
پس از انتشار گزارش ادعایی آسوشیتدپرس، یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به آن واکنش نشان داد و از آن ابراز ناخرسندی کرد.
آمانو با انتشار بیانیهای اعلام کرد: اظهاراتی که مطرح میشود آژانس بینالمللی انرژی اتمی مسوولیت بازرسیهای هستهای ایران را به ایران واگذار کرده، مایه ناخرسندی من است. چنین اظهاراتی ارائه غلط روش اجرای اقدام مهم راستیآزماییهاست.
همچنین معاون امور بینالملل، حقوقی و مجلس و سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران، مطالب منتشر شده در برخی رسانههای خارجی مبنی بر دسترسی به اطلاعات مربوط به توافق ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی را گمانهزنی دانست.
بهروز کمالوندی گفت: آژانس تاکنون به تعهداتش درباره حفظ اسناد و اطلاعات محرمانه توافق دوجانبه با کشورمان پایبند مانده و اقدامی که حاکی از نقض این تعهدات باشد صورت نگرفته است.
او تأکید کرد: در برنامه همکاری ایران و آژانس برای حل و فصل موضوعات گذشته، ملاحظات کشورمان مد نظر قرار گرفته است و این برنامه بهخوبی پیش میرود.
کمالوندی گفت: به همین منظور در چارچوب اقدامات اولیه، اطلاعات مرتبط با سوالات مد نظر آژانس را تا پیش از موعد مقرر، یعنی ۱۵ اوت ارائه کردیم که آژانس نیز با صدور بیانیهای آن را اعلام کرد.
همچنین دراین راستا سفیر و نماینده ایران در آژانس در واکنش به سخنان آمانو گفت: سایت نظامی متعارف است که ساخت وساز در آن امری طبیعی بوده و ربطی هم به آژانس ندارد / بهتر است که آژانس بر اجرای نقشه راه متمرکز شود.
رضا نجفی سفیر و نماینده کشورمان در آژانس بین المللی انرژی اتمی در وین در واکنش به اظهارات مدیرکل آژانس درباره پارچین گفت: پارچین یک سایت نظامی متعارف است که ساخت وساز در آن امری طبیعی بوده و ربطی هم به آژانس ندارد. این امر بقدری واضح است که حتی مقامات آمریکایی هم به آن اذعان کرده اند.
نجفی افزود: حتی در گزارش خود آژانس آنجا که به اضافه شدن یک بخش کوچک به یک ساختمان در پارچین اشاره شده در پانوشت متن(شماره ۸۰) آمده است که این ساختمان ربطی به آن ساختمان مورد ادعای آژانس ندارد. لذا عجیب است که آژانس بگوید اضافه شدن یک بخش کوچک به یک ساختمان بی ربط، باصطلاح تحقیقات آژانس را تحت تاثیر قرار دهد.
نماینده ایران در آژانس گفت: همانطور که آقای آمانو خودش هم تکرار کرد آژانس با ایران یک نقشه راه امضا کرده و بر اساس آن اقداماتی باید توسط طرفین اجرا و مسایل فی مابین تا پایان سال ۲۰۱۵ بسته شود و لذا به نظر ایران بهتر است که آژانس بر اجرای نقشه راه متمرکز گردد.
***موج خبری مشکوکغرب درباره پارچین
دراین حال یک عضو کمیسیون امنیتملی و سیاستخارجی مجلس، با اشاره به گزارشهای جهت دار و یک سویه آژانس انرژی اتمی درباره فعالیتهای هستهای ایران، گفت: با وجود رویکرد مثبت و اعتمادساز ایران در این حوزه، متأسفانه آژانس همواره در گزارشهای خود ابهاماتی را در این رابطه بیان میکند که عملا این موضوع بهانه را به دست دشمنان جمهوری اسلامی میدهد.
محمدرضا محسنیثانی در گفتوگو با خانه ملت، در واکنش به ادعا رسانههای غربی درباره تغییرات مشکوک و گسترده در پارچین، گفت: این موج خبری از زمان آخرین گزارش آمانو درباره با این موضوع آغاز شده و به نظر میرسد که غربیها در یک اقدام هماهنگ اهدافی را از این مسئله دنبال می کنند.
نماینده مردم سبزوار، جوین و جغتای در مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: این اقدامات رسانهها در راستای چانهزنی و افزایش فشار به ایران برای پذیرش برخی امور درباره بازرسی از مراکز نظامی صورت میگیرد.
وی افزود: در چند ماه اخیر شاهد هستیم که رسانههای غربی حتی یک روز از مسئله پارچین و اقدامات عمرانی صورت گرفته در آن غافل نشدهاند و مدام ادعاهای بی مورد و بی اساس خود را در این رابطه تکرار می کنند.
محسنی ثانی با تأکید بر اینکه اظهارات مقامات غربی و موج رسانههایشان هیچ تأثیری در رویکرد و سیاستهای جمهوری اسلامی ندارد، تصریح کرد: ایران بارها اعلام کرده که هیچ فعالیتی در حوزه تولید موشکهای هستهای نداشته و در آینده نیز ندارد، اما غربیها هر بار در رسانههای خود این موضوع القا میکنند که فعالیتهای پارچین مشکوک و خطرناک است.
این نماینده مردم در مجلس نهم، با اشاره به گزارشهای جهت دار و یک سویه آژانس انرژی اتمی درباره فعالیتهای هستهای ایران، افزود: با وجود رویکرد مثبت و اعتمادساز ایران در این حوزه، متأسفانه آژانس همواره در گزارشهای خود ابهاماتی را در این رابطه بیان میکند که عملا این موضوع بهانه را به دست دشمنان جمهوری اسلامی میدهد.
عضو کمیسیون امنیتملی و سیاستخارجی مجلس، درباره موضوع بازرسی بازرسان آژانس از سایت پارچین، ادامه داد: تاکنون بازرسان چندین بار از این سایت بازدید کرده و تمام ادعاها را رد کردهاند، اما باز شاهد هستیم که غربیها بهدنبال بازدید از آن هستند، از اینرو هیچ گونه مجوزی برای ورود به سایتهای نظامی داده نخواهد شد.
همچنین رئیس کمیته روابط خارجی کمیسیون امنیتملی و سیاستخارجی مجلس، با اشاره به ادعاهای مطروحه درباره تلاش ایران برای پاکسازی سایت پارچین، گفت: قطعا این اقدامات و اظهارات در راستای سیاستهای امریکا برای تشدید فشار بر ایران جهت پذیرش درخواست آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای بازدید بازرسان از سایت پارچین است.
وحید احمدی در گفتوگو با خانه ملت، در واکنش به ادعاهای رسانههای آمریکایی درباره تلاش ایران برای پاکسازی سایت پارچین، گفت: اظهارات و ادعاهای رسانههای امریکایی و مقامات دولتی این کشور درباره فعالیت مخفیانه ایران در پارچین به موضوعی تکراری و پوسیده تبدیل شده، زیرا تاکنون بازرسان آژانس چندین بار از پارچین بازدید کرده و ضمن رد ادعاهای مذکور، بر فعالیتهای صلحآمیز ایران صحه گذاشتند.
نماینده مردم کنگاور، صحنه و هرسین در مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: قطعا این اقدامات و اظهارات در راستای سیاستهای امریکا برای تشدید فشار بر ایران جهت پذیرش درخواست آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای بازدید بازرسان از سایت پارچین است.
وی با اشاره به بی اعتمادی جمهوری اسلامی ایران نسبت به سیاستها و اقدامات آمریکا، تصریح کرد: اظهارات اخیر مقامات آمریکایی و همچنین خط رسانهای جدید ایالت متحده نشان میدهد که هنوز مقامات این کشور به دنبال آن هستند که از طریق فشارهای رسانهای، اهداف خود را دنبال کنند، اما قطعا جمهوری اسلامی تحت فشار اینگونه بازیها قرار نگرفته و این اقدامات مهر تأییدی بر بیاعتمادی ملت ایران بر آمریکا است.
احمدی با اعلام اینکه در شرایط کنونی رسانهها آمریکای کاملا تحت سیطره لابیهای صهیونیستی هستند، تصریح کرد: این موضوع هم قابل توجه است که صهیونیستها در دو ماه اخیر با صرف هزینهها بسیار بهدنبال شکست توافق هستهای هستند و برای این موضوع از تمام ابزارهای خود استفاده می کنند.
رئیس کمیته روابط خارجی کمیسیون امنیتملی و سیاستخارجی مجلس، با رد ادعاهای رسانههای آمریکایی، گفت: جمهوری اسلامی به هیچ وجه بهدنبال فعالیتهای مخفیانه هستهای و استفاده از بمب هسته ای نیست و قطعا آمریکا و غربیها این موضوع را میدانند، اما روحیه زیادهخواهی و سلطهگرایانهشان اجازه پذیرش چنین موضوعی را به آنها نمیدهد.
***آژانس از ادعای مریوان تا پارچین
درهمین خصوص نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجلس با انتقاد از گزارشهای متعدد آژانس بین المللی انرژی اتمی در خصوص پارچین گفت: آژانس بهتر است اول ادعای خود در مریوان را ثابت کند بعد ادعایی دیگر در خصوص پارچین را مطرح کند.
منصور حقیقت پور با بیان اینکه آژانس هسته ای ادعا کرده است در پارچین ساخت و ساز می شود، اظهار داشت: آژانس از این اشتباهات زیاد دارد، پارچین منطقه ای نظامی، صنعتی و مسکونی است و ارتباطی به آژانس که سایت های هسته ای را زیر نظر می گیرد، ندارد.
نماینده مردم اردبیل در مجلس نهم شورای اسلامی ادامه داد: سال پیش آژانس بین المللی انرژی اتمی ادعا کرده بود که در مریوان سایت هسته ای تاسیس شده است بعد از این ادعا آژانس سکوت کرد. توصیه می کنم آژانس ابتدا این ادعا را اثبات کند بعد مدعی ساخت و ساز در پارچین شود.
وی در خصوص ادعای ساخت و ساز در منطقه نظامی پارچین، توضیح داد: پش روی آب سد ماملو در نزدیکی پارچین باعثنشست جاده در این منطقه شده بود و مسئولان نسبت به بهسازی آن اقدام کردند، آژانس این تعمیرات را به عنوان ساخت و ساز جدید در پارچین مطرح کرده است.
عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: ادعا آژانس در خصوص پارچین شبیه همان ادعا در خصوص مریوان است. ادعاهای آنها باید ثابت شود این درست نیست که حرفی بزنند و عبور کنند.
همچنین یک عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تاکید بر اینکه در اطراف پارچین تعمیرات جادهای صورت گرفته بود، گفت: رفت و آمد و ساخت و ساز در پارچین که فعالیت نظامی دارد، ارتباطی با آژانس بین المللی انرژی اتمی ندارد.
عباسعلی منصوری آرانی در گفت و گو با خانه ملت با اشاره به گزارش اخیر آژآنس بین المللی انرژی اتمی مبنی بر ساخت و ساز در منطقه نظامی پارچین گفت: از آنجایی که در پارچین فعالیتی در خصوص فنآوری هسته ای انجام نمی شود، رفت وآمد و ساخت وساز در این تاسیسات هیچ ارتباطی به آژانس بین المللی انرژی اتمی ندارد.
نماینده مردم کاشان، آران و بیدگل در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه ایران عضوNPT است و تنها باید در خصوص فعالیت های هسته ای به آژانس پاسخگو باشد، توضیح داد: هر کشور که عضو آژانس شود و پادمان را بپذیرد باید هر گونه تحول یا اقدام در سایت های هسته ای را آژانس گزارش کند. این سازمان هم می توانند به هر بهانه ای به سایت های هسته ای سر بزند و از تعمیرات سایت های هسته بازدید کند.
وی در ادامه این توضیحات گفت: این درحالی است که آژانس بین المللی انرژی اتمی گزارشی در خصوص رفت و آمد در سایت نظامی پارچین ارائه کرده است که هیچ گونه ارتباط به آژانس ندارد و چرا که این پارچین جایگاه نظامی دارد و دلیلی ندارد.
این نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه در پارچین موضوعات فن آوری هسته ای دنبال نمی شود، ادامه داد: ما در حیطه های جغرافیای کشور و فضاهای نظامی این اختیار را داریم که ساخت و ساز را داشته باشیم. آژانس بین المللی انرژی هسته ای تنها می تواند پیرامون سایت های هسته ای اظهار نظر کند و نه بیشتر ازچارچوب پادمان.
این نماینده با انتقاد از گزارش اخیر آژانس در خصوص ساخت و ساز در تاسیسات نظامی، گفت: دلیلی وجود ندارد ما هر اقدامی برای تعمیر جاده ها انجام می دهیم به آژانس گزارش دهیم، انتظار می رود آژانس فهم و درک درستی از وظایف خود داشته باشد.
منصوری آرانی تاکید کرد: آژانس باید بر مبنای وظایف خود اظهار نظر کند، اگر ما در نقاط غیر سایتی دست به تعمیرات جاده ای می زنیم به خود ما مربوط است نه به آژانس. آنها حق دخالت در مواردی که غیر پادمانی است را ندارند.
عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با تاکید بر اینکه مسئولان کشور در خصوص تعمییرات در منطقه پارچین توضیح داده اند، گفت: برنامه تلویزیونی در این خصوص ساخته شد که نشان داد، در نزدیکی پارچین و در اطراف سد، جاده نشست کرده بود و تعمییرات جاده ای در این منطقه صورت گرفت. مجدد تاکید می کنم تعمیرات جاده و غیره در پارچین بی ارتباط با وظایف آژانس بین المللی است.
*** بازدیدها در چارچوب تفاهم
دراین حال رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس می گوید که آژانس پیش از این از پارچین بازدید کرده و بر پاک بودن این محل از هرگونه ادعا، مهر تایید زده است، بنابراین مسئله پارچین هم با توجه به این که پیش از این مورد بازدید قرارگرفته، باید از گردونه هر گونه بازدید خارج باشد.
علاءالدین بروجردی، با اشاره به سابقه بازدید های لازم از پارچین توسط آژانس تصریح کرد: آژانس به دفعات از پارچین بازدید داشته و اقدام به نمونه برداری کرده و سندی دال بر ادعاهایی که توسط دشمنان قسم خورده نظام جمهوری اسلامی از جمله منافقین در این خصوص مطرح می شد، وجود نداشت.
رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: قبلا آژانس از پارچین بازدید کرده و سوالاتی داشته و نمونه برداری انجام داده، لذا هیچ دلیلی برای اینکه اجازه دسترسی مجدد به آنها داده شود، وجود ندارد و آنها نیز پذیرفتهاند که در پارچین فعالیتی صورت نپذیرفته است.
دراین حال رئیس سازمان انرژی اتمی با بیان اینکه برنامه جداگانه ای برای پارچین وجود ندارد، اظهار داشت: بر اساس تفاهم انجام شده در مورد پارچین عمل خواهد شد.
علی اکبر صالحی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا توافق جداگانه ای در مورد پارچین صورت گرفته است، گفت: خیر، با آژانس بین المللی انرژی اتمی تفاهمی صورت گرفته که در چارچوب این تفاهم که شورای عالی امنیت ملی نیز در جریان است، عمل می شود.
رییس سازمان انرژی اتمی تاکید کرد :توافق یا تفاهم جداگانه ای برای بازدید از پارچین وجود ندارد و بازدید ها تنها در چارچوب تفاهم صورت گرفته انجام می شود.