سالار عقیلی: کار با ارکستر بزرگ را ترجیح می دهم
سالار عقیلی درباره دشواریهای کار با یک ارکستر بزرگ میگوید: با وجود دشواریهای بسیار برای اجرا در یک گروه بزرگ، کار با یک ارکستر را ترجیح میدهم.
به گزارشافکارنیوز،سالار عقیلی شاید از ماندگارترین اهالی آواز ایرانی و محبوبترین خواننده از میان نسل جوان است. این هنرمند تا کنون نغمههای ماندگاری چون «خوشه چین» و «وطنم» و هم چنین آلبوم های متعددی از جمله؛ عشق ماند، ساخته ارشد تهماسبی با اجرای گروه نوروز، سایههای سبز، ساخته ارشد تهماسبی، دریای بی پایان، ساخته سعید فرجپوری با اجرای گروه دستان، سعدی نامه، ساخته ارشد تهماسبی با اجرای گروه دستان، به نام گل سرخ، ساخته حمید متبسم با اجرای ' گروه دستان، مایه ناز، عاشقی، هوای آفتاب، سالار خوانیها، عشق دیرین، باده نوشین، یاد باد، سبوی
تشنه، یار و دیار، نغمه همرازان، می تراود مهتاب و به سپیدی صلح را ازمیان آثار او میتوان نام برد. وی سابقهٔ کار با گروه دستان، گروه رازونیاز و همکاری با ارکستر ملی و ارکستر مجلسی را داشته است. درباره آهنگسازی ایرانی و آنسامبلهای موسیقی سنتی با وی گفت و گو کردهایم.
مخاطبان موسیقی پاپ معتقدند موسیقی کلاسیک امروز متناسب با طبع و احوال درونی آنها نیست. به نظر میرسد آهنگسازی امروز با سلیقه مخاطبانش همخوان نیست تا بتواند آنها را به خود متوجه سازد. ضعف آهنگسازی امروز را چه میبینید؟
به باور من در میان آهنگسازان امروز در بین نسل جوان آهنگسازان برجستهای وجود دارد. هنرمندانی چون پیمان خازنی، نوید دهقان و علی قمصری و بسیاری دیگر وجود دارند که آثارشان به باور من آثاری برجسته است. درست است که برخی از آثار موسیقی در حوزه موسیقی کلاسیک باب طبع مخاطبان نیست. همیشه خوب و بد کنار هم بودهاند. اما به هر حال نمیتوان انتظار داشت همه آثار هنری مطلوب و ارزنده باشند. طبعا همه هنرمندان قادر نخواهند بود آثاری باب طبع با مخاطبان بسازند چرا که سلیقه مخاطبان متنوع و متفاوت است و نمیتوان انتظار داشت که همه مردم با همه آثار هنری ارتباط قرار کنند. سند این مدعا
تنوع در آثار هنریست. اگر سلایق متنوع نبود؛ آثار متنوع ساخته نمیشدند. بنابر این هر اثر مناسب یک سلیقه و مخالف با نوعی سلیقه است.
برخی بر این اعتقادند که موسیقی کلاسیک ایران یا به عبارت آشناتر موسیقی سنتی امروز از نسل جوان قدری فاصله گرفته است. بسیاری معتقدند غالب نسل جوان مخاطبان، امروز مخاطب موسیقی پاپ شدهاند و این نسل تقریبا از موسیقی کلاسیک ایران فاصله گرفته است. در حالی که نزدیک به سه دهه قبل تمایل به موسیقی کلاسیک در بین نسل جوان بسیار بارزتر بود. گرایش نسل جوان امروز به موسیقی کلاسیک چگونه است؟ آیا واقعاً موسیقی کلاسیک طرفداران خود را از کف داده است؟
من این نظریه را مردود میدانم که موسیقی سنتی ایران روزی پر طرفدار بوده و مخاطبان بی شماری داشته است چراکه تصور میکنم موسیقی سنتی هرگز متعلق به همه مردم نبوده و هنوز هم مخاطبانش متشکل از قشر خاصی از اجتماع هستند.
فکر نمیکنید باید انتظار داشت افراد بیشتری امروز مخاطب موسیقی اصیل ایرانی باشند در حالی که بخش غالب جوانان ایرانی به موسیقی پاپ گرایش دارند که حتی ریشه در هنر ایرانی و موسیقی اصیل ندارد و بسیاری آن را یک موسیقی غربی به زبان فارسی میدانند؟
ما نباید انتظار داشته باشیم ۶۰ میلیون نفر کنسرتهای موسیقی کلاسیک شرکت کنند. اما میتوانیم انتظار داشته باشیم که ۴۰ میلیون نفر علاقهمند به دیدن کنسرتهای موسیقی پاپ باشند. مخاطب ما در همه ایران شاید به ۱۰ میلیون نفر نیز نرسند. دلیل ندارد که همه به دنبال موسیقی کلاسیک ایرانی باشند. همان گونه که پیشتر نیز مورد تأکید قرار دادم؛ موسیقی کلاسیک هرگز متعلق به همه مردم نبوده است. موسیقی سنتی یا کلاسیک همیشه موسیقی قشر خاصی از مردم بوده، اما این بدان معنا نیست که مردم طرفدار موسیقی کلاسیک نباشند. موسیقی کلاسیک همیشه طرفداران خاص خود را داشته و دارد. موسیقی پاپ همان
گونه که از نامش پیداست؛ مردمیست و به طبع مخاطبانش طیف گسترده ای از مردم اجتماع اند. البته این نیز بدان معنا نیست که موسیقی کلاسیک مردمی نیست. اما به طبع هم چنان که از نامش بر می اید کلاسیک است و مخاطبانش نیز خاص اند.
به هرحال تفاوتهای بسیاری میان یک گروه سنتی و یک گروه ارکسترال وجود دارد. روح موسیقیایی این دو گروه با یکدیگر بسیار متفاوت است. از تفاوتهای کار با آنسامبل کوچک و کار با یک گروه بزرگ ارکسترال بگوئید. ترجیح شما کار با گروه بزرگ ارکسترال است یا یک آنسامبل مشتمل بر سازهای کلاسیک ایرانی؟
متأخرترین کاری که با یک گروه ارکسترال انجام شد؛ اثری با نام «پردیس» به آهنگسازی حمید متبسم و رهبری بردیا کیارس بود. البته من بیش از این با فرهاد فخرالدینی در ارکستر ملی کار کردهام. در واقع باید گفت که بارها همکاری با ارکستر بزرگ را تجربه کردهام. همچنین پیش تر با ارکستر ملل و ارکستر آکادمیک تهران نیز همکاری کردهام. از سوی دیگر بارها با یک گروه کوچک نیز همکاری کرده ام. در کل باید گفت که کار با هر یک از این دو گروه ویژگی های مخصوص به خود را دارد.
در عین حال میتوان گفت تجربه همکاری با یک ارکستر بزرگ هم بسیار جالب و هم در عین حال دشوار است. در توضیح جذابیتهای این گونه کاری و همچنین قابلیتهای یک گروه ارکسترال میتوان به موارد بسیاری اشاره کرد.
با توجه به تواناییهای ارکستر بزرگ و رنگآمیزی متنوعتر از نظر سازبندی و همچنین تفاوت در تنظیم ارکسترال و آنسامبل کلاسیک میتوان گفت این دو تجربه تفاوت بسیاری با یکدیگر دارند. از طرف دیگر چند صدایی بودن، یک گروه ارکسترال را به وضوح از یک آنسامبل کلاسیک متمایز میکند. این تفاوت برخاسته از تنوع صوتی بیشتر در یک گروه ارکسترال است.
شاید هیچ خط ملودی در ارکستر بزرگ وجود نداشته باشد و تنها ملودی توسط خواننده دنبال شود. درست است که میتوان خواندن با یک ارکستر بزرگ را نسبت به خواندن با یک آنسامبل بسیار متنوع و جذاب دانست اما کار با ارکستر بزرگ برای یک خواننده کار دشواری است و تمرکز و دقت بسیاری را طلب میکند. به همین سبب است که در طول تاریخ موسیقی ما به ندرت میتوان خوانندگانی را یافت که با ارکستر ملی خوانده باشند اما خوانندگان زیادی هستند که تاکنون در گروههای کوچک خواندهاند.
دشواریهای کار با یک گروه ارکستر در مباحثتکنیکی است و یا به سبب رنگ آمیزی صدا و یا ویژگیهای دیگری را در صدای خواننده میطلبد، که هر کس قادر نیست با یک گروه ارکسترال بخواند؟
سختی کار در قالب یک ارکستر دشواریهای متعددی دارد. یکی از بارزترین ویژگیهای یک خواننده ارکستر تمرکز حواس است. کار با یک ارکستر تمرکز زیادی را میطلبد. شاید یکی از دشوارترین قطعاتی که تاکنون اجرا کردم قطعه رهنورد در پردیس برای آهنگسازی حمید متبسم بوده اخیرا در برج میلاد اجرا شد. شاید برای نخستین بار است که چنین قطعه دشواری را اجرا میکند. اما در مجموع ترجیح من کار با گروه بزرگ است.
اما کار با یک گروه ارکسترال ویژگیهایی نیز به صدای خواننده میدهد که به یقین در تأثیر صدای او نقش اساسی دارد. تنظیم، هارمونیها و کنترپوانهایی که در پس صدای خواننده وجود دارد، صدای خواننده را زیبا میکند و خود رنگی تازه به صدا میدهد. در واقع میتوان گفت این ویژگیهای ملودیک به صدای خواننده شکوه میبخشند و در اثرگذاری آن نقش غیر قابل انکاری دارد. در مجموع ترجیح و علاقه شخصی من کار با ارکستر بزرگ است.
با تمام این احوال فکر میکنید که قطعات امروز مانند آثاری که در دهههای چهل و پنجاه خلق شدند، قابلیت ماندگاری دارند؟
بخشی از ماندگاری به زیبایی اثر برمیگردد. بخش اعظم آن به زمان باز میگردد. دورهای که هنرمند در آن قرار دارد، تعیین کننده این موضوع است.