تئاتر شهر با پایان مراسم زار درمان شد
کارگردان نمایش " راکب " که اجرای عمومی خود را دیشب در تئاتر شهر به پایان رساند معتقدست آیین زار مراسمی درمانی برای افرادی است که ارواح یا جنها در او حلول کردهاند.
به گزارش افکارنیوز،کوروش زارعی که مدتی با نمایش " راکب " مهمان تئاتر شهر بود و شامگاه ۲۷ اردیبهشتماه با مخاطبانش خداحافظی کرد گفت: خوشبختانه با تلاشی که گروه اجرایی نمایش داشت توانستیم شکل واقعی از آیین سنتی درمانی " زار " را به مخاطب ارائه کنیم. ضمن اینکه در این مدت آنچه برای من دارای اهمیت بیشتری بود توجه به تاثیرات این گونه آیینی نمایشی در جامعه امروز بود.
وی ادامه داد: نمایش " راکب " نگاهی آزاد به نمایشنامه آنتیگونه نوشته سوفوکل با بازنویسی جمشید خانیان است که سعی کرده با نگاهی مستقل، متفاوت، کاملا شرقی و ایرانی اثر متفاوتی را برای اجرا آماده کند.
روایتی مستند از آیین زار
این کارگردان تئاتر ادامه داد: نمایش " راکب " قصه ارواح آدمهای بیگناهی است که به دلیل خودخواهیها، منیتها و خودبینیهای کلینگ(مرکب) به مرگ دچار میشوند. کلینگ برای رسیدن به اهداف خود فقط خود را میبیند تا جایی که همسر، فرزند و سه خواهرزاده خود را قربانی خواسته هایی می کند که فکر می کند برای بقای خود و سرزمینش لیردف لازم است و غیر از خود و لیردف چیزی دیگر را نمی بیند. پس در جایی از نمایش می گوید هرگز لطفی که به نزدیکانم دارم به صلاح این خاک پیشی نخواهد گرفت. جنونی که کلینگ و اطرافیانش و آنچه که در پیرامون اوست به ورطه نابودی می کشاند. کلینگ باید تاوان پس بدهد.
تاوان بیعدالتی ها و تصمیم های نابخردانه ای که خود و نزدیکانش را به ورطه نابودی کشانده است.
زارعی در توضیح داستان نمایش گفت: پس اکنون بابا تچ مجلس درمانی برای او ترتیب داده است تا بادهای(زار) درون کلینگ را بیرون بکشد و او را به آرامش برساند و سلامتی اش را بدست آورد تا بار دیگر خان سرزمین لیردف شود. پس مجلس درمان(زار) بر پا می شود و ارواح قربانیان کلینگ از درونش بیرون کشیده میشوند و یکی یکی قصه مظلومیت خود را روایت میکنند.
وی با اشاره به اجرای آیین زار در روایت داستانی نمایش توضیح داد: در مجلس زار مریضی وجود دارد که به لحاظ روحی و روانی به هم ریخته است یا به شکلی جن و ارواح در جسم او حلول کرده اند. در این نمایش کلینگ به واسطه جنایتهای زیادی که مرتکب شده دچار جنون شده و ارواح و جن هایی او را تسخیر کرده اند و بر او سوارند و حال آیین زار مجلس درمان است. بابا زار یا ماما زار که طبیبان این مجلساند درمانکننده بیمار هستند و مانند یک روانپزشک عمل می کنند.
کارگردان نمایش " راکب " درباره " مجلس تشخیص " هم افزود: شب اول برگزاری مراسم، شب تشخیص است. یعنی باید بابا یا ماما زار در این مجلس باد یا جن مریض را شناسایی کنند. اینکه باد زار(راکب) مریض چیست، از کجا آمده، منظور و مقصودش چیست و از مریض چه می خواهد تا از تنش بیرون شود. درگیری ها و چالش های بابا و ماما زار زیاد است و امکان دارد که اگر باد بزرگ و خطرناکی باشد و اگر بابا یا مامازار طبیبان حاذقی نباشند آنها را از پای در آورد و هم بابا یا ماما زار و مریض را به ورطه نابودی بکشاند. بعد از اینکه باد شناسایی شد و فهمیدند که نامش چیست و از کجا آمده است نوبت درمان است و نوع چگونگی
درمان باید توسط بابا و مامازار طراحی شود. در واقع شب دوم شب خواسته های باد زار است.
زارعی یادآور شد: بابا و ماما زار در چالشی با جن باید تمام تلاش خود را بکنند تا بفهمند که زار چه خواسته ای دارد و آنها یا خواسته جن را برآورده کنند تا جن از تن مریض(مرکب) خارج شود و او را رها کند و در شب سوم که شب سفره انداختن است باید سفره ای از خواسته های جن در مجلس پهن کنند و تمام هدایا و چیزهایی که باد یا جن یا زار خواسته در آن قرار دهند و گوسفندی قربانی کنند و خون آن را با گلاب قاطی می کنند و به باد یا جنی که از تن مریض رخنه کرده است بخورانند تا مریض درمان شود و یا باد(راکب) از تنش بیرون رود.
کارگردان اول نمایش حسن فتحی بود
زارعی در بخش دیگری از صحبتهای خود به روند شکلگیری و اجرای این اثر نمایشی اشاره کرد و گفت: حدود ۳ سال پیش قرار شد آقای حسن فتحی نمایشی را بر اساس نمایشنامه آنتیگونه در قالب آیین زار کار کند و بنده یکی از بازیگران آن نمایش باشم. در زمان مدیریت آقای محمد حیدری در تئاتر شهر جلسه ای برگزار شد و در آن جلسه به آقای خانیان پیشنهاد نگارش این نمایشنامه داده شد. آقای خانیان پس از تحقیق و پژوهش نمایشنامه راکب را نوشت اما نمی دانم چطور شد که آقای فتحی نمایشنامه را کار نکرد. پس از آن قرار بر این شد که آقای حسین مسافرآستانه نمایش راکب را روی صحنه ببرد که آن هم نشد تا اینکه
کارگردانی نمایشنامه راکب قسمت من شد.
این بازیگر تئاتر با بیان اینکه تا کنون اجراهای متفاوتی از آیین زار روی صحنه رفته است، ادامه داد: تا کنون نمایش های زیادی در قالب آیین زار در تهران و شهرستانها به روی صحنه رفته است اما من خواستم این بار شکل متفاوتی را تجربه کنم، شکلی که تکرار آثار پیشین نباشد و نگاه تازه ای هم در قالب تئاتر با رویکردی متفاوت به آیین زار داشته باشد.
وی خاطر نشان کرد: سعی کرده ام در این اجرا به سمت و سوی اجراهایی که بر اساس آیین زار کار شده نروم و نگاه تازه ای هم به لحاظ موضوعی و محتوایی و هم به لحاظ ساختار اجرایی را طراحی کنم که تکرار نباشد. ما در نمایش " راکب " تلاش کردیم زارها، بادها و جنها را نمایش دهیم و یا به عبارتی آنها را از قالب متافیزیک خارج کرده و آنها را فیزیکی و زمینی کنیم. ما سعی کردیم این بار بادها و زارها را در مقابل دیدگان تماشاگر قرار دهیم و آنها را با شخصیتهای نمایشمان درگیر کنیم و این نبرد تن به تن را عیان و بیپرده نشان دهیم. در صورتی که این اتفاق نمایشی راجع به زار در آثار قبلی وجود نداشته
است.
زارعی ادامه داد: من هیچ وقت در آثار نمایشی خود به طراحی صحنه و موسیقی به عنوان یک عنصر تزیینی و کمککننده فرعی نگاه نمی کنم. بلکه همه آنها برای من شخصیت هستند و در نمایش من به عنوان یک کاراکتر و کاتالیزور عمل می کنند. در خیلی از آثارم موسیقی روایت گر و کاراکتر مکمل دیگر شخصیت های نمایش من می شود و نمایش را پیش می برد.
وی تاکیدکرد: طراحی صحنه، طراحی حرکات دست جمعی و دیگر عناصر هم اینگونه عمل می کنند. البته این هم به آن معنی نیست که تمام این عناصر نه تنها جنبه زیبا شناسانه شان در صحنه فراموش نمی شود بلکه جزو لاینفک این کاراکترها است. این در حالی است که تمام عناصری که در صحنه و در اجرای یک نمایش استفاده می شود در ابتدا با جنبه زیبا شناسانه آن در نظر گرفته می شود و بعد جنبه محتوایی آن.
کارگردان نمایش راکب خاطرنشان کرد: انسان غرب تعلقگراست در صورتی که انسان شرقی بر اساس تکلیف خود عمل می کند و عواقب آن را هم می پذیرد. انسان غربی بر اساس عقل تصمیم می گیرد و با حساب و کتاب جلو می رود اما انسان شرقی به تکلیف خود عمل می کند و به عواقب خود فکر نمی کند تا جایی که حاضر می شود جان خود را برای آن موضوع بگذارد.