نامه سرگشادهای بهبهانه همایش ایرانیان مقیم خارج از کشور
ایرانیان خارج از کشور چه سودی برای ایران دارند؟
نخبگان دیروز چه شدهاند؟ رتبههای اول دانشگاهها در سالهای قبل در کجاها فعالیت میکنند؟ چه کسی سراغی از آنها میگیرد؟ سالهاست قوانین و مصوباتی در مورد دادن امتیاز به نخبگان در ادارات و استخدام اعلام میشود اما نتیجه عملی آنها چه بوده است؟
به گزارش سرویس سیاسی " افکار "؛ همایش ایرانیان(نخبگان) مقیم خارج از کشور به دعوت شورای عالی ایرانیان خارج از کشور به مدت چند روز در تهران برگزار شد که با حاشیههای متعدد سیاسی، اجرایی و مدیریتی همراه شد. اهمیت پرداختن به مسائل و تواناییهای ایرانیان مقیم خارج از کشور حدود یک دهه پیش آغاز شد ولی امروزه بیش از پیش اهمیت و منافع آن برای مسوولان جمهوری اسلامی ایران آشکار شده است.
همشهری دیپلماتیک در شماره جدید خود در نامه سرگشادهای خطاب به برگزار کنندگان همایش ایرانیان خارج از کشور نوشته است:
یکی از محرکههای پرداختن به این موضوع، افزایش امکانات و ابزارهای برقراری ارتباط میان ساکنان یک کشور و مهاجرانی است که از آن کشور رفتهاند. انقلاب ارتباطات، اصلیترین ابزاری بوده که این دو گروه را بیش از پیش به یکدیگر نزدیک کرده است. در کنار اینها نقش سیاسیای که اقلیتهای مقیم یک کشور مثلا در آمریکا یا اروپا ایفا میکنند نیز جالب توجه است. لابی صهیونیستی، لابی چینی، لابی هندی و لابی یونانی و ارمنی در آمریکا از معروفترین لابیها هستند.گفته میشود قرارداد هستهای هند و آمریکا ماحصل فعالیت لابی هند در آمریکا بوده است. در مورد نقش لابی صهیونیستی
در جلب حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی هم نیازی به قلمفرسایی نیست. مجموع این اتفاقات، دولتها را به این نتیجه رسانیده که از ظرفیت شهروندان خود در سایر کشورها حداکثر استفاده را بکنند. اما تحقق این امر منوط به شرایط و به قول معروف لوازمی است.
بنابراین چند نکته را در باب همایش فوق یادآور میشویم:
۱ - پرسش اول این است که افراد دعوت شده با چه معیار و ملاکی دعوت شده بودند؟ آیا صرف مقیم خارج بودن ملاک بود یا موثر بودن در کشور محل اقامت؟ این پرسش همزاد این سوال قدیمیتر است که ملاک نخبه بودن چیست؟ سوالی که هنوز پاسخ روشنی برای آن وجود ندارد. اگر ملاک موفقیت در آزمونهای رسمی و مسابقات مختلف است باید پرسید چند درصد از این افراد تاکنون در تولید علم سهم داشتهاند؟ سوال را طور دیگری مطرح کنیم: نخبگان دیروز چه شدهاند؟ رتبههای اول دانشگاهها در سالهای قبل در کجاها فعالیت میکنند؟ چه کسی سراغی از آنها میگیرد؟ سالهاست قوانین و مصوباتی در مورد دادن امتیاز به
نخبگان در ادارات و استخدام اعلام میشود اما نتیجه عملی آنها چه بوده است؟ اگر در داخل کشور در تشخیص نخبه این همه مشکل داریم، در خارج از کشور چگونه میتوان به شناخت بهتری دست یافت؟
۲ - غلبه تفکر مهندسی در این همایش هم قابل مشاهده بود. اکثر افراد دعوت شده جزو رشتههای غیرعلوم انسانی بودند و آنهایی هم که از رشتههای علوم انسانی دعوت شده بودند چندان سرشناس نبودند. امروزه مفهوم توسعه به مراتب وسیعتر از توسعه صنعتی، پزشکی و نظیر اینهاست و نقش ایدهسازان در مراکز تحقیقاتی علوم انسانی یا همان اتاق فکرها به مراتب بیشتر از نقش دیگران است. چند درصد از افرادی که دعوت شده بودند جزو ایدهسازان و موثران در تصمیمهای سیاسی کشورهای دیگر بودند؟ رئیس فلان بیمارستان در فلان کشور اروپایی بودن البته ارزش دارد و اهمیت، اما باید پرسید چرا یک فرد خارجی به
ندرت در مراکز حساس مطالعاتی و فکری غربی راه پیدا میکند؟
۳ - اینکه عدهای از افرادی که سالهاست بهنظر دنیا را دیده و با آن آشنا هستند، احساس کنند به برنامهای دعوت شدهاند که نظم خاصی بر آن حاکم نیست یا مسائل حاشیهای آن مهمتر از متن آن است، میتواند باعثسرخوردگی برخی شود. از قرار معلوم در همایش ذکر شده، برای استفاده بهینه از حضور ایرانیان برنامهریزی خاصی نشده بود.
۴ - تعدادی از افراد دعوت شده سالهاست در غرب زندگی و کار میکنند. از نظر حراستی شاید درست نباشد این افراد در رسانهها نشان داده شوند زیرا با این کار حساسیت دولتهای خارجی نسبت به آنها بیشتر میشود؛ مخصوصا در شرایط کنونی که آمریکا و متحدان آن درصدد تحریم افراد مختلفی هستند که به هر نحوی به برنامه هستهای صلحآمیز جمهوری اسلامی ایران کمک کردهاند. اگر قرار بر همکاری است، الزامی ندارد این کار با دعوت دستهجمعی از ایرانیان صورت گیرد.
۵ - انتظار بجا و برحق حامیان نظام جمهوری اسلامی این است که در مشورت گرفتن و تخصیص مواهب احتمالی اولویت با آنها باشد؛ آنهایی که سالهاست در این مرز و بوم با انواع مشکلات دست و پنجه نرم کردهاند. اولیتر این است که در برگزاری چنین همایشهایی نظرات گروههای مختلف هم مورد توجه قرار گیرد.
امیدواریم آنچه رخ داد اولین و آخرین همایش ایرانیان مقیم خارج نباشد. اصل حرکت نیازی است که نظام جمهوری اسلامی سالهاست آن را احساس میکند ولی انتظار طبیعی این است که هرچه جلوتر میرویم سازماندهی، مدیریت و انتخاب افراد بهتر و بهتر شود. در اینکه هستند بسیاری از ایرانیانی که میخواهند به هر نحوی به ایران کمک کنند، تردیدی نیست اما اگر برنامهریزی درستی برای تحقق این تمایل صورت نگیرد، چه بسا به نتایج عکس یعنی سرخوردگی منجر شود. همه ما داستانهایی در این مورد شنیدهایم. بسیاری از ایرانیان با آرزوها و امیدهای فراوان آمدهاند اما با انواع موانع قانونی و
غیرقانونی در داخل مواجه شده و بنابراین از خیر سرمایهگذاری گذشتهاند. گذشته از همه اینها، مساله اصلی ما در حال حاضر فرار مغزها و مهاجرت نخبگان است. معقول و منطقی است که دولتها حفظ و بهرهبرداری از آنچه را دارند بر جذب آنچه ندارند ترجیح دهند. اگر شرایط ساختاری تسهیلکننده مهاجرت نخبگان یا فرار مغزها همچنان وجود دارند و شواهد و قراین و آمار هم مؤید این امر است، چگونه میتوان انتظار داشت مغزهایی که مهاجرت کردهاند روند معکوس را طی کنند. بگذریم از اینکه به باور عدهای آنها که رفتهاند اغلب با یک تصمیم بزرگ اقدام به این کار کردهاند.
دست آخر فرهنگ جمعی ماست. ما همواره با مشکل کار جمعی مواجه بوده و هستیم. تصادفی نیست که ایرانیهای مقیم خارج عمدتا گروههای پراکندهای هستند که ارتباط چندانی ندارند و تاسفبارتر آنکه بعضا میشنویم برخی ایرانیها میخواهند جایی بروند که ایرانی کمتری آنجا باشد. آیا ایرانیان مقیم خارج توانستهاند بر این مشکل غلبه کنند؟ و اگر نه چگونه انتظار داریم آنها به صورت متحد برای منافع ایران کار کنند. اگر منظور از امور ایرانیان رسیدگی به مشکلات مربوط به ویزا و شهروندی و شناسنامه و تحصیل و نظیر اینهاست، وزارت خارجه سالهاست این کار را انجام میدهد و ضرورتی به انجام
موازیکاری شاید نباشد اما اگر هدف انجام کارهایی جدیدتر است، باید مسوولان برگزاری همایش به طور مشخص این اهداف را اعلام کنند تا حاشیههای اتفاق بر متن آن غلبه نکند. از طرف دیگر باید نوعی اجماع نظر در این مورد وجود داشته باشد؛ یعنی معلوم شود نظام چه انتظاراتی از ایرانیان مقیم خارج دارد و کدام یک از این انتظارات قابل تحقق و عملی شدن هستند.
/ ب +