«هفت» جدید اتاق فکر ندارد
فرقی نمیکند در کدام فضا باشد، افخمی تلویزیون، افخمی سینماگر یا نماینده مجلس و این روزها مجری برنامه «هفت»، بهروز افخمی همیشه درحال تجربه کردن است و قواعد خاص خودش را دارد.
به گزارشافکارخبر،فرقی نمیکند در کدام فضا باشد، افخمی تلویزیون، افخمی سینماگر یا نماینده مجلس و این روزها مجری برنامه «هفت»، بهروز افخمی همیشه درحال تجربه کردن است و قواعد خاص خودش را دارد حتی در گفتوگو و روایت کردن از دیگران، آدم راحتی است و بهقول خودش نمی داند چرا حرفهایش جنجالی می شود.
آماری از مخاطبین «هفت» و ریزش آنها دارید؟
همین سه برنامه؟ به ما ۱۵ میلیون نفر را گفتهاند، درباره برنامه آقای گبرلو هم گفتهاند به یک میلیون نفر رسیده بود. یک میلیون نفر برای تلویزیون فاجعه است.
این توقف تاثیر منفی نداشته است؟
احتمالا تاثیر مثبت داشته است، بالاخره مردم به جمعهها عادت کرده بودند و اگر خود آقای گبرلو هم بعد از سه ماه شروع میکرد، در شروع مجدد بیشتر از یک میلیون مخاطب داشت.
این آمار را از چه طریقی دارید؟
از روی پیامکها و مقدار مراجعه به سایت هفت ارزیابی میشود و تخمین میزنند.
«هفت» جیرانی چقدر مخاطب داشته است؟
دقیق نمیدانم ولی احتمالا خیلی بیشتر بوده است، چون افت در دوره آقای گبرلو باعثشد که فکر تغییر مجری برنامه پیش بیاید.
برنامه گبرلو مدلی داشت که این مدل تقریبا در تلویزیون ایران تکرار میشود، برنامه جیرانی هم جذابیتهایی داشت که برنامه گبرلو نداشت، برنامه گبرلو یکسری استانداردهایی که همه تلویزیون رعایتش می کند را رعایت می کند و به خاطر همین احتمالا دوره گبرلو هم به شما کمک کرده است یعنی اگر شما بعد از جیرانی برنامه را می گرفتید اینقدر دیده نمیشد.
بله قطعا. ولی به بنده گفتند دوره آقای جیرانی ما تا یک میلیون اساماس داشتیم، یک میلیون پیامک یعنی چیزی حدود ۱۵ میلیون بیننده.
الان میتوان درباره «هفت» صحبت کرد یاهنوز باید صبر کرد؟
خیر هنوز تکمیل نشده است، نه دکور و نه گرافیکمان هنوز تکمیل نشده است و خیلی گران تر از دوره قبلی است. فکر میکنم چند برابر قیمت برنامههایی که آقای گبرلو میساخت، است، علتش هم این است که آن برنامه زنده بود و روز پنجشنبه آماده میشدند و روز جمعه هم ضبط میکردند، البته مقدماتی داشت اما اینطور نبود که تمام هفته گرفتار باشند ولی ما تمام هفته و شبانه روزی گرفتاریم یعنی برنامههایمان در طول هفته ضبط می شود و شبها تدوین میشود.
از اینکه برنامه تولیدی است راضی هستید؟
اصرار داشتم که برنامه تولیدی باشد یعنی این شرط من بود.
گفتید در طول هفته دائما درگیر برنامه هفت هستید و برنامه قبلی به خاطر اقتضائاتش پنجشنبه برنامه ریزی میشد و جمعه روی آنتن میرفتند. پنجشنبه با آقای ساداتیان درباره «خمسه خمسه» صحبت میکردیم و اینکه با برنامه هفت شما قابل جمع است؟ و ایشان گفت به نظرم برنامه هفت دو روز بیشتر از آقای افخمی وقت نمیگیرد.
خیر، من در برنامه هفت بیشتر از یک سال نمیمانم، نخستین بار که با آقای پورمحمدی صحبت کردم قرار سه ماه گذاشتم چون از اول زمستان میخواستم فیلمبرداری خمسه خمسه را شروع کنم منتهی بعد دیدیم که معنا ندارد یک برنامه مثل هفت را سه ماه اداره کنیم و بعد در همان سه ماه کسانی را آماده کنیم که بتوان برنامه را به آنها بسپرد و چهارچوب برنامه را هم بتوانند حفظ کنند و از آن طرف هم دیدم دلیلی ندارد که در زمستان فیلمبرداری خمسه خمسه را شروع کنیم در حالی که نمی توانیم به جشنواره برسانیم.
یعنی ما میتوانیم دیرتر شروع کنیم، برنامهای که الان میسازم هر روز هفته کار دارد یعنی فقط شنبهها کاری نداریم، ذهنیت آقای ساداتیان برنامه زنده است، ممکن است برنامه بعد از یکسال در شرایطی قرار بگیرد و چارچوب هایی پیدا کند که کسانی دیگر که همین الان هم با ما کار میکنند بتوانند برنامه زنده را با همان چارچوب ادامه دهند و واقعا دو روز در هفته کار کنند یا کمی بیشتر.
شما سه قسمت «هفت بازمیگردد» را ساختید، آنها هم اینقدر وقت گرفت؟
خیلی بیشتر وقت گرفت.
پس چطور به دو سفر خارجی رفتید؟
خیر، در اول مهر تا ده مهر که برنامه پخش شد ده روز دائما فیلمبرداری میکردیم و هفتاد درصد متریالی که استفاده کردیم در همان ۱۰ روز فیلمبرداری کردیم، در همان حال برنامه اول را تدوین کردیم تا هفدهم مهر که رفتم باز مقدار دیگری گرفتیم که متریال هر سه برنامه فراهم شد، یعنی ما هفده روز برنامه فیلمبرداری فشرده داشتیم که شبها تدوین انجام می گرفت و تقریبا گروه ۲۰ روز بدون وقفه کار کردند بعد دو برنامه را که آماده کردم و وقتی برنامه اول پخش شد و برنامه دوم آماده پخش شد رفتم و درست روز قبل از پخش برنامه سوم برگشتم.
برای «هفت» اتاق فکر دارید؟
خیر، هیچ اتاق فکری در کار نیست.
معاون سیما خیلی تاکید داشتند که حتما «هفت» باید اتاق فکر داشته باشد و هم مدیر شبکه سه اصرار داشت که حتما وجه نخبگانی برنامه رعایت شود.
الان کسی اعلام آمادگی و علاقهمندی به همکاری نکرده که من هم قبولش داشته باشم. کسی سعی نکرده که اتاق فکری را برای من طرح یا تحمیل کند اما اگر کسی اعلام آمادگی کند و بخواهد همکاری کند به شرطی که قبولش داشته باشم این کار را میکنیم.
من از بعضی از اتاقهای فکری که خارج از سازمان صدا و سیماست استفاده میکنم مثلا یک شورای راهبردی سینمای ایران را داریم که یک گروه ۲۵ نفره از فیلمسازان قدیمی هستند که از علی معلم، رسولصدرعاملی و کرم پور و… هستند و هفتهای یک جلسه تشکیل میدهیم و حرف میزنیم.
به آنها گفتم هرکدامتان که علاقه دارید همکاری کنید یا چیزی به نظرتان میرسد که به من بگویید، سه شنبهها در جلسهشان شرکت میکنم، تقریبا در جریان همهچیزهایی که ممکن است آنها بگویند پیشاپیش هستم یا مثلا درباره خانه سینما آن جلسه ای که با میرکریمی صحبت کردم و به عنوان مشاور جلوی دوربین به ایشان گفتم که اگر اختیار سینمای ایران در دست تو باشد چه تغییراتی پیشنهاد می کنی و چه کار باید بکنی؟
به عنوان مشاور خانه سینما از میرکریمی میپرسیم که اگر قرار باشد ۱۰ استاد در حرفههای مختلف انتخاب کنیم و در یک آیتم مخصوصی در برنامه اینها را معرفی کنیم و توانایی و سابقه شان را بیان کنیم کدام را باید معرفی کنیم یا خانه سینما باید از یک مجموعه که خودش صلاح می داند معرفی کند؟ بنابراین خانه سینما را هم به عنوان یک مشاور فکری نه به صورت رسمی و سازمانی، اما افرادش را میشناسم و از آنها استفاده می کنم.
در دوره قبل یک شورای سیاستگذاری سینما در تلویزیون بود که هم در دوره جیرانی و هم در دوره گبرلو بود و از جایی به بعد گبرلو حاضر نشد که با آن شورا همکاری کند و بعد سمت و سوی برنامه هفت کمی عوض شد و یکسری بچه های مطبوعات دخیل شدند به جای اینکه سینماگران بیایند و خیلی راحت در بحثسیاستگذاری برنامه هفت مشاوره بدهند بیشتر طیف بچه های مطبوعاتی بودند، شما برای خودتان خط قرمزی قائل هستید که مثلا نمی خواهم این وارد برنامه شود یا این جناح و آن جناح باشد؟
خیر، بنده هیچ خط قرمزی ندارم.
شاید دلیل گبرلو از آوردن مطبوعاتیها در برنامه این بود که بتواند فضای مطبوعات را مدیریت کند، شما ابایی از این جریان ندارید؟
موضوع سایت هایی که با گروه ۴۰۰-۵۰۰هزار نفری از مخاطبین بیکار و علاف سروکار دارند در حدی نیستند که دربارهشان فکر کنیم یا بخواهیم در برنامه مشارکتشان بدهیم، خودشان فکر می کنند که خیلی مطرحند اما مطرح نیستند. اینکه آدم فکر کند یک گروه ۵۰-۱۰۰ هزار نفری از بچه دبیرستانیها که هیچ معیاری برای شناختن آنچه آموزش صحیح از مزخرفگویی هست ندارند و یک لپتاپ هم دارند و مراجعه به یک سایت میکنند و به جایی میرسد که آدم احساس خطر میکند که ذهن اینها طوری خراب بشود که دیگر درست شدنی نباشد، یعنی وقتی به دانشکده سینمایی میآیند اصلا باید مدتی سعی کنیم بگوییم که شما زیر صفر
هستید و هرچه بلدید باید فراموش کنید.
اگر چنین شرایطی باشد آدم احساس خطر میکند یعنی ممکن است یک سایت زرد کاملا بیارزش مورد توجه یک بچه ۱۵-۱۶ ساله قرار بگیرد که هیچ معیاری برای شناخت اینکه چه چیزی را باید برای یادگرفتن فیلمسازی دنبال کند ندارد، شخصی خیلی از اصطلاحات و ادبیاتی که خودم یادش داده بودم سوءاستفاده میکرد. این بد نیست که آدم بداند اصطلاحاتی که سر کلاسهایش به کار می برد بعدا یکی از شاگردانش استفاده می کند ولی اگر ببینید که قلب معنا کرده و از آن سوءاستفاده می کند آن وقت طبیعتا آدم نگران این هم می شود که دارد آبرو و حیثیت ما را می برد.
مثلا من اصطلاح سینمای نفتی را ۱۰ سال پیش در برنامهای به کار برده بودم و منظورم از سینمای نفتی سینمای ظاهرا خصوصی بود یعنی تهیهکنندگانی که از دولت نگاتیو ارزان می گرفتند و کمکی میگرفتند که باعثمیشد ورشکستگیشان پوشیده شود و گاهی اوقات یک طور دیگر بودجههای دیگری هم میگرفتند و در واقع مساله این بود که تهیهکننده بخش خصوصی باید واقعا بخش خصوصی باشد یعنی لیاقتش را در ساخت فیلمهایی که از خود بازار پولش را دربیاورد نشان بدهد، کرده که فیلمسازانی به سفارش دولت فیلم میسازند و بهشدت در این معنا تقلب شده است.
یعنی آدم باید خیلی کندذهن باشد که این شخص یا به دلیل اینکه کندذهن است یا به دلیل اینکه میخواهد از این مفهوم سوءاستفاده کند، سینمای نفتی را به این تبدیل کرد، نمیشود دولت را از فیلمسازی ممنوع کرد، این به معنی این است که تلویزیون دولتی هم باید تعطیل شود و کسی نباید از دولت پول بگیرد و محصول فرهنگی تولید کند، این حد از کندذهنی مخصوصا که از اصطلاحات خود من استفاده میکند باعثشد از یک جایی تصمیم بگیرم که این فرد را از حیطه فکر کردن و حرف زدن متفکرانه یا منتقدانه از سینمای ایران اخراج کنم و این کار را در روزنامه هفت صبح شروع کردم و فکر میکنم همان مقالاتی که آنجا
نوشتم مقداری کار دستم داد و باعثشد نظر پورمحمدی جلب شود و این برنامه را به من سفارش دهد.
برنامه ۹۰ را می بینید؟ طرحی در سازمان بود که ۹۰ را در موضوع کتاب و سینما درست کنیم و جزو اهداف اولیه ای که برایش می گفتند عمومیسازی یا جذابیت بخشی برای عموم مردم و البته رعایت جوانب حرفه ای حوزه سینما بود، فکر می کنید الان سری جدید چه مقداری به عمومیسازی و آسیبشناسی عمومی اهمیت می دهد و چقدر می خواهد کار تخصصی کند؟
ما یک اشکال بنیادی داریم و آن این است که سینمای ایران ورشکسته است و وضعیت فوتبال را ندارد، یعنی کسانی که متوجهش هستند خیلی کم شدند. ۹۵% مردم ایران به سینما هیچ اهمیتی نمیدهند یعنی سینمای ایران را کاملا رها و فراموش کردهاند و این ارقام هم مبالغهآمیز نیست و واقعی است، یعنی شاید حدود دو میلیون نفر تماشاچی داشته باشیم که سالی سه چهار دفعه سینما میرود، تعداد بلیط این را نشان می دهد و این مجموعا هشت میلیون بلیط میشود، یک تعداد کمی هم هستند که شاید حدود یک میلیوننفر باشند منتظرند که چه زمانی فیلم کمدی نمایش داده میشود تا آن را ببیند که خود اینها هم دو سه
میلیون بلیط برای سه چهار فیلم کمدی میشوند.
گذشته از مشتری نسبتا دائمی سینمای ایران تماشاچی اضافه به سینما میآیند و این مجموعا ۱۰-۱۱ میلیون بلیط می شود و از آن مقدار بلیط می شود فهمید که ۹۵% جمعیت ایران اصلا مدتهاست وارد سالن های سینما نشدند و این خیلی با فوتبال فرق می کند، خیلیها متوجه فوتبال هستند و دائما یا گاه به گاه مسابقات را دنبال میکنند بنابراین کار برنامه هفت برای اینکه تبدیل به برنامه ۹۰ بشود سخت است و اول باید سینمای ایران را نجات دهیم و مردم را متوجه سینمای ایران کنیم و مطالبات مردم را برای دیدن فیلم دوباره احیا کنیم و بعد امیدوار باشیم که برنامه پرمخاطب باشد.
در این یک سال قرار است شما حرفهایتان را بزنید که ذهن دیگران آماده شود که سینما را نجات بدهند یا پلان عملی هم برای این کار دارید؟
یک مطلب هم اضافه کنم که بالاخره بستر برنامه هفت در تلویزیون است یعنی برنامه هفت جدید را در یک تلویزیون خصوصی نبردید و در همان تلویزیونی اجرا میکنید که جیرانی و گبرلو اجرا کردند، پس باید قائل به سلیقه مدیران باشید و ادعای نجات سینما از طریق «هفت» خیلی بزرگ است!
خیر، در چارچوب برنامه هفت که فقط میتوانیم حرف بزنیم یعنی نمیتوانیم مثلا بگوییم اگر پخش فیلم یا شیوه های پخش فیلم را هم به ما بدهید اداره میکنیم، یا اگر آقای ایوبی اجازه بدهند جای ایشان مینشینیم و سازمان سینمایی را اداره می کنیم.
این برنامه در حد حرف زدن است و در حد اینکه می شود خرافهشکنی کرد یعنی تصوری که درباره سینمای ایران هست و به نظرم خرافاتی است که مشهور شده و به نظر میرسد حقیقت است را شکست بدهیم و اینکه فیلم برای مدیران مملکت ساخته میشود خرافهای است که از اول جایگزین سینمای واقعی شده است، اینکه فیلم میسازیم که مدیران ببینند و بعد بگویند سینما خیلی فرهیخته است، فیلم اصلا با این هدف ساخته میشد و مردم کاملا کنار گذاشته شده بودند و تشویق میشدند که سینما نیایند یعنی اینطور بود که اگر نیاییم اهمیتی ندارد.
ما برعکس هستیم و می گوییم آنهایی که خودشان را نخبه و روشنفکر و صاحبان سینمای اندیشمند می دانند برنامه ما را نبینند برایمان هیچ اهمیتی ندارد.
پس گیشه و مخاطب عام مهم است؟
مهمترين نكته همين است.