رضایی: مصائب اقتصاد ایران دردولتهای سیاسی
دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفتگوی تفصیلی به شرح ایده فدرالیسم اقتصادی پرداخت که در کشاکش سیاسی شدن فضای انتخابات ۸۸ به کلی مورد غفلت واقع شد.
به گزارش تابناک، ایده فدرالیسم اقتصادی که می توانست یک تغییر نگاه استراتژیک به رویکرد رشد و پیشرفت اقتصادی کشور باشد مدتی مسکوت ماند اما اصحاب رسانه با پرسش مجدد از محسن رضایی پس از گذشت دو سال زمزمه های طرح مجدد این ایده را آغاز کردند تا در بوته نقد و پژوهش نظری به نظریات اقتصادی ایرانی برای اداره کشور افزوده گردد.
آنچه در پی می آید گزیده هایی است از این گفتگوی مفصل:
- اداره منطقه ای در جوامع بشری تاریخی قدیمی دارد که در حال حاضر به دو حالت سنتی و مدرن انجام میشود. سنتی به شکل اداره منطقه ای که شیخنشین های حاشیه خلیج فارس انجام میدهند و تا قبل از دوره پهلوی در ایران نیز وجود داشته است. و مدرن آن در کشورهای پیشرفته مانند کشورهای اروپایی و امریکایی صورت میپذیرد. اداره هر فدرال به صورت دمکراتیک انجام میشود.
فدرال اقتصادی چیست؟
- فدرال اقتصادی نوع محدودشدهای از اداره به سبک فدرال است و محدود به امور اقتصادی است. البته در این روش مسائل سیاسی و دفاعی به صورت متمرکز انجام میشود.
- مناطق فدرال اقتصادی به نحوی تشکیل میشوند که ملاحظات قومی و امنیتی در آن لحاظ میشود. موضوع دوم این است که اقتصاد ایران به صورت تقسیم کار اداره شود. باید توجه داشت که هر یک از مناطق دارای منبع طبیعی و مزیتهای اقتصادی مختلفی از جمله گاز، معدن، منابع، کشاورزی و… است. وابستگی مناطق به یکدیگر باعثمیشود که این مناطق در عین اینکه به صورت فدرال اداره میشوند با یکدیگر در تعامل نیز باشند و هیچگاه از هم جدا نشوند.
سیاست غلط ارزی و هزینه های تشکیل سرمایه
- وضعیت ارزی ایران و هزینه تولید و انرژی همچنین بروکراسی اداری، هزینه های تشکیل سرمایه و فعالیت اقتصادی در ایران را بالا برده اند. در واقع نرخ ارز اسمی با واقعی تفاوت دارد و مازاد تولید مناطق به خود آنها اختصاص نمی یابد. بسیاری از تولیدکنندگان و تجار هزینه میکنند ولی از منابع کمتر بهره مند میشوند. در فدرالیسم اقتصادی این ضعفها و نقصها بر طرف میشوند.
- پول ملی واحد خواهد بود و سیاستهای اقتصادی کلان در کشور از مرکز اعمال میشود. به دلیل اینکه تجارت و اعتبار اقتصادی ایران نزد خارجیها مهم است مبادلات چندجانبه باید مدیریت شود. اما برخی امور مهم بازرگانی از جمله نوع کالاها و خدمات در صادرات و وارادت به عهده مناطق گذاشته میشود و مدیریت آن به عهده فدرالهاست. روابط تجاری آنها هم داخلی است و محدودیت جدیدی برایشان ایجاد نمیشود.
مکانیسم انتخاب در فدرال اقتصادی
- انتخاب روسا به صورت انتخابی و انتصابی صورت میگیرد و جمعی از نخبگان از بخشهای تجاری، اقتصادی، شوراهای استانی، تجار و بازرگانان انتخاب میشوند. لذا ۳گروه «دولت، تجار و شوراهای استانی» میتواند در انتخاب ریاست فدرال اقتصادی موثر باشد.
- تقسیم کاری که در ایران شکل گرفته به صورت ارزش افزوده منطقه ای نبوده و بلکه براساس مصرف ثروت ملی بوده است. به همین دلیل صنعت به طور متوازن در مناطق کشور رشد نکرده است.
- هم اکنون در برخی شهرها و مناطقی نظیر اصفهان، یزد، تبریز و مشهد که دارای سابقه کارآفرینی بیش از ۵۰۰ سال هستند و درجه آزادی اقتصادی و خصوصی سازی در آنها بسیار بالاست که در این خصوص باید با برنامه ریزی دقیق و اصولی برای انتقال از اقتصاد متمرکز به اقتصاد فدرالی فکر کرد.
جدا سازی اقتصاد از سیاست به مثابه راه نجات
- طرح فدرال اقتصادی به جدا کردن سیاست از اقتصاد است توجه میکند. این طرح چنین خواستهای را اجرایی میکند و اقتصاد کشور را از تلاطم های سیاسی محافظت میکند. در واقع جدایی اقتصاد از سیاست باعثمیشود تا اقتصاد با ثبات و امنیت که لازمه رشد و توسعه است به کار خود ادامه دهد.
- همیشه تعداد کمی از دانشمندان و فرهنگیان در دولتها حضور داشته اند باید نقش پررنگی به آنها داده شود. در حال حاضر نیز به سمت کوچک کردن دولت پیش میرویم و بنابراین امکان اضافه شدن اعضای جدید به دولت وجود ندارد. باید در یک ساختار مکمل وزارتخانه های نخبگی را ساماندهی کرد. وزارتخانه های نخبگی باید بر وزارتخانه های دیگر نظارت داشته باشد. با انجام این نظارت میتوان معایب و محاسن دستگاهها را رصد و پیگیری کرد.
-مهمترين نكته در اين ميان اين است كه ملت ما بايد يك تصميم تاريخي بگيرد.اگر ملت ۴۰ سال گذشته را مطالعه كند مسلما در سر كار آوردن دولت تجديدنظر خواهد كرد اكنون انتخابها به صورت آزمون و خطاست و به همين دلیل همواره مردم از انتخاب خود در پايان دولتها ناراضي هستند. در واقع در شرايط فعلي ما به انتخاب نخبگان نياز داريم و بايد بدانيم تشكيل و ايجاد يك دولت اقتصادي به رشد و تسريع فرايند توسعه كمك ميكند.