انجمن حامی
گزیده فعالیتهای انجمن حامی:
مدرسهای برای دانشآموزان مهاجر
ضلع شرقی میدان چهارباغ جنتآباد، جنب پارک کوچکی که روبهرویش در وسط میدان آبنمایی دارد «مرکز پرتو» بنا شده است. مرکزی که در آن خدمات آموزشی به بچهها ارائه میشود. اینجا مدرسهای برای دانشآموزان مهاجر است. جایی که خانه امیدی برای ادامه تحصیلشان است. جایی برای رسیدن به آرزوها و اهدافشان.
اینجا فرقی نمیکند بچهای که در کلاس دوم نشسته دهساله باشد یا چهاردهساله، بلکه برای او تعیین سطح انجام میشود و از هر جا که احتیاج باشد مجددا تحصیل را ادامه میدهد تا سال ششم بعد از آن هم اگر در ایران بماند اقداماتی انجام میشود تا در مقاطع موردنظر جذب شود.
بچه ها میگوید: «اینجا هر کلاسی که برای آموزش لازم باشد برایمان میگذارند، تابستون امسال هم کلاس انگلیسی، ریاضی، فارسی، کامپیوتر و خیاطی داشتیم.»
در کنار آموزش بچهها، انجمن سعی میکند مدارک هویتی این بچهها هم صادر شود تا مشکلی برای مدرسه رفتن یا جا به جایی در ایران نداشته باشند.
اکثر بچهها یکسال است که اینجا درس میخوانند و مجموعا در این کلاسها حدود 100 دانشآموز پناهجوی بازمانده از تحصیل، آموزش میبینند.
آموزش خانوادهها موازی با آموزش بچهها
اشرفی آموزش خانوادهها را موازی با آموزش بچهها هم لازم میداند و هم موثر. او میگوید: «در کنار این مسائل توجه به خانوادهها هم بود. این نگاه وجود داشت که تا زمانی که خانواده نگرشش اصلاح نشود، نمیتوان انتظار داشت آموزشهایی که به بچهها داده میشود آموزشهای موثری باشد.
پروژهای در تهران، کرمان، مشهد و قم داشتیم و از بچههای تحصیلکرده خودشان استفاده کردیم. به آنها بهعنوان تسهیلگر اجتماعی که بین ما و جامعه محلی خودشان حلقه ارتباطی باشند آموزش دادیم. پر کردن پرسشنامههای محلی توسط این تسهیلگران به ما نشان داد چقدر خشونت زیاد است. بخشی از این خشونتها به این دلیل است که افراد نمیدانند اگر با مشکلی مواجه هستند برای پیشگیری و درمان باید به کجا مراجعه کنند و از آن طرف هم این مساله وجود داشت که خیلی از اینها اعتماد به نفس لازم را جهت مراجعه به مراکزی که برای ایرانیان است، نداشتند. مراکز مشاوره روانشناسی یا حقوقی. در نتیجه با حجم زیاد از عقدههای سرکوبشده مواجه میشدیم که تاثیرات عمیقی از نظر روحی و روانی داشت و اینکه عدم آشنایی با حقوق اولیه باعث میشد که درگیریها زیاد و مهارت گفتوگو کم باشد. مهارت حل مساله بین خانوادهها وجود نداشت و این انگیزهای شد که خدمات ثانویهای ارائه شود.»
خدمات بهداشتی و درمانی
چالش دیگر، بحث شیوه ارائه خدمات درمانی و بهداشتی به گروهای آسیبپذیر پناهنده است. در گذشته خدمات درمانی و حوزه سلامت در انحصار یک یا چند شرکت بیمهگر خصوصی بود و بخش قابلتوجهی از هزینهها صرف امور غیر مربوط میشد و تنها درصد کمی با کیفیت اندک به سلامت و درمان گروههای آسیبپذیر میرسید در نتیجه کمترین رضایت گروه هدف را به دنبال داشت. مدیرعامل انجمن حامی در این مورد میگوید: «حامی برای اطلاعرسانی و گزارشدهی و تعامل با مسئولان وزارت بهداشت برای تاکید و تمرکز بر ضرورت توجه به پناهندگانی که در کشور هستند و ضرورت قرار گرفتن آنها در زیر چتر ملی سلامت، تلاش زیادی داشت. این مساله با اقبال وزیر بهداشت روبهرو شد و ما امروز شاهد این هستیم که بعد از دو تا سه سال فراز و نشیب، مساله بیمههای سلامت پناهندگان از انحصار سازمانهای بیمهگر تجاری خارج شده و گروههای فرودست از همان خدماتی برخوردار میشوند که جامعه ایرانی برخوردار است. این را با افتخار میتوان گفت که این اتفاق در کشور ما افتاده و به ما کمک میکند که ما شاخصهای عدالت اجتماعی خودمان را بدون در نظر گرفتن تبعیضهای ملی قومی و حتی جنسیتی و مذهبی بالا ببریم. این همسویی نشاندهنده درک بالای بخشهایی از بدنه دولت است و این جرقهها باعث شد این مسیر با سرعت بیشتری پیش برود و ما در این دو حوزه آموزش و بهداشت شاهد این باشیم که گامهای اساسی برداشته میشود. هنوز هم چالشهای دیگری وجود دارد مانند تعیین تکلیف فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی و بحث تلاش برای افزایش یا بهبود دسترسی دانشجویان پناهنده افغانستانی به موضوع آموزش تکمیلی.»
توانمندسازی زنان
«هرگونه برنامه توانمندسازی تا زمانی که ظرفیتسازی فردی انجام نشده باشد امکانپذیر نیست.» این جمله را اشرفی در مورد تلاش انجمن حامی برای حوزه توسعه و توانمندسازی زنان میگوید و ادامه میدهد: «آنچه که در جامعه ما باب شده یک کلاس خیاطی برگزار و یک چرخ خیاطی هم در اختیار فرد قرار میدهند و این شد توانمندسازی، اما به نظر من اگر مهارت اجتماعی را به زنان یاد بدهیم و ظرفیتهای فردی مثل باورهای فردی، مثل اعتماد به نفس و درک و شناخت از توانمندی فرد را به آنها آموزش دهیم و این فرد بعد از رسیدن به خودباوری خودش را بهعنوان یک فرد توانمند شناخت، این زمان میتواند راهش را پیدا کند که یک کشاورز نمونه باشد، یک کار خدماتی نمونه ارائه دهد و مطمئن است که نسبت به سطح سواد و مهارتهایی که دارد میتواند مفید باشد. کارگاهها خیلی اقناعکننده نیست. موردی داشتیم زنی که روزهای اول در کلاسهای ما شرکت میکرد به این نتیجه رسید که من یک فرد ضعیف هستم، مادرم هم مریض است و هیچ امیدی به آینده ندارم، لطفا نامهای به من بدهید که به کمیساریا مراجعه و برای اسکان در یک کشور اروپایی اقدام کنم. او حالا بعد از سه ماه شرکت در دورههای ظرفیتسازی فردی، مهارت و تواناییهای خودش را پیدا کرده و به یک کارآفرین تبدیل شده و 25 نفر هم زیر دستش کار میکنند.»
جنگ سوریه
با توجه به جنگهای اخیر در سوریه و موضوع مهاجرت مردم این کشور جنگزده به کشورهای دیگر، اما ایران مقصد این مردم نبوده است. اشرفی در پاسخ به چرایی این سوال میگوید: «مهاجرین سوری در کشور ما خیلی زیاد نیستند، چراکه ما با سوریه مرز مشترک نداریم. اگر تعداد مهاجرین افغان در کشور ما زیاد است یکی از دلایلش مرز مشترک و همچنین فرهنگ و زبان مشترک و احساس امنیتی است که دارند.
تامین 25 تا 40 درصد بودجه از محل منابع بینالمللی و سازمان ملل
یک سازمان غیردولتی با این حجم از گروه هدف و با توجه به اینکه تنها سازمان مدنی در حوزه پناهندگان است، تنها نمیتواند از طریق کمکهای مردمی اداره شود. اشرفی در زمینه تامین منابع این سازمان مردمنهاد میگوید: «ارتباط مجموعه ما با سازمانهای دولتی معمولا ارتباط اعتباری است، یعنی خیلی وقتها از حمایتهای معنوی سازمانهای دولتی استفاده میکنیم. در سالهای اخیر برخی از سازمانهای دولتی بعضی از فعالیتهایی را که در راستای مسئولیت اجتماعیشان است و خودشان باید انجام دهند ترجیح میدهند این فعالیتها را واگذار کنند. ما این فعالیتها را بر عهده میگیریم و در ازای اجرای این پروژهها از طرف آن سازمانها حمایت میشویم. در کنار این قضیه اعتبارات بینالمللی را با نظارت و هماهنگی وزارت کشور دریافت میکنیم و در واقع از سمت سازمان ملل حمایت مالی میشویم. ما نوعاً با سازمانهایی مثل یونیسف و کمیساریای عالی پناهندگان کار میکنیم که طرحهای ما را حمایت میکنند.»
"مریم داوری"