سرنوشت مبهم آثار پدر مجسمه سازی ایران
ساختمانی قدیمی در حاشیه میدان توپخانه تهران سالهاست میزبان مجسمههای خاک گرفتهای از علیاکبر صنعتی است که هیچ کس نمیداند چرا و به چه جرمی در دخمهای تاریک و نمدار محبوس شدهاند.
علي اكبر خان صنعتي كه از او به عنوان پدر مجسمهسازي ايران ياد ميكنند، سالهاي ۱۳۰۵ تا ۱۳۱۰ خورشيدي در پرورشگاهي در شهر كرمان رشد و نمو پيدا كرد و در اوج شهرت هنري با وقف برترين آثار حجمي خود به موزه هلال احمر خواست تا زمينهساز خلاقيت و رشد كودكان فقير شود.
به گزارش جام جم، اما موزه آثار این هنرمند که در سال ۱۳۸۵ درگذشت، در حاشیه میدان امام خمینی(ره) تهران سالهاست که در وضعیتی به سر میبرد که از آن میتوان به عنوان فاجعه یاد کرد. سال گذشته نامهای مشترک از سوی شورای شهر کرمان و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمان به رئیسجمهور ارسال شد تا به واسطه آن آثار استاد صنعتی به موزهای در کرمان انتقال یابد؛ حرکتی که از آن به عنوان نجات آثار این موزه یاد میشد. اما روز گذشته درحالی که مدیرکل ارشاد اسلامی کرمان در گفتوگو با «جامجم» از آمادهسازی موزه هنرهای معاصر این شهر برای میزبانی آثار صنعتی خبر میداد،
پیگیریهای ما نشان داد که این آثار شاید هیچ وقت به کرمان انتقال پیدا نکنند.
جابه جایی، مرگ مجسمهها را در پی دارد
برای پیگیری انتقال مجسمههای موزه صنعتی به کرمان به سراغ مدیر روابط عمومی هلال احمر رفتیم. پویا حاجیان که چند روزی بیشتر نیست عهدهدار این سمت و به تبع آن مدیریت موزه صنعتی شده است، در این باره به «جامجم» میگوید: نگرانیهای موجود در مورد ساختمان قدیمی این موزه، باعثشده است که درهای این ساختمان به روی مراجعهکنندگان بسته باشد و به همین دلیل علاقهمندان به این هنرمند، گزینه انتقال آثارش از تهران را به کرمان مطرح کردهاند.
اما وی در عین حال با اشاره به قدمت ۱۲۰ ساله این ساختمان توضیح میدهد: انتقال آثار این موزه از لحاظ علمی و عملی امکانپذیر نیست، زیرا با هرگونه جابجایی جزئی، ممکن است این آثار به طور کلی از بین بروند.
حاجیان ادامه میدهد: بسیاری از آثار این موزه توسط این استاد بزرگ کشورمان به صورت حجمهای بزرگ و حتی بر روی دیوار خلق شدهاند که این امر باعثمیشود جابه جایی آنها به مرگشان منجر شود.
او حتی در ادامه از نامه نگاریهایی با سازمان میراثفرهنگی و گردشگری برای مرمت و بازسازی این موزه سخن میگوید و میافزاید: حتی فرزند استاد صنعتی که یکی از تصمیمگیرندههای اصلی در این میان هستند نیز به این انتقال راضی نیستند و کارشناسان با بررسیهایی که اخیرا انجام دادهاند به این نتیجه رسیده اند که برای این آثار تهدید جدی وجود ندارد که انتقال یابند.
بی اطلاعی و دیگر هیچ
اظهارات مدیر موزه صنعتی در حالی است که چندی پیش جمع زیادی از هنرمندان سرشناس مجسمهسازی کشور با امضای طوماری نسبت به وضعیت نامناسب موزه یاد شده و تخریب مجسمههای موجود در آن هشدار داده و خواستار مرمت آنها شده بودند. در این میان سخنان ابراهیم حجری مدیرکل امور موزهها و اموال منقول سازمان میراثفرهنگی نیز شنیدنی است چرا که وقتی از او درباره وضعیت کنونی این موزه میپرسیم، پاسخ میدهد: هیچ اطلاعی از موزه صنعتی ندارم اما ما قاعدتآ باید به موزهها در کشور کمک کنیم اما این امر منوط به انعکاس مشکلات این موزهها به ماست ولاغیر.
اما محمود شالویی، مدیر مرکز هنرهای تجسمی موضعی نسبتآ متفاوت در این مورد دارد. او ضمن آن که معتقد است انتقال آثار موزه علیاکبر صنعتی به کرمان و گردآوری آنها در یک مکان، برای این مجسمهها مناسبتر است، در باره حمایت این نهاد از موزه علیاکبر صنعتی میگوید: موزه کنونی صنعتی در تهران متعلق به سازمان هلال احمر است و به همین دلیل ما نمیتوانیم در امور مربوط به آن دخالتی داشته باشیم.
علیاکبر صنعتی نقاش و مجسمهساز در طول ۶۲ سال کار هنری خود نزدیک به ۱۰۰۰ نگاره و ۴۰۰ مجسمه خلق کرد و تنها فردی در ایران به شمار میآید که ۲ موزه به نام وی در تهران و کرمان تاسیس شده است.
اگرچه مسوولان فرهنگي كرمان بشدت دنبال انتقال آثار زندهياد علياكبر صنعتي به كرمان هستند، اما بايد تنها منتظر ماند و ديد آيا اين مجسمههاي خاك گرفته در موزه تهران دوباره به نمايش در ميآيند يا اين كه به زادگاهش انتقال پيدا ميكند؟