ما ایرانیان سعدی را چقدر میشناسیم؟
زمانی در گذشته، هر ایرانی الفبای خواندن و نوشتن را با قرآن و آثار سعدی میآموخت و بعد از آن هم حضور سعدی در تمام سطوح تحصیلی دانشآموزان ایرانی ملموس و تأثیرگذار بود، آنقدر که تقریبا همه حمد و ثنای خداوندی را با بیتهای آن ادیب بینظیر فراگرفته و به جان میآمیختند.
به گزارش افکارنیوز، سعدی شیرازی آن زمان آشنای فرد فرد ایرانیان بود، بهجای بازی با کلمات و سخن گفتن در بزرگی و تلاش برای اثبات آنچه بوده و هست و خواهد بود، کلمات نغز، نصایح، حکایتها، شعرها و … او نقل محافل و ورد کلام هر شهروندی که اندکی ذوق داشت، بود.
آن دوران هرگاه صحبت از بیان حمد و ثنای پروردگار میشد، میگفتیم: " منت خدای را عزوجل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت. هر نفسی که فرو رود، ممد حیات است و چون برآید، مفرح ذات، پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمت شکری واجب … "
اما اکنون سعدی و آرامگاهش تنها دلیلی برای جذب گردشگر است، آنقدر که حضور شیخ اجل حتا در کتابهای فارسی درسی دورههای مختلف هم کمرنگتر شده و دانشآموزان اندکی سطری از شعرها و حکایتهایش را به ذهن سپرده دارند.
امروز شیراز را با طاووسی که سالهای سال است در ورودی دروازه قرآن آرمیده، میشناسند! و اگرچه مجسمه شیخ را از نقطهای به نقطهای حمل و نصب کردهاند، اما نه او و نه حافظ، هیچ یک نه در ورودیهای شیراز و نه در دیگر نقاط نمودی ندارند، تا آنجا که حتا شعرهای این دو بزرگ در ورودیها و حتا نقاط مختلف شهر به چشم نمیخورد.
از دیگر سو مقام معظم رهبری بارها لزوم ترویج سبک زندگی اسلامی - ایرانی را مورد تأکید قرار دادهاند، حال آنکه اساس و پایه آثار سعدی، این سخنور بیبدیل، آموزش سبک زندگی الهی است، اما در تابلوها بهجای نوشتن از سخنان نغز و پرمایه آنان، کلماتی جا خوش کرده که در دورهای انتقاد شدید برخی فرهنگوران و صاحبنظران را بهسمت مسؤولان فرهنگی شهرداری شیراز، به عنوان متولیان درج آن جملات، متوجه کرد.
در این دوران هرگاه یادروز سعدی فرارسیده، تنها به گفتن از کرامات و مناقب و توانمندیهای آن شاعر، جامعهشناس و ادیب سخنور، اکتفا کردهایم و بسنده، نوشتهایم که شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی، چه لقبهایی داشته و چه آثاری، چند بار آثارش چاپ شده و کدام یک زیباتر به زیور طبع آراسته شده است، اما گامی عملی در راستای ورود اندیشهها، نظرات و نصایح حکیمانه آن عالم زمان برنداشتهایم.
امروز در جای جای شیراز، نمادهایی از پرندگان و چرندگان و درختان به چشم میخورد، اما آنچه از سعدی و حافظ بجوییم، تنها تندیسی ارزشمند و تاریخی است که رنگ سفیدش از بس گرد و خاک و دوده به خورد آن دادهایم، به کدورت گراییده و … دیگر هیچ.
امروز سعدیه و حافظیه آرامگاههایی است برای آنکه گردشگر جذب کنیم، اما قدمی برای استفاده از اندیشهها نه در سطح فرهیختگان و دانشمندان و ادیبان، به چشم میخورد و نه در سطح زندگی عادی مردم؛ آن هم مردمی که روزی در این کشور روز را به شام نمیرساندند مگر با کلام شیخ اجل.
امروز مردم و گردشگران، بیش از آنکه شعرها و حکایات سعدی را بدانند، بستنی سعدی را میشناسند، بیش از آنکه آثار سعدی را به زبانی قابل فهم و درک، در دسترسشان قرار دهیم، در مورد تعدد گردشگرانی که به آرامگاهش رفتهاند، نوشتهایم.
امروز بهجای آنکه سعدی را بازکاوی کرده و اندیشههایش را فراگیر کنیم، باز هم سخن تکراری میگوییم که سعدی را جهان میشناسد، باید بپرسیم ما ایرانیان سعدی را تا چه اندازه میشناسیم؟