کارنامه حاتمی کیا رنگی از حسادت ندارد!

به گزارش افکار نیوز، معلوم نیست اختلافات حاتمی کیا و فرهادی بهانه پخش فیلم "ارتفاع پست" که نوشته این دو بود شد، یا به طور اتفاقی در میان این بگو مگوهای این چند روزه بین حاتمی کیا و هواداران فرهادی این فیلم به شبکه آی فیلم رسید...

اما هر دوی اینها برای ما بهانه ی خوبی بود تا کارنامه حاتمی کیا که یکی از کارگردانان مطرح سینمای ایران است را ورق بزنیم.

کارگردانی که کار جدی خود را با فیلم " هویت " در سال ۶۴ آغاز کرد. هویت به مسائل اجتماعی روز آن زمان و جریانات پر تب و تاب سیاسی سال های اولیه انقلاب می پرداخت و می کوشید تصویری واقع گرایانه از گرایشات سیاسی آن دوران پر آشوب ارائه دهد. هویت فیلمی بود که نشان از ظهور فیلم سازی با افکار نو و دیدگاهی اجتماعی می داد. حاتمی کیا در دومین تجربه سینمایی خود فیلم " دیده بان "(۱۳۶۷) را ساخت. دیده بان یکی از فیلم های خوب جنگی ایران است.

فیلم بعدی حاتمی کیا، " مهاجر "(۱۳۶۸) چه از جهت ساختار تکنیکی و چه از نقطه نظر ارزش های مظمونی بسیار پخته تر است و به جرات می توان گفت، یکی از بهترین، شاخص ترین و مهم ترین دستاورد سینمای جنگی ایران است. به گونه ای که دیدن آن هنوز هم لذت بخش است. در " وصل نیکان "(۱۳۷۰)، او سعی کرد که احساسات حاکم بر فضای جبهه و جنگ را به زندگی روزمره در شهر منتقل کند.

شاید بسیاری از مردم حاتمی کیا را با فیلم " از کرخه تا راین "(۱۳۷۱) بشناسند. فیلمی که نه تنها بهترین فیلم اوست و باعثشهرتش در بین عامه مردم شد؛ بلکه یکی از بهترین فیلم های زمان خودش بود. فیلمی به شدت احساسی که در عین حال دیدی کاملا واقع بینانه دارد و همین واقع بینی بار دراماتیک آن را بیشتر می کند. از کرخه تا راین تماشاگرش را به تفکر می طلبد تا کمی درباره ارزش ها و سرنوشت افراد گوناگونی که بازماندگان جنگ محسوب می شوند بیاندیشند.
فیلم بعدی حاتم کیا " خاکستر سبز "(۱۳۷۲) است. فیلمی که در حال و هوایی کاملا متفاوت و با نگاهی جدید از سوی کارگردان ساخته می شود.

در سال هایی که مسایل بوسنی برای جامعه جهانی و به خصوص کشور ما به دلیل حس مشترک دینیمان بسیار مهم است فیلمی ساخته می شود که ماجرای عشقی دو ملیتی را در میان فضای جنگ زده کشور بوسنی روایت می کرد. این فیلم توجه منتقدین زیادی را به خود جلب کرد و روایات گوناگونی را در پی داشت.
" بوی پیراهن یوسف " و " برج مینو " دو ساخته دیگر حاتمی کیا هستند که هر دو آنها دوباره به فضای جبهه و جنگ و هشت سال دفاع مقدس و غم ها و مشکلات خانواده های مردان جنگ مربوط می شود.

در سال ۱۳۷۶ " فیلم آژانس شیشه ای " ساخته می شود. فیلمی کاملا متفاوت که حالا بعد از گذشتن سالهای زیادی از جنگ روایتی از بازماندگان فراموش شده جنگ دارد. فیلمی که با بازی بسیار خوب پرویز پرستویی هنوز هم جذاب و دیدنی است و پیام هایش در طول این سال ها کاربرد دارد.
" روبان قرمز " هم که برخاسته از نگاه خاص حاتمی کیاست اما تجربه ای جدید و متفاوت به نظر می رسد. این فیلم واکنش های متفاوتی را از سوی تماشاگران و منتقدان برانگیخت. " موج مرده " هم که باز به مشکلات خانواده های مردان جنگ می پردازد رویکردی خاص به تقابل بین دو نسل دارد.

از جمله کارهای حاتم کیا می توان سریال " خاک سرخ " را نام برد. همینطور فیلم " دعوت " که دیگر از فضای جبهه و جنگ کاملا خارج شده بود و نگاهی منتقدانه به جامعه داشت. این فیلم نیز در زمان اکران سر و صداهای زیادی به پا کرد. " ارتفاع پست " با بازی حمید فرخ نژاد یک ژانر جدید در سینمای ایران بود. گروگان گیری به خاطر مشکلات اقتصادی و معیشتی. این فیلم در جشنواره ۸۱ به عنوان فیلم برتر تماشاگران انتخاب شد.

فیلم به " رنگ ارغوان " و در نهایت فیلم " گزارش یک جشن " از جمله کارهای سال های اخیر این کارگران مطرح است. این دو فیلم نیز رویکردی اجتماعی دارند و شاید بهتر بگوییم رویکردی اجتماعی سیاسی…
نگاه سیاسی " گزارش یک جشن " باعثشد که افراد مختلف جامعه از حاتمی کیا بخواهند تا موضع سیاسیش را مشخص کند اما او همچنان بر بی طرفی خود پافشاری می کند و خود را متعلق به هیچ حزب و گروهی نمی داند.

آنچه از کارنامه حاتمی کیا می بینیم به ما یک فیلم ساز متعهد و انقلابی اما با نگاهی منتقد و دلسوزانه نسبت به کشورش را نشان می دهد. اگرچه هر کدام از فیلم هایش در زمان خود انتقادهایی را در پی داشته اند اما همه آنها مورد توجه قرار گرفته اند و بسیار موفق بوده اند. حاتم کیا که بیشتر فیلم ساز دفاع مقدس است به انقلاب و کشور و ارزش هایش عشق می ورزد و این علاقه او در تک تک فیلم هایش وجود دارد. او نیز انتقاد می کند و در پی بهبود جامعه است اما سعی دارد ارزش هایش را با همه تغییراتی که در روند فیلم سازیش داشته است حفظ کند. شاید همین دغدغه های اوست که باعثشده است چند جمله ای کوتاه درباره فیلم " جدایی نادر از سیمین " و اصغر فرهادی بگوید.

چند جمله ای که به مذاق خیلی ها خوش نیامد. همان هایی که تا دیروز نگاه منتقدانه او را می ستودند؛ حالا به یکباره در مقابل او قرار می گیرند. اینکه فیلم " جدایی نادر از سیمن " پر از تلخی و دروغ است برای هر بیننده ای قابل درک است. فیلمی که در آن زندگی خارج از ایران ارزش هرگونه هزینه ای را دارد حتی گذشتن از خانواده و شوهر و فرزند. فیلمی که قشر مذهبی جامعه را فقیر و ضعیف اما شلوغ کن و بی ادب و دروغ گو جلوه می دهد.

حالا چرا این فیلم در جهان مورد توجه قرار می گیرد و فرهادی را صاحب جایزه گلدن گلوب می کند؛ جای بحثو بررسی کارشناسانه و همه جانبه دارد؛ اما اینکه در برابر هر به ظاهر موفقیتی نباید همه افراد یک جور و هماهنگ اظهار نظر کنند در یک جامعه آزاد امری است بدیهی! به هر حال در برابر تبریکات پی در پی به فرهادی شاید هم یکی مثل حاتمی کیا پیدا شد و این موفقیت را شایسته اندیشه ایرانیش ندانست؛ قطعا نباید اظهار نظر او را به پای حسادت گذاشت.

اگر این گونه باشد که همه منتقدان سینما حسودند و هیچ کس نباید خلاف نظر یک فیلم ساز صحبت کند چون ممکن است برچسب حسادت بر پیشانیش بخورد! حاتمی کیا قطعا در این سال ها آنقدر موفق بوده و به اندازه کافی مورد توجه هموطنانش قرار گرفته است که نخواهد برای بدست آوردن جایزه ای بیرون از این آب و خاک حسرت به دل داشته باشد.

هیچ کس نمی تواند بگوید که حاتمی کیا یک فیلم ساز متعهد نیست! نمی تواند بگوید که او درد دین و میهن ندارد و به قول خودش: " برای من ایران و ایرانی نامی نیست که صرفا در شناسنامه ام ثبت شده باشد. هشت سال از عمر جوانی ام را به بهای جانم هزینه دادم و به عنوان یک سرباز بر خودم حقی قائلم که از آن دفاع کنم. حتی اگر همه دوستدارانم از من برنجند. وارونگی همین بس که متهم به حسادت شدم. "

زینب فرخ