با ساخت نانوحسگر جدید صورت گرفت:
دستیابی محققان ایرانی به فناوری اندازهگیری آلاینده بنزن
پژوهشگران دانشگاه محقق اردبیلی با همکاری محققان دانشگاه «بس» انگلستان به فناوری ساخت نانوحسگر اندازهگیری آلایندههای محیط زیست موسوم به «دیهیدروکسی بنزن» دست یافتند.
به گزارش افکارنیوزبه نقل از ایسنا، دستیابی به این فناوری با مطالعه ولتامتری ایزومرهای دیهیدروکسی بنزن در سطح یک الکترود کربن شیشهای اصلاح شده با فیلم کامپوزیت نانوذرات کربنی - کیتوسان با مساحت بالا حاصل شد.
الکترود ارائه شده در این پژوهشها علاوه بر کم هزینه بودن، قابلیت جذب مقادیر بزرگ ناخالصیهای دیهیدروکسی بنزن را دارد.
این آلایندهها به طور گسترده در لوازم آرایشی، آفتکشها، اسانسهای بو و طعم، داروها، آنتیاکسیدانتها، مواد شیمیایی عکاسی و رنگ و غیره استفاده میشوند.
این پژوهش توسط دکتر ماندانا امیری و دکتر ابوالفضل بضاعتپور از دانشگاه محقق اردبیلی، شهناز غفاری فارغ التحصیل کارشناسی ارشد شیمی تجزیه دانشگاه پیام نور اردبیل با همکاری پروفسور فرانک مارکن از دانشگاه بس انگلستان صورت گرفته است.
دکتر ماندانا امیری، عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی اظهار کرد: دی هیدروکسی بنزنها شامل سه ایزومر کتکول، رزورسینول و هیدروکینون هستند. به عنوان نمونه رزورسینول در سنتز رنگهای دیآزویی و پلاستیکها به عنوان جاذب UV در رزینها استفاده میشود.
وی افزود: این ترکیبات به علت سمیت بالا و توانایی نابود کردن اکولوژیهای محیطی، به عنوان آلودهکنندههای محیطی شناخته شده و به وسیله نمایندگی حفاظت محیطی ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپایی در محصولات تولید شده، مورد بررسی قرار میگیرند. در طول فرایندهای کاربرد و تولید این ترکیبات، تعدادی از آنها به طور غیر عمد وارد محیط شده و آبهای زیرزمینی و رودخانهها را آلوده میکنند. در نتیجه هر روشی که توانایی حذف یا اندازهگیری این مواد را داشته باشد، ارزشمند محسوب میشود.
عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیلی تصریح کرد: مواد کربنی در الکتروآنالیز مهم هستند. انواع مواد کربنی شامل گرافیت صفحهای، کربن شیشهای، نانولولههای کربنی، الماسها با بور و نانوذرات کربنی باعثبهبود خواص الکترودی در گستره وسیعی از کاربردها میشوند. در مقابل نانولولهها و فلورنها، نانوذرات کربنی سالهای زیادی است که شناخته شدهاند و به طور گسترده در صنعت به عنوان پرکننده و رنگدانه استفاده میشوند.
وی افزود: نانوذرات کربنی به علت مساحت سطح بالا و مکانهای پیوندی فعال زیاد در فرایندهای الکتروشیمیایی مورد توجه هستند. الکترودهای اصلاح شده با نانوذرات کربنی مزایایی مانند کاتالیز واکنشهای الکتروشیمیایی با افزایش سرعت انتقال بار و افزایش انتقال جرم به علت مساحت ویژه بالا را دارند. از این خواص نانوذرات کربن برای بهبود خواص سنسوری استفاده میشود.
امیری، با بیان این که در این پژوهش مطالعه بر روی رفتار ولتامتری ایزومرهای دیهیدروکسی بنزنها در سطح یک الکترود کربن شیشهای اصلاح شده با فیلم کامپوزیت نانوذرات کربنی - کیتوسان با مساحت بالا صورت گرفته، افزود: بر همین اساس ابتدا به تهیه و مشخصهیابی نانوکامپوزیت نانوذرات کربن و کیتوسان پرداختیم و با آمادهسازی الکترود با کستینگ بر سطح الکترود، خواص الکتروشیمیایی الکترود حاصل، در حضور دیهیدروکسی بنزنها مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه با استفاده از مطالعات جذب، کار را توسعه داده و اندازهگیری مقادیر بسیار کم ترکیبات ذکر شده، انجام شد.
وی ادامه داد: جذب آنالیتها میتواند در فیلم نانوکامپوزیت بر روی کاتیون(کیتوسان) و آنیون(گروههای سولفونات سطح نانوذرات) و مکانهای خنثی(کربن گرافیتی) صورت گیرد. هر سه نوع جذب در محیط آبی مشاهده میشود. جذب ضعیف مولکولهای خنثی مانند دی هیدروکسی بنزنها به مکانهای پیوندی مشاهده میشود.
امیری افزود: این ایزومرها با حساسیت و گزینشپذیری خوب شناسایی میشوند. اثر pH محلولهای بافر و سرعت اسکن روی پاسخ الکترود برای اکسایش هیدروکینون، رزورسینول و کتکول بررسی شد. این روش بر اساس یک جذب ضعیف است و برای اندازهگیری همزمان ایزومرهای دیهیدروکسی بنزن در آنالیز بیولوژیکی و محیطی است.
وی تصریح کرد: در این پژوهش نمونههای آب واقعی مانند آب رودخانهی محلی و فاضلاب یک کارخانه لاستیک که در معرض این الکترود قرار گرفتند، آنالیز شده و نتایج حاکی از آن بود که بازیافتهای ۹۶ تا ۱۰۸ درصد در غلطتهای متفاوت بدست آمد.
نتایج این کار تحقیقاتی درمجله ensors and Actuators B: Chemical منتشر شده است.