چگونگی تخصیص یارانه مطبوعات از منظری دیگر
افکارنیوز: کتاب دغدغههای امروز مطبوعات به ارائه راهکارهایی برای تخصیص بودجه مطبوعات پرداخته است.
کتابچه "دغدغههای امروز مطبوعات" نوشته دکتر حسین انتظامی (نماینده مدیران مسوول در هیات نظارت بر مطبوعات)، مهرماه امسال به چاپ رسید و یک نسخه از آن در سیزدهمین دوره از انتخابات نماینده مدیران مسوول مطبوعات به حضار اهداء شد.
به گزارش افکار به نقل از ایسنا، نویسنده در سرفصل دغدغههای امروز و در بخش یارانه مطبوعات گفته است: " بودجهها معمولا تابعی از وضعیت سال گذشته است که به تناسب افزوده میشود و بعضا تابعی از لابیهای گسترده نیز است. در سال ۸۸ یارانه مطبوعات حدود چهل میلیارد تومان بوده است که بنا به رویه مألوف، در مقصد توزیع شده و با این وجود، گلایه مطبوعاتیها را نیز به دنبال داشت ".
در این کتاب درباره توزیع یارانه مطبوعات سه دیدگاه وجود دارد:
دیدگاه اول: به جای توزیع یارانه در مقصد، همه یا بخش قابل توجهی از این یارانه در مبدا تزریق گردد و به اصطلاح هدفمند شود. مثلا: بن خرید نشریه در اختیار استادان، دانشجویان، دانشآموزان، کارمندان، صنعتگران، زنان خانهدار و … قرار گیرد تا به میل خود نشریهای را مشترک شوند.(از این طریق، اولا با ایجاد بازار تقاضا، به تشکیل پست کارآمد، تعرفه پایین و دارای توجیه اقتصادی کمک کردهایم و ثانیا برگشتی نشریات را کاهش دادهایم و ثالثا خواب سرمایه را در صنعت مطبوعات کم کردهایم و از همه مهمتر، مطبوعات را به زور در سبد خانوار قرار میدهیم؛ چرا که تجربه نشان داده است اگر این
اجبار نباشد اولین چیزی که از اولویت خرید حذف میشود فرهنگ است.
این دیدگاه در پی آن است که به جای حمایت بیهدف، مطبوعات را توانمند سازد تا به رصد امکانات موجود و بهرهگیری از فرصتها درصدد اقتصادی کردن فعالیت خود باشند. به عبارت بهتر، نرخ تمام شده را کاهش دهد تا فعالیت مطبوعاتی برای آنان که اقتصاد مطبوعات را فهم میکنند به صرفه باشد و کسانی که از تطبیق خود با شرایط(حتی در شرایط حمایتی) عاجزند حذف شوند.
دیدگاه دوم: روش جاری که حمایت براساس تیراژ و قطع و تعداد صفحه و شمارههای منتشره است، اما این روش نیازمند شفافیت است. یارانه مطبوعات به جای کلی گوییهای رایج که در همه دولتها مرسوم بوده است تابع فرمول مشخص، عینی و علنی باشد تا هرنشریهای بتواند سهمیه یارانه خود را محاسبه کند.
چنانچه قرار باشد روش حاضر(توزیع یارانه در مقصد) همچنان مبنای عمل قرار گیرد، چند پیشنهاد وجود دارد:
تیراژ اعلامی با آمار بازرسی و آمار اخذ شده از شرکتهای توزیع، مقابله شود و با چاپخانه یا شرکت موزوعی که آمار گمراه کننده میدهند سریعا برخورد شود.
به جای استخدام تشکیلات عریض و طویل بازرسی که مفسده پذیر هم است راه حل بسیار سادهای وجود دارد که توسط وزیر ارشاد یا معاون مطبوعاتی و مدیر کل مطبوعاتی وی قابل اجرا است. به هر آماری که مشکوک شدند شخصا به دو سه دکه مطبوعاتی مراجعه و شمارش کنند و معدل به دست آمده را ضربدر ۱۲۰۰ و سپس ضربدر ۲ کنند. تیراژ واقعی با خطای حداکثر ۲۰% + - بدست میآید.
یکی از اشتباهات رایج در توزیع یارانه، مداخله دادن همسوییهای محتوایی است و متاسفانه همسویی با دولت ملاک میشود و نه حتی همسویی با نظام. مثل این میماند که نان به کسی که مدافع دولت است به نرخ یارانهای و به کسی که منتقد دولت است به قیمت آزاد فروخته شود.
دیدگاه سوم: این روش نیز اگرچه یارانه در مقصد است اما از نظر محاسباتی، سادهتر و تا حدی میانه دو روش قبلی است.
در روش قبلی، تیراژ و تعداد صفحات، متغیرهای مهم و مبناییاند اما در روش حاضر، به ازای هر شماره انتشار و صرف نظر از تعداد صفحات و تیراژ، رقم حداقلی اختصاص مییابد. مثلا برای انتشار یک روزنامه(با فرض حقالزحمه تحریریه و فنی و سایر هزینههای جاری و همچنین هزینههای کاغذ و لیتوگرافی و چاپ) مثلا ۱۰ میلیون تومان داده میشود.
حال اگر روزنامهای در نظر داشت روزنامه خود را در تیراژ ۱۰ هزار یا ۵۰ هزار تا چاپ کند لابد منحنی هزینه فایده را ترسیم کرده است و هزینههای خود را با درآمدهای ناشی از تکفروشی و آگهی جبران میکند.
این روش درصدد تامین حداقلهاست. مهم این است که باند مناسب پرواز موجود باشد و حداقل انرژی لازم برای کندن از سطح زمین تامین شود، اوج گیری و ارتفاعیابی به کیفیت هواپیما و هنر خلبان برمیگردد.
در صورت اتخاذ این روش، باید توجه کرد یک نشریه برای آن که در تعریف قرار گیرد باید حداقلهایی داشته باشد. مثلا روزنامه ۸ صفحهای که ۶ صفحه آن به آگهی حصر وراثت اختصاص دارد و در تیراژ ۲۵۰۰ نسخه انتشار مییابد اساسا روزنامه نیست.
علاوه بر این ضریبهای حمایتی برای گستره توزیع، زبان، زمینه و سن نیز باید به صورت شفاف اعلام شود. ضمنا باید اعلام شود که مثلا آیا به نشریات دولتی یارانه تعلق میگیرد؟ تشویق و تنبیههای محتوایی چگونه اعمال میشود؟
محاسن این روش به شرح زیر آمده است:
۱) عاری از متغیرهای متنوع روش پیشین است و لذا محاسبه آن سریع و آسان است.
۲) این روش نیازی به تیراژ و سایر متغیرها ندارد. دستیابی به تیراژ و تعداد صفحات آگهی و … داستان مفصلی است و روایی آن نیز پرمناقشه که قبلا به تعدادی از آنها اشاره شد.
۳)این روش، گوشه چشمی به توسعه مدیریت مطبوعاتی و توانمندسازی دارد و از این جهت ادعا میشود به روش اول نیز شبیه است.