خداحافظی سایت آینده برای همیشه
پس از فیلتر شدن سایت آینده برای پنجمین بار، بسیاری از دوستان و مخاطبان سایت از روشهای گوناگون این پرسش را مطرح می كردند كه چرا با سایت آینده این اندازه برخورد می شود و چرا پس از این همه برخورد، باز هم به فعالیت ادامه می دهد؟
به گزارش آینده، قبل از وارد شدن به این موضوع، لازم است بر فهرست برخوردهایی که طی دو سال اخیر با سایت آینده انجام شده است، مروری داشته باشیم(لازم به ذکر است سایت آینده در آذر ماه سال ۸۷ فعالیت خود را آغاز کرد):
۲۲خرداد ۱۳۸۸ - صبح جمعه با مراجعه ضابطین دادستان سابق تهران که با دستور ویژه جهت توقیف سایت آینده مراجعه کرده بودند، این سایت توقیف گردید. اما پس از ۴ روز، مجوز فعالیت به آن داده شد.
۳۱ خرداد ۱۳۸۸ - سایت آینده به مدت کمتر از ۵۰ روز فیلتر شد.
۳۱ خرداد ۱۳۸۸ - دو تن از اعضای سایت بازداشت و تجهیزات سایت توقیف شد که اعضا نیمه شب آزاد و تجهیزات پس از سه روز بازگردانده شد.
۲۱ آذر ۱۳۸۸ - سایت آینده برای حدود ده ماه فیلتر شد.
۲۱ بهمن ۱۳۸۸ - یکی از اعضای سایت آینده بازداشت و فعالیت سایت متوقف شد که زندانی بعد از ۲۰ روز آزاد شد.
مهر ۱۳۸۸ - رفع فیلتر و فعالیت مجدد سایت آینده
۱۰ آبان ۱۳۸۹ - سایت آینده برای مدت یک شب فیلتر شد.
۱۸ اسفند ۱۳۸۹ - سایت آینده برای حدود ۵۰ روز فیلتر شد.
۵ مرداد ۱۳۹۰ - دو تن از اعضای سایت آینده به مدت ۵ روز بازداشت و تجهیزات سایت به مدت سه هفته توقیف و دفتر آینده به مدت یک هفته پلمپ شد.
۴ شهریور ۱۳۹۰ - سایت آینده فیلتر شد.
البته این لیست برخوردها با آینده است و روی دیگر سکه، رفع فیلتر، آزادی همکاران و فعالیت مجدد سایت آینده است که در برخی موارد کمتر از یک روز و در برخی موارد چندین هفته و چندین ماه به طول انجامیده است. اما در این میان آنچه مهم است، نتیجه این گونه برخورد با رسانه هاست. البته به این فهرست باید پرونده های تشکیل شده علیه آینده در محاکم قضایی از سوی برخی دستگاهها و نهادها را نیز اضافه کرد که بخشی از آن همچنان مفتوح است.
به یاد دارم در اولین بار دستگیری به کارشناس مربوطه گفتم در نتیجه برخورد امنیتی با رسانه های داخلی چند حالت متصور است:
۱ - بخشی از رسانه های منتقد و معترض اقدام به انتقال اعضا و مرکز رسانه خود به خارج از کشور میکنند و در آنجا ادامه فعالیت می دهند، با این تفاوت که فعالیت در آن سوی مرز بدون هیچ گونه کنترل و رعایت خودسانسوری و خط قرمزهای نوشته شده و نانوشته است. علاوه بر آن، به دلیل دور بودن تحریریه این رسانه ها از داخل کشور، گاه به صورت محسوس ضریب خطای آنان در تحلیل وقایع و بررسی اخبار افزایش می باید و خواسته یا ناخواسته رادیکال تر می شوند.
۲ - بخشی از رسانه های منتقد پس از توقیف به همان شکل کار خود را ادامه نداده، بلکه اصطلاحا متلاشی می شوند و از دل آنها رسانه های دیگری به شکل زیرزمینی و غیررسمی و ناشفاف متولد می شود و بخشی از روزنامه نگاران شاغل در آنها نیز به همکاری شفاف یا با اسمی مستعار با رسانه های خارج از کشور می پردازند.
۳ - در خوش بینانه ترین حالت، بخشی از رسانه های منتقد پس از توقیف، فعالیت خود را خاتمه داده و از همکاری اعضای خود با دیگر رسانه های غیرقانونی جلوگیری کرده و آنان را قانع می کنند تا از کشور خارج نشوند، اما مخاطب آنان به رسانه های خارج از کشور سوق می یابد. چرا که مخاطب آنها در پی رسانه های منتقد و نه رسانه های رسمی و سفیدنماست.
بنابراین، برخورد سلبی و نابود کردن یک رسانه منتقد داخلی به دلیل اشتباهات خود رسانه یا کم ظرفیتی و برخوردهای سلیقه ای مسئولان، تنها یک نتیجه دارد و آن افزایش توان رسانه ای و مخاطب رسانه های خارج از کنترل جمهوری اسلامی است که یا مرتبط با اپوزیسیون نظامند و یا به دولتهای غربی وابسته می باشند که البته این به معنای عدم وجود نظارت بر رسانه های داخلی نیست. بلکه تاکید بر لزوم استفاده از قدرت نرم نظیر تعیین چارچوب، نظارت به موقع و استفاده از تذکر و اصلاح به جای برخورد سخت با فیلتر، بازداشت و پلمپ است.
در واقع حضور منتقدین در قالب رسانه های رسمی و در محدوده قوانین هر کشوری به منزله سوپاپ اطمینان در برابر براندازی و رسانه های بیگانه محسوب می شود، بویژه در مقطع فعلی و در آستانه انتخابات و افزایش تنشهای خارجی، تحدید فضای رسانه ای و کاهش چندصدایی حاصله از آن، بر خلاف مصالح جامعه تلقی می شود.
طی دو سال گذشته ده ها و صدها بار از سوی اعضای خانواده، همکاران، دوستان و حتی رجال سیاسی به ما پیشنهاد شد که یا مانند اکثر رسانه های کنونی کشور تحت قیمومیت یکی از شخصیتهای سیاسی قرار گرفته و از نظر اقتصادی بی نیاز و از نظر امنیتی به مصونیت برسیم و یا یکی از سه راه فوق را برگزینیم و خود را از بند و بیم این برخوردها برهانیم. اما جمع بندی همکاران سایت آینده تا کنون این بوده که به جای هر ۴ مسیر فوق، راه دیگری را برگزینیم و آن اصرار بر تداوم فعالیت با همان نام و تحت همان چارچوبهای قانونی و فشارهای فراقانونی و حفظ استقلال در تصمیم گیری و عدم وابستگی به هر شخص یا گروه بود.
نتیجه این تصمیم فوق العاده دشوار بوده است. کسانی که با فعالیت سایتهای اینترنتی آشنایی دارند، به خوبی می دانند حتی یک وقفه چند روزه در فعالیت سایت نیز می تواند اثر محسوسی بر افت مخاطب، رتبه و جایگاه سایت بگذارد، حال اگر این توقف به جای چند روز به هفته ها و ماه ها بینجامد، در واقع به معنای نابودی تمامی زحمات قبلی و آغاز از صفر برای یک رسانه اینترنتی است و در مورد آینده نیز دقیقا همین گونه بوده است.
در دفعه نخست فیلترینگ مدت دار سایت آینده در آذر ماه ۱۳۸۸، رتبه سایت در میان سایتهای خبری به جایگاه چهارم رسیده بود و در سایت آلکسا نیز رتبه ۱۸ را در میان کلیه سایتهای خبری و غیرخبری فارسی کسب کرده بود.
با به درازا کشیدن زمان فیلترینگ و سپس دستگیری و توقف فعالیت سایت با دستور برخی نهادها به مدت ۸ ماه، عملا بیننده انبوه سایت از بین رفت و در راه اندازی مجدد رتبه آینده، از ۱۸ به ۱۰۰۰۰ سقوط کرد. در بار دوم فیلترینگ و تعطیلی مدت دار نیز که حدود دو ماه به طول انجامید، باز رتبه سایت از ۸۰ به ۳۰۰۰ سقوط کرد.
اکنون نیز به محض آنکه آینده در بین شش سایت پربیننده خبری کشور قرار گرفته، مجددا فیلتر گردیده و طبیعتا آسیب جدی به بیننده و رتبه آن وارد می گردد.
اثرات این آسیبها در شرایط اقتصادی سایت نیز اثر مضاعفی دارد، مضاف بر این که برخی از دستگاه ها و اشخاص را تحریک به پرونده سازی قضایی برای وارد کردن فشار بیشتر به اعضای سایت می کند.
بنابراین شاید با این توضیحات، برگزیدن یکی از راه های مذکور منطقی تر باشد؛ چرا که اداره یک رسانه فاقد حمایت اقتصادی، نظیر آنچه بسیاری از رسانه های افراطی برخوردارند، از یک سو و آسیب پذیری فراوان در برابر برخوردهای سیاسی، سلیقه ای و شخصی برخی مسئولان یا مشاوران آنها، فوق العاده دشوار است.
بنابراین شاید بخشی از برخوردهای فهرست شده در ابتدای این یادداشت که البته بدون در نظر گرفتن پرونده سازی قضایی و امنیتی، شکایت نهادها و دستگاهها و مواردی که ذکر آن شاید به صلاح نیست، میباشد، برای وادار کردن یک رسانه به تعطیلی کافی باشد؛ اما دلایل اعتقادی اعضای سایت آینده موجب شد تصمیم به ادامه فعالیت قانونی تا حد امکان پابرجا باشد.
البته در این راه حسن نیت و اعتماد و اطمینان بخشی دیگر از مسئولین نظام به سایت آینده موجب شده است تا معضل به وجود آمده پس از هر بار برخورد، دیر یا زود رفع گردد و این رسانه قادر به ادامه فعالیت باشد که امیدواریم در درگاه حضرت حق ماجور باشند.
هرچند سایت آینده هیچ گاه مدعی فعالیت بدون اشتباه و یا کم اشتباه نبوده است و طبیعت یک رسانه آنلاین سر زدن اشتباهات و خطاها در بخشی از مطالب و نظرات منشره بینندگان است که این احتمال با توجه به کمبود نیرو و محدودیتهای سایت افزایش می یابد، اما نمی توان سرزدن اشتباهات مشابه از رسانه های افراطی و دارای مصونیت را نادیده گرفت.
حرکت بر مسیر برخورد سخت با رسانه ها تنها بر پررونق کردن رسانه های اپوزیسیون و محروم نظام از رسانه های توانمند در شرایط دشوار پیش رو می انجامد.
اکنون که پس از حدود دو ماه از دور جدید فیلترینگ سایت که درآمدهای سایت نیز که از طریق آگهی تامین می گردد تقریبا قطع گردیده بود، درخواست تجدید نظر در فیلترینگ سایت در کارگروه مربوطه مورد موافقت قرار نگرفت و با توجه به افزایش فشارهای خاص وارده به سایت به جهت تداوم فعالیت در زمان فیلتر بودن، تصمیم به توقف ادامه فعالیت در این شرایط گرفته شد تا اگر تغییری در شرایط به وجود آمد و با پیگیری های قانونی زمینه رفع فیلتر سایت آینده فراهم شد، مجددا امکان ادامه فعالیت آن ممکن شود.
در پایان این دوره از فعالیتهای سایت آینده، ضمن تشكر از همراهی مخاطبان وفادار سایت كه موجب شدند آینده تا آخرین روز یكی از سایتهای پربیننده و موثر خبری كشور باقی بماند و همچنین قدردانی همراه با شرمندگی از همكاران گرانقدر آینده كه با قبول زحمت فراوانتر از فعالیت در سایر رسانه ها، نه تنها از مزایای مشابه برخوردار نبودند، بلكه از طریق ایجاد مشكلات خاص مورد مهرورزی قرار گرفتند، از خداوند می خواهم كه این زحمت ناچیز را مشمول لطف خود قراردهد و از خطاهای بزرگی كه در این مسیر دشوار ناخواسته از ما سرزده است، درگذرد.