قرآن عامل ترقی شاعر می شود
در نهمین عصرانه ادبی فارس که به منظور پاسداشت سودابه امینی برگزار شد؛ یکی از هدیه انقلاب اسلامی به زنان شاعر گفت و دیگری از نابینایی که برای امینی عزیز است. از قرآن هم به عامل ترقی شاعر تعبیر شد.
به گزارشافکارنیوز، نهمین عصرانه ادبی با حضور سودابه امینی، بهروز قزلباش، رضا اسماعیلی، اسماعیل یکتایی لنگرودی، سید اکبر میرجعفری، سید احمد نادمی، انسیه موسویان، مرضیه رحمانی، عبدالرحیم سعیدیراد، علی داودی، وحید زریان و … عصر سهشنبه ۳۰ اردیبهشت در محل خبرگزاری برگزار شد.
حسین قرایی که مدیریت این نشست را نیز برعهده داشت، در ادامه این نشست ادبی به ارزش کتابها در جامعه اشاره نمود و توصیه کرد: ارزش این کتابها در کشور ما بیش از یک چاه نفت است. اندیشهای که از این کتابها به بدنه فعال و نیمه فعال جامعه تزریق میشود حداقل از یک چاه نفت به نسبت نشاطی که به جامعه میدهد بیشتر است. ولی متاسفانه این کتابها معرفی نمیشود و زیباست که برای هر کتابی که چاپ میشود رونمایی گرفته شود و زیباتر آن که این کتابها معرفی و نقد شود.
تو را از ابدیت آغاز میکنم
از فلک الافلاک
آنجا که آسمان سرشار فرشتگان است
و پریان با تاجی از شکوفه
به سوی ناز پر طراوت تو میآیند
بهروز قزلباش شاعر و همسر سودابه امینی در ادامه این نشست به ویژگیهای شعر امینی اشاره کرد و گفت: زبان جذابیتهایی دارد که گاهی اغوا کننده است و گاهی ضمیر انسان را به حرکت وا میدارد و گاهی با کابوس همراه است. شاعر اگر سالک نباشد به مرتبهای، که مولانا فرموده: «سخن سایه حق است»، نخواهد رسید.
*ببین حضرت ایوب چه کشیده است؟
وی ادامه داد: ما در ابتدای ازدواج زیاد نسبت به یکدیگر آشنایی نداشتیم. یادم میآید کتابی داشتم که پدربزرگم به من هدیه داده بود. روزی سودابه امینی به آن کتاب مراجعه کردند و متوجه شدند که موریانهها آن کتاب را خوردهاند و از این واقعه بسیار ناراحت شدند. من گفتم این ناراحتی ندارد، یکی دیگر تهیه میکنیم، اما ایشان گفتند که ببین حضرت ایوب(ع) چه کشیده است؟! ایشان با چنین طبع و زاویه دیدی اشعار خود را میسرایند.
*فقیر نابینا عامل تولد شعر سودابه امینی
قزلباش به روحیه شعری امینی اشاره کرد: انسان فقیر و کوری در محله ما زندگی میکند. چشم نابینای این فرد به خاطر آب مروارید سفید شده و شبیه برخی از این سنگهایی شده که در نگین انگشتری استفاده میکنند. چشم این فرد موجب شده تا ایشان شعری بسراید و هر وقت از کنار این فرد عبور میکنیم،ایشان میگوید که این فرد باعثتولد آن شعر شده و با تکریم از وی یاد میکند و از وی با عنوان آدم یاد میکند نه یک فرد مزاحم در جامعه.ارجاعاتی که در شعر وی دیده میشود حاصل حالات فردی امینی است.
*تا با اشعارش زندگی نکند، منتشر نمیکند
همسر سودابه امینی متذکر شد: من خیلی راحت مینویسم و بسیار سریع القلم هستم. راحت هم شعر میگویم ولی حالا اینکه تا چه اندازه شعر است باید اساتید نظر بدهند، ولی امینی بسیار دشوارنویس است و شاید دو روزه یک غزل بسراید ولی گاهی یک هفته با کلمات کلنجار میرود و بالا و پایین میکند و به عبارتی تا با اشعارش زندگی نکند، آنها را منتشر نخواهد کرد. این خصلت شعری و سختگیری در انتخاب کلمات در زندگی نیز دیده میشود.
*هیچ کس به جایی نمیرسد مگر با قرآن
وی اضافه کرد: امروز از ایشان انتظار بیشتری دارم و شعرهای کابوس و هذیان دیگر از او قابل قبول نیست و انتظار حافظ و مولوی شدن نیز ندارم. ایشان باید از حواشی دوری کند و کار خود را انجام دهد تا بتواند کار فاخری ارائه کند و به نظرمهیچ کس به جایی نمیرسد مگر با همین قرآن. ایشان اهل مطالعه نصوص دینی و تاریخی در اسلام و سایر ادیان است. از قرآن تا انجیل و تورات و صحیفه سجادیه و نهجالبلاغه است و همین موضوع در اثار ایشان تجلی دارد. و امیدوارم کار بعدی ایشان نه در حجم کارهایی که تاکنون از ایشان بیرون آمده بلکه کاری گسترده و بزرگی را شاهد باشیم.
*در زبان فارسی کلمات جنسیت ندارند
سید احمد نادمی، منتقد ادبی نیز در نهمین عصرانه ادبی حاضر شد و در اشاره به نکات شعر امینی گفت: در این جلسه باید یک نمای کلی از حضور موثر خانم امینی در فضای فرهنگی و ادبی ارائه شود. از اولین نکاتی که باید در مورد ایشان مورد توجه قرار بگیرد زن بودن ایشان است. من گاهی نظرات متفاوتی در مورد شاعران زن ارائه کردم. گاهی گفتهام که نوشتن جنسیت بردار نیست، ساحت نوشتن برجستگی دارد و نه نویسنده آن و ساحت واژگان جنسیت بردار نیست و این ویژگی زبان فارسی است که در کلمات جنسیت نداریم، در عین حالی که در زبانهای عربی و لاتین تانیثداریم. اما زمانی که از ساحت واژگان خارج شویم و در ساحت نویسنده قرار بگیریم ماجرا فرق خواهد کرد و آن وقت من در مورد زنانهنویسی حرف میزنم و سعی میکنم به مخاطب خود القا نیز بکنم. چون زن و مرد داریم. نگاه زن و مرد قطعا متاثر از واقعیات بیولوژیک خواهد بود. مادرانگی از زن بودن نشات گرفته و اگر این ویژگی در نحو تزریق شود، قطعا با متن زنانه روبرو خواهیم بود. ما در میان نویسندگان خود، نویسندگان زن از نظر تعداد کم نداریم و منظور از این تعداد، نویسندگانی هستند که تاثیرگذار باشند.
*ادبیات گوتیکی در شعر امینی
وی ادامه داد: یک ویژگی در ادبیات ایشان به چشم میخورد که من به خودم اجازه دادم تا از تعبیر ادبیات گوتیک برای آن استفاده کنم، در گوتیک ما شاهد نوعی توازن، اما توازنی هولناک هستیم، اولا ایشان موزون مینوشتند و یک فضای هولناک در اشعار ایشان وجود داشت. این فضای هولناک در اشعار ایشان یک فضای هولناک وارداتی نیست، ایشان با توجه به مطالعاتی که داشته به این موضوع اسطورهای نگاه میکنند و این اسطورهها همه تاریخدار هستند. ایشان نه تنها به اسطورههای منطقهای که در آن ساکن هستیم توجه داشته بلکه به اسطورههای دیگر اقوام چون مایاها یا آزتکها نیز توجه نمودهاند. این نکته در خور توجه است، با وجود این فضای هولناک در اشعار ایشان که ناشی از اسطورهها است باز شاهد زنانهنویسی هستیم. عناصری چون گیسو، سرمه در شعر خانم امینی اثری تکوینی دارد.
*امینی جنجالی نیست
نادمی به تاثیر مادر بودن امینی در اشعارش اشاره کرد: زنانهاندیشی و زنانه سرودن قبل از اینکه مادر باشد، در اشعار ایشان دیده میشود اما از زمانی که مادر میشوند یک متن متمایزی را به خواننده پیشنهاد میکند. اگر خانم امینی یک شخصیت جنجالی بود، فضای متمایز زنانه در اشعارشان میتوانست منجر شود که ایشان مانیفست و بیانیه بدهند و خود را به رخ بکشند ولی سودابه امینی کاری به این مباحثنداشته و فقط به کار خود پرداخته و تجربه بر تجربههای خود میافزاید. متن ایشان را میتوان به عنوان یک متن قابل قبول فارسی ارائه کرد. بهرهای که از اشعار سودابه امینی بردهام، موجب شده تا نظراتم را درباره شعر ایشان منتشر کنم و به دوستداران شعر نیز توصیه میکنم، اشعار ایشان را بخوانند.
وقتی مردان عادی کوچه و بازار لباس جنگ بر تن میکنند
و عشق به وطن و ایمان به لاالهالاالله
آنها را چون خونی که در رگها در خاک سرخ میدواند
اهتزاز پرچم معنی دیگری دارد
خوب نگاه کن پسرم
همین بقال سر کوچه
معلم کلاس دوم ب
پزشک معالج تو
شاید همان قهرمانی باشد که روزی
با کلاشینکف
و ذکر یا زهرا(س)
پشت دشمن را به خاک مالیده
بهنام را میشناسی پسرم
همان هدهد کوچکی که به دنبال آب میگشت
او سلیمانها داشت
در خطوط درگیری با دشمن
که تشنگی لبانشان را ترک ترک کرده بود
سید اکبر میرجعفری مولف کتاب «حرفی از جنس زمان» ضمن تجلیل از آثار امینی گفت: باید ادای دینی به آثار سودابه امینی کرد، هرچند نمیتوان منزلت این اشعار را گرامی داشت. یک شاعر فرانسوی گفته است هر شاعری با یک زبان و سنی شروع به شاعری میکند که مبین سن شعری اوست و تا آخر عمرش با همان سن کارش را ادامه میدهد. شعر سودابه امینی هم از این جنس است و از همان روز اول که شعرهای ایشان عرضه شده است از یک زبان پختهای برخوردار بوده و در واقع این زبان حرفهای جدی و مهم میزده است. به نظرم هنوز هم با همان زبان روزهای اول در حال طی طریق هستند. من هرکتابی از ایشان دیدهام همین حال و هوای پختگی را در آن لمس کردهام. از روز اولی که سودابه امینی را شناختم تا به امروز پیشرفتهای بزرگی را داشتهاند و کتابهای متعدد ایشان هرکدام دریچههای جدیدی از جهان به روی مخاطبان گشوده است.
عبدالرحیم سعیدیراد از دیگر حضار در این جلسه بود که ضمن تبریک به سودابه امینی به خاطر دو دهه حضور در عرصه ادبیات از شعر ایشان تمجید کرد و گفت: شعر ایشان همیشه در اوج بوده و هرگز اثری که ایستا باشد از ایشان سراغ نداریم.
*انقلاب اسلامی افرادی که حرف داشتند را وارد عرصه ادبیات کرد
علی داودی آخرین نفری بود که در این نشست ادبی صحبت کرد. وی توضیح داد: عموما وقتی از زن و شعر صحبت میشود بیشتر به عنوان موضوع مطرح است تا مولف.حضور زنان در عرصه شعر هدیه دوران جدید است. انقلاب اسلامی و دفاع مقدس موجب شد تا افرادی به جامعه شعر و ادبیات وارد شوند که حرف دارند.در هر صورت در مکتبی که زن از دامن مرد به معراج میرود، مسلما شاعران مرد نیز پرورش یافته همین دامن هستند. متاسفانه شاعر نسل اول و دوم انقلاب به خاطر نبود رسانههای گسترده به جامعه معرفی نشدند.