سخنان صریح یک بازیگر در برنامه زنده تلویزیونی
فریبرز عربنیا از راکد بودن سیستم مدیریت فرهنگی گلایه کرد و پیرامون برخی مباحثبازیگری در سینمایایران نقطهنظراتش را گفت.
اين بازيگر سينما و تلويزيون ايران كه شامگاه گذشته ـ ۳۰ ارديبهشت ماه ـ در برنامهي تلويزيوني هفت حاضر شده بود، در بخش ابتدايي سخنانش با انتقاد از بحثهايي كه در برنامههاي گذشته دربارهي بازيگري در سينماي ايران شده بود، گفت: عليرغم جراتي كه اين برنامه در ورود به بحث بازيگري داشت، اما اشكال اساسي اين بحثها در آنجا بود كه راز ماندگاري، دستمزد و يا مشكلات بازيگر در سينماي ايران، تنها از زاويه مسئوليت و كاري كه يك بازيگر بايد انجام دهد ديده شده و متوجه نيستيم كه مشكلات بازيگري در يك پيكره به هم پيوسته شكل ميگيرد.
به گزارش ایسنا، عربنیا با تشریح چارچوبی که برای یک بازیگر کامل مدنظرش است بیان کرد: در مکتبی که من بیان میکنم بازیگر کامل باید صاحب ویژگیهای خاصی باشد، به نظر من هر ویژگی از این مسائل حذف شود بازیگر ناقص خواهد بود.
وی در عین حال مطرح کرد: البته طبیعی است که یک بازیگر به مرور به سمت کامل پیش خواهد رفت. در واقع به نظر من فعالیت بازیگری مانند هرمی است که بازیگر هرچه از کف به سمت بالای هرم پیش میرود، ویژگیهای بیشتری در وجود او تبلور خواهد یافت.
عربنیا با اشاره به این ویژگیها گفت: علاوه بر فیزیک بدنی، اندام و چهره مناسب که هر بازیگر باید از آن برخوردار باشد، هوش، قدرت روحی و جسمی، خلوص، صداقت و وفای به عهد، پایمردی، قدرت ریسک، سلامت جسم، آزادی خواهی و عشق به رهایی، نو جویی و میل به آموختن و اصالت، خلاقیت، بلند پروازی و به کم قانع نشدن در عین واقعبینی، از خود گذشتگی و ایثار، اخلاق و شرف و منش انسانی، عدالت طلبی و اعتدال، حقیقت طلبی، شناخت خود و خدا و در نظر داشتن مداوم حضرت مرگ برای یک بازیگر لازم است.
وی ادامه داد: علاوه بر اینکه یک بازیگر باید در مورد چنین ویژگیهایی که عرض شد مراقبتهای ویژهای از خود داشته باشد، مسائل دیگر نیز در این مراقبتها مهم است. به نظر من دومین مسئلهای که یک بازیگر باید به آن توجه داشته باشد حقوق بازیگر است که باید از طرف جامعه، مسئولین و خود او رعایت شود. یکی دیگر از مسائل تکالیف بازیگر است که نسبت به خود، مردم و مقام بازیگر تعریف میشود. همچنین ارتباط بازیگر با حیطههای مختلف و همچنین هدف یک بازیگر از کار خود مسائلی است که باید به آن توجه شود. به عنوان مثال در بحثحقوق و تکالیف متاسفانه از سوی مسئولین تنها به بحثدرخواست تکالیف
توجه میشود و در نقطه مقابل آن بحثهای در نظر گرفتن حقوق بازیگر توجه چندانی نمیشود.
بازیگر سریال «مختارنامه» در تشریح اعتدال و حقیقت طلبی که در سخنانش به آن اشاره کرده بود، خاطر نشان کرد: به نظر من یک بازیگر کامل حتما باید از قدرت هماهنگی خوبی در شرایط سخت کار و الزاماتی که متن برای او ایجاد میکند، برخوردار باشد. درباره عدالت طلبی و اعتدال که یکی از ویژگیهای یک بازیگر کامل است بعضی از مسائلی که مطرح میشود با معیارهای جهانی در تضاد است. در نظر من اعتدال یعنی بازیگر بتواند در تمام زمینهها از افراط و تفریط بپردازد. حقیقت طلبی نیز به نظر من آن است که بازیگر وقتی میتواند جایگاه خودش را درک کند که در تمام زمینهها به دنبال فهم وجود خودش در دنیا
باشد.
××× کوتوله پروری و کوتوله سازی به جای قهرمان پروری و قهرمان سازی
عرب نیا در پاسخ به سوال فریدون جیرانی مجری کارشناس برنامه مبنی بر اینکه تا چه میزان شرایط در سینمای ایران مانع از رسیدن بازیگران به این ویژگیهای کامل است، گفت: به نظر من شرایط بسیاری مانع از آن میشود که یک بازیگر به چنین شرایطی برسد. بازیگر، مسئولین، رسانهها و همکاران باید به یک سری از قواعد تن دهند تا یک بازیگر بتواند مسیر تکاملی خود را طی کند.
وی با ذکر یک مثال ادامه داد: متاسفانه در فرهنگ ما در سینما به خصوص در ۱۰ – ۱۵ سال گذشته ما نمیدانستیم که با قهرمان باید چه کاری انجام دهیم؟ ما بسیار راحت تلاش کردیم که یک قهرمان را بشکنیم تا راحت شویم. بازیگری که به سطح کمال میرسد جزو مفاخر ملی است که همه برای او زحمت کشیدهاند و هزینههای بسیاری برای او داده شده است. در سالهای اخیر در همه سطوح از قهرمان پروری و قهرمان سازی دوری کردهایم. وقتی سیستم کوتوله سازی و کوتوله پروری را جایگزین قهرمان سازی و قهرمان پروری میکنیم نتیجه آن به راه افتادن سیل فیلمهایی است که اکنون روی پرده دیده میشود.
عرب نیا افزود: یکی دیگر از ایرادات مسئولان، مشکل نداشتن قدرت اهم و فالاهم است. به گمان من دستگاه مدیریت فرهنگی از جمله مدیریت سینمایی باید به کلی تغییر کند. رهبر معظم انقلاب در سخنان اخیرشان مطرح کردند، عالیترین دغدغه نظام اسلامی را عدالت معرفی کردند و فرمودند که اگرچه کارهای مناسبی در طول این سی سال انجام شده است، اما مطلقا این کارها راضی کننده نیست و دیگر آزمون و خطا کافی است. چرا ایشان از واژه «مطلقا راضی کننده نیست» استفاده میکنند.
وی با بیان اینکه عدالت مفهومی نسبی نیست تصریح کرد: به نظر من این جملات ایشان از نسبی نبودن عدالت نشات میگیرد. این جملات بسیار مهم است و در مقطعی بسیار حساس بیان شده و به نظر من این سخنان به مدیران مخصوصا مدیران فرهنگی هشدارهایی میدهد که ایشان از چنین وضعیتی راضی نیستند.
بازیگر فیلم «شوکران»، اصلیترین آفت در سینمای ایران را نوع نگاه به بحثخودی و غیر خودی دانست و خاطرنشان کرد: در هر دوره دوستان برای خود تصمیماتی که گرفتهاند و توجیهاتی را مطرح کردهاند. در دورههای مدیریتی بیش از آنکه توجه به نخبگان مطرح باشد نزدیکان، آشنایان و کسانی که با قواعد آشنا بودند و با این تعاریف آشنا بودند، وارد میدان شدند و عملا دیدیم که عمدتا این افراد کار خود را بلد نبودند.
وی در ادامه سخنانش با انتقاد از سخنان مطرح شده در شب تهیه کنندگان سینمای ایران پیرامون بازیگری، گفت: مقام معظم رهبری در سخنانشان به این نکته تاکید دارند که باید بدون پیش فرض خاصی تضارب آرا وجود داشته باشد. اما میبینیم که در این سیستم کارگردان، تهیه کننده و مسئول به بازیگر توجهی نمیکنند. در شب تهیه کنندگان سینمای ایران یکی از بازیگران پیشکسوت روی صحنه رفت و متن بلندی را در توجیه اینکه چرا به بازیگران توجه نشده است، خواندن. میتواند آن تعابیر درست باشد که من با آنها کاری ندارم اما شما نمیتوانید در هیچ جای دنیا فیلمی را بدون بازیگر در نظر بگیرید. در یک کشور
سینمایی را مثال بزنید که به بازیگر اهمیت نمیدهند. چرا مقام بازیگر در سینمای ایران لوثشده است؟!
××× بازیگر مقامی خداجوی و خدایگونه دارد
به گزارش ایسنا، عربنیا در بخش دیگری از سخنانش مقام یک بازیگر را یک مقام خداجوی و خداگونه دانست و گفت: وقتی از ریشه تاریخ شکل گیری بازیگری را جستجو کنیم، میبینیم که آنها آدمها، آیین ها و کسانی بودند که ساحر گونه در نزد مردم مقام خدای گونه داشتهاند و تمنیات، آرزوها، ترس ها و تردیدهای آنها را به عینیت تبدیل کردهاند. این حرف کمی نیست. این مطلب جامعه را از بسیاری از مسائل خلاص میکند. همین است که در جهان مدرن از طریق فوتبال، بورس و … تب و تاب جامعه را هدایت میکنیم در مناطقی بخصوص در هالیوود جامعه را از طریق شمایلسازی از بسیاری از سموم پاک می کنند و ایدهآل
های خود را از طریق این بازیگران به جامعه تزریق می کنند.
××× بازیگر جهانی داریم اما فیلم جهانی خیر
وی با اشاره به اینکه نمی توان الگوهای بازیگری در غرب را در سینمای ایران به کار گرفت، عنوان کرد: ما متاسفانه متوجه نیستیم که سیستم غرب با سیستم سینمایی ما زمین تا آسمان فرق میکند. نمی توان الگوهای غرب را برای سینمای ایران به کار بگیریم. ما در همین برنامه «هفت» کسی را در کسوت تهیهکننگی، مقام روزنامهداری و مجله داری و خیلی از عرصه های دیگر داشتیم که با جرات و جسارت می گوید که ما بازیگر جهانی نداریم. در این بین هم از «تام کروز» نام برده میشود. این درست است، اما مگر بازیگر جهانی از جمله همین تام کروز چمدانش را دست میگیرد و تنهایی جهانی می شود؟ یا به واسطه حضور
در یک فیلم جهانی با معیارهای جهانی امکان بروز پیدا می کند؟! یا به واسطه یک تهیهکننده با سواد جهانی امکان بروز پیدا میکند؟! بله ما سینما، تهیهکننده، فیلم جهانی نداریم.
وی خاطرنشان کرد: پیرامون بازیگرهایی صحبت میکنم که می تواند شمایل جامعه باشد و درباره حضور جهانی موافق و حامی حضور سینمای ایران در عرصه جهانی به هر شکل و با هر گونه فیلمی هستم اما به عنوان مثال در «جدایی نادر از سیمین» که فیلمی بسیار خوب است کدام یک از بازیگرانش پیشنهاد بازی در یک فیلم بین المللی را دارند؟
این بازیگر سینما در عین حال با بیان اینکه ما بازیگر جهانی در کشورمان داریم گفت: ما بازیگر جهانی داریم. به عنوان مثال می توان از مجموعه بازیگران «مختارنامه» که به چند زبان ترجمه شده و در حال پخش است را نام برد. اگر این بازیگران نمی توانستند با تماشاگر و فرهنگهای مختلف ارتباط برقرار کنند که این سریال تا این حد مخاطب نداشت. پس بازیگران توان حضور در عرصه جهانی را دارند، اما فیلمش را نداریم.
عرب نیا در ادامه با اشاره به سخنان علیرضا داوود نژاد درباره کار با نابازیگر در فیلمهایش بیان کرد: ایشان در مورد کار با نابازیگر آنچنان حساس و متوجه خروجی کارش است که بازیگر نابازیگر را آهسته، تر و خشک میکند و به هدف میرساند. متاسفانه در موارد غیر از این، ما به راحتی در سینمای ایران هر از راه رسیدهای را به واسطه آشنایی با تهیهکننده و کارگردان در فیلم وارد میکنیم، این ساختار غلط است.
وی افزود: ما تنها سینمایی در جهان هستیم که وقتی تهیهکننده یا کارگردان از بازیگری خوششان نمیاید نقشش را حذف میکنند و متوجه نیستند که به فیلم ضربه می زند. البته حدود ۱۰ درصد از کارگردانان و ۵ درصد از تهیهکنندگان هستند که تمام سختی حفظ استاندارد های سینما، سینمای شریف و تمام ظلم و جور مقابله با مسئولینی که متوجه خطیر بودن شرایط نیستند را اینها به دوش میکشند. من راجع به سیستم صحبت میکنم و از مسئولین و دوستانم میخواهم که این سخنان را با سعهصدر گوش کرده و بحثرا شخصی نکنند.
××× دستمزد حضور در مختار ماهیانه ۱۰ میلیون تومان
به گزارش ایسنا، فریبرز عرب نیا در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به موضوع این گفتگو که راز ماندگاری یک بازیگر در سینمای ایران بود، خاطر نشان کرد: حمایت یا مخالفت مسئولین در ماندگاری یا عدم ماندگاری یک بازیگر خیلی مهم است. بازیگران مرارتهای بسیار زیادی میکشند تا بتوانند مقام و تصویر خود را حفظ کنند. البته چنین مرارتهایی را باید بکشند اما آیا حفظ تصویر و مقام یک بازیگر تنها وظیفه خود اوست؟ به نظر من مسئولین نیز در این زمینه وظایف زیادی دارند.
وی در تشریح سخنانش با اشاره به بحثهایی که پیرامون دستمزد بازیگران در سینمای ایران مطرح میشود گفت: در مورد دستمزد بازیگران بحثهای زیادی مطرح میشود. به عنوان مثال در مورد دستمزدی که من برای بازی در سریال «مختارنامه» در طول سالهای گذشته دریافت کردهام نیز حرفهای زیادی زده شده است. کاملا شفاف اعلام میکنم که برای مختارنامه متوسط ماهی ۱۰ میلیون تومان و در طول این سریال ۶۰۰ میلیون تومان به عنوان دستمزد دریافت کردهام.
وی ادامه داد: البته چنین رقمی در حال حاضر دستمزد یک فصل یک مربی فوتبال است، اما من در طول بازی در مختارنامه دوبار مرگ را جلوی چشمانم دیدم. به نظرم وقتی که من بخواهم فیلمهای مبتذل بازی نکنم باید از پروژههایی تامین شوم و این منطقی است.
عرب نیا افزود: یکی دیگر از مثالهایی که میتوانم بزنم آن است که بارها از تریبونهای مختلف این جمله اشتباه گفته میشود که بازیگر متعلق به مردم است. اما آیا بازیگر مانند ابزار متعلق به مردم است یا مانند یک افتخار ملی؟ یکی از اشکالات سیستم فعلی این است که از بازیگر به عنوان یک ابزار استفاده میکنند، سیستم، اسم برای او مهمتر از شخصیت و روح بازیگر است. به همین دلیل است که میبینیم در بعضی از مراسمها از بازیگر به عنوان دکور مراسم استفاده میشود یا میبینیم که مسئولین به راحتی یک بازیگر را ممنوع الکار میکنند و البته خودشان نیز گاهی در دام بازیگران میافتند.
××× ورود مسئولین به مسائلی مانند دستمزد بازیگران در تله افتادن است
عربنیا ورود مسئولین سینمایی به موضوع لغو قرارداد دستمزد یکی از بازیگران را یکی از دامهایی دانست که مسئولان به آن گرفتار شدند.
وی در این باره اظهار کرد: زمانی من با تهیه کننده صحبتی میکنم که من اسپانسری مثلا دو میلیاردی برای یک فیلم میآورم و خودم یک میلیارد آن را برداشت میکنم. این مسئله یکی از راههای تبلیغاتی است که افراد برای مطرح کردن خود عنوان میکنند و به نظر من یکی از اشکالات مسئولین این بود که در چنین مسائلی که نوعی دام برای مطرح شدن است، ورود میکنند.
این بازیگر سینما با انتقاد از عدم حمایت مسئولین از بازیگران تصریح کرد: آیا گلشیفته فراهانی سرمایه ما در زمینه بازیگری بود یا خیر؟ او چرا رفت؟ من کاری با عقاید و رفتارهای سیاسی افراد ندارم. اما چرا مسئولین باید از یک بازیگر حمایت نکنند که شمایل او شکسته شده و افرادی کوتوله با افکاری پست به عنوان شمایل مردم مطرح شوند؟
/ / / ارزیابی مدیریت فرهنگی
عرب نیا در ادامه سخنانش در ارزیابی مدیریت فرهنگی اظهار کرد: سیستم مدیریت ما به خصوص مدیریت فرهنگی که ما از آن استفاده میکنیم یک سیستم فاسد است. البته این فساد به معنای فحشا در نظر من نیست. بلکه منظورم بدون تحرک بودن این سیستم است. یعنی سیستم مثل آب راکد شده است که باید عوض شود چرا که این سیستم بر اساس ترس بنا شده است. البته این موضوع در سخنان حضرت علی(ع) نیز دیده میشود که ایشان میگویند بزرگترین گناه ترس است. به نظر من یک سیستم مدیریت غلط بر اساس ترس بنا شده است، این ترس میتواند از مسائل مختلف و متنوعی باشد.
عرب نیا با انتقاد از یکی از مهمانان شبهای گذشته برنامه هفت که پیرامون مسائل بازیگری و ورود بازیگران به سینمای ایران سخن میگفت بیان کرد: وقتی چنین شرایطی پیش میآید میبینیم که فردی به این برنامه آمده و میگوید که تمام بازیگرانی که من به سینما وارد کردم بر اساس قواعد و ضوابط بودهاند. این سخنان روبروی دوربینهای تلویزیونی و در برابر مردمی انجام میشود که میدانند او دروغ میگوید. بسیاری میدانند که ایشان تعداد زیادی از بازیگران را با دریافت پول از خیابان به سینما آورده است.
وی با تاکید بر این نکته که منظور او از این انتقادها در مورد یک مدیریت خاص نیست گفت: من تنها در مورد سیستم فعلی مدیریت فرهنگی در جامعه صحبت نمیکنم، بلکه تمام مدیریتهای گذشته را وارثسیستم غلطی میدانم که ریشه در قبل از انقلاب اسلامی دارد. ما باید یک بار برای همیشه تکلیف خودمان را با این ریشه غلط مشخص میکردیم و آنرا کنار میگذاشتیم، اما این کار را نکردیم.
فریبرز عرب نیا در پایان سخنانش تصریح کرد: اگرچه ما انتقادهای فراوانی را به سیستمهای فرهنگی وارد میکنیم اما در همین سیستمها نیز افرادی هستند که سعه صدر بسیاری داشته و باید از خدا خواست که به آنها قدرتی بیش از گذشته دهد که به مدیریت فرهنگی کشور خدمت کنند.
وی همچنین گفت: چرا ما کارگردانی داریم که به دلیل اختلاص بیش از یک دهه در زندان بوده است و وقتی از زندان بیرون میآید به او مجوز کارگردانی میدهیم؟! اما کارگردان جوانی داریم که فیلمنامههایشان رد میشود. کارگردانانی هستند که آثار درخشانی ساختهاند اما متاسفانه کارهایشان مجوز نمیگیرد.
عربنیا همچنین از پذیرفته شدن فیلمنامه «آمبولانس» اش توسط اداره کل نظارت و ارزشیابی معاونت سینمایی وزارت ارشاد برای اولین تجربهی کارگردانیاش خبر داد.
به گزارش ایسنا، به دلیل کمبود وقت این برنامه قرار بر آن شد که ادامه بحثبازیگری در سینمای ایران با حضور فریبرز عرب نیا در برنامه هفته آینده «هفت» پیگیری شود.
در ادامه برنامه «هفت» شب گذشته، سعید قطبی زاده و مسعود فراستی به بحثپیرامون تصویر شهر در سینمای ایران پرداختند.
××× حاشیهها
به گزارش ایسنا، این برنامه در کنار صحبتهای عربنیا حاشیههایی نیز به همراه داشت.
- دست اندرکاران برنامه پس از گذشت دقایقی از صحبتهای ابتدایی عربنیا یک میان برنامه ۱۵ دقیقهای با عنوان گزارش تحلیلی از روند «بازیگری از رویا تا واقعیت»(با حضور بازیگران قبل و بعد از انقلاب اسلامی) را پخش کردند که این مسئله با انتقاد عربنیا همراه شد.
او در این باره گفت: وقتی که من را به این برنامه دعوت کردند گفتند که شما یک ساعت و نیم وقت برای سخن گفتن دارید که تنها ۲ میان برنامه ۲ دقیقهای در میان صحبتهای شما قرار خواهد گرفت.
جیرانی نیز در پاسخ به عرب نیا گفت: قبل از شروع برنامه از دوستان در پشت صحنه پرسیده بودم که آیا وجود این میان برنامهها را به اطلاع شما رسانده بودند که به من گفتند این مطلب با شما هماهنگ شده است.
اما دست اندرکاران «هفت» پس از این انتقاد عرب نیا تا پایان سخنان یک ساعته او تنها یک میان برنامهی دو دقیقهای را پخش کردند.
- از دیگر حاشیههای این برنامه میتوان به تماس محمدرضا گلزار با جیرانی اشاره کرد که طی این تماس او خبر آشتیاش با محمدرضا شریفی نیا که در برنامه هفته گذشته «هفت» عنوان شده بود را تکذیب کرد.
مسعود فراستی نیز که در نقد پایانی برنامهی هفت حضور داشت در واکنش به کمبود وقت از اختصاص یک ساعت و نیم برنامه به یک بازیگر انتقاد کرد.
در بخش معرفی فیلمهایی که در مرحله پیش تولید قرار دارند، از پیش تولید اولین فیلم رضا عطاران در مقام کارگردانی خبر داده شد که این فیلم بر اساس فیلمنامهای از سعید نعمت الله و همسرش ساخته خواهد شد.
همچنین در این بخش از آماده نمایش شدن فیلم «شیش و بش» به کارگردانی بهمن گودرزی خبر داده شد.
به گزارش ایسنا، در نظرسنجی شب گذشته پیرامون بهترین فیلم عربنیا از بین چهار فیلم، ضیافت، شوکران، شیفته و «جهان پهلوان تختی»، فیلم «ضیافت» انتخاب شد.