پایتخت معنوی ایران در ازدحام میلیون ها زائر
روزهای منتهی به پایان صفر در راه است، مردم دین باور ایران اسلامی و مسلمانان سایر کشورهای در این ایام به مشهد به عنوان یک کانون تجمع نگاه می کنند، اما ازدحام ها، به دلیل فقدان زیرساخت ها، شهر را قفل می کند.
به گزارش مهر، از دهه های گذشته روزهای اربعین تا شهادت امام رضا(ع) شاهد حضور زائران است. این استقبال و حضور هر سال دامنه گسترده تری می یابد به طوری که پیش بینی می شود، در ۱۰ روز پیش رو بیش از ۵ میلیون زائر وارد مشهد شوند.![]()
رضا صبوری از شهروندان مشهدی می گوید: در این روزهای شلوغ، حضور کاروانهای عزاداری مزید بر علت می شود چرا که آنان با هم در مراسم عزاداری و در قالب هیئت های سینه زن و زنجیر زن حاضر و در هنگام تردد نیز دسته جمعی حرکت می کنند.
وی می افزاید: گره های ترافیکی، تجمع برای رسیدن به مراکز اقامتی ارزان، ازدحام در پایانه های مسافربری از فرودگاه تا راه آهن و پایانه اتوبوس، بر شهروندان فشار وارد می کند و اداره مشهد را سخت می کند.
به گفته صبوری از سال گذشته کوشش برای کاهش مشکلات افزایش یافته است اما حقیقت آن است که تا بافت مرکزی و فرسوده شهر که قدیمی ترین پروژه کشور است سرو سامان نگیرد، گرهی باز نمی شود.
شهر امام رضا
مشهد، شهر امام رضا(ع) و کانون الهام میلیون ها عاشق اهل بیت است. در سال ۲۰۲ هجری قمری هشتمین ستاره سپهر امامت در این دیار شربت نوشید و تا عرش خدا اوج گرفت.
از ۱۲ قرن پیش، مضجع آن امام معصوم به عنوان یک منبع نور خراسان را منور ساخت و مشهد رضوی را در فراز و نشیب گذر زمان در مسیر عمران و آبادانی پیش برد.
مشهد که تا ۱۲۰۰ سال پیش قطعه ای بی نشان در دیار توس محسوب می شد به مدد بارگاه کبریایی حضرت و حضور زائران بال سوخته حرم شریف امروز به دومین کلانشهر مذهبی جهان و بزرگترین قطب زیارتی کشور تبدیل شده است.![]()
مشهد که از توسعه دو روستای تابران و نوغان شکل گرفته بود طی سده های گذشته به دلیل جاذبه های فراوان بر رونق و آبادانی خود افزود به گونه ای که هم اکنون افزون بر دو میلیون و ۵۰۰ هزار نفر جمعیت در این شهر بزرگ ساکن و سالانه ۲۵ میلیون زائر به این منطقه سرشار از جاذبه های معنوی و تاریخی سفر می کنند.
شواهد حاکی از آن است، که گرچه توسعه شهر مشهد پس از حمله مغول و بناهای مشهوری مثل مسجد گوهرشاد در سال ۸۴۱ هجری قمری ساخته شده است اما بیشتر رشد این شهر در قرن معاصر صورت گرفته است.
مشهد طی ۳۰ سال گذشته از حیثوسعت ۵ برابر و از نظر جمعیت نیز رشد چشمگیری کرده است.
ضرورت بازسازی بافت مرکزی
اکبر یزدی پور معلم تاریخ می گوید: مشهد این روزها نیز مثل چلچراغ در شبستان ایران نور می پاشد و با سفر مسافران داخلی و خارجی مرکز اصلی هتلداری و پیشه وری در کشور شده است، سالانه ۲۵۰ میلیون تومان نقدینگی ایرانگردان و جهانگردان در این شهر هزینه و دهها شغل مستقیم و غیر مستقیم بوجود آمده است.
وی می افزاید: وجود ۱۰ هزار واحد صنفی که بیشتر آنها عرضه کننده سوغات نظیر نبات، زرشک، زعفران، مهر و تسبیح و پوشاک و غذاهای محلی هستند ستون فقرات اشتغال در این منطقه از کشور محسوب می شود.
وی می گوید: در سال های اخیر بازسازی اطراف حرم مطهر امام رضا(ع) که محل اصلی توقف و اقامت و رفت و آمد زائران محسوب می شود در دستور کار قرار گرفته است.![]()
در این راستا سه مجموعه برای بازسای بافت مرکزی مشهد و گسترش فضاهای زیارتی و سیاحتی عرضه شده اند.
قرار بود در این پروژه عظیم که بزرگترین پروژه عمرانی کشور است ۶۰۰ هزار متر مربع به مکانهای زیارتی شامل صحن ها، رواق ها افزوده شود که با سرمایه گذاری دو هزار میلیاردی آستان قدس رضوی محقق شد.
کمی آن طرفتر یعنی آنجا که بافت مرکزی مشهد با ساختمان هایی هفتاد ساله و صد ساله قرار گرفته است، وزارت مسکن و شهرسازی قصد تخریب و سپس احداثخیابان های جدید و هتلها، سراها و بازارهای خرید را دارد.
شهرداری هم موظف شده است تا با ساماندهی حمل و نقل شهری از طریق راه اندازی قطار شهری و تقویت ناوگان اتوبوس ها و تاکسی ها و کیفیت بخشی به خیابانها و معابر شهر به شکل گیری سیمای مشهد کمک کند.
تاکنون از سوی آستان قدس رضوی ۲ هزار میلیارد ریال اعتبار برای ساخت ۳۸۸ هزار متر مربع صحن و رواق و ساختمان هزینه شده است.
شهرداری هم گام اول را در خصوص خرید خانه های کلنگی و تخریب بناهای قدیمی مرکز شهر برداشته است.
تاکنون حدود ۲۵۰۰ میلیارد ریال پول از منابع آستان قدس رضوی و دولت برای افزایش جاذبه ها و کاهش مشکلات زائران در دهه های آتی خرج شده است که به نظر می رسد چاشنی کمی شتاب به ویژه در پیرامون حرم و مبادی منتهی به آن می تواند به این کوشش طاقت زا جلوه بیشتری ببخشد.
در جریان بازسازی اطراف حرم حدود ۳۰۰ مسافرخانه و هتل تخریب شده است از آنها طی دهه اخیر با اعطا تسهیلات و ساخت هتل آپارتمان ها جبران شده است اما واقعیت حاکی از آن است که مشکل کمبود جا برای زوار همچنان یک مشکل اصلی است.
انتظار می رود افزایش آهنگ سازندگی در این پروژه عظیم، مشهد را در دهه آینده به نگینی در ایران تبدیل کند.
کلام آخر
هر چند به رغم انتشار اوراق مشارکت و وعده های دولت برای تامین مالی طرح میدان شهدا و تعریض خیابان های اصلی منتهی به حرم، سرعت لازم در بازسازی این محدوده احساس نمی شود، محمود صلاحی استاندار خراسان رضوی به تازگی از تامین اعتبار لازم برای پایان بخشیدن به روند ساخت و ساز بافت مرکزی و اطراف حرم خبر داده است اینکه خبر چقدر عملیاتی شود، باید منتظر ماند.