به گزارش افکارنیوز،

دومین جلسه از سلسله نشست­ «اندیشه و سینما از منظر قرآن کریم» در گروه مستند روایت فتح برگزار شد.

اخبار فرهنگ و هنر- قرآن به ­عنوان مهم‌­ترین منبع فکری و عقیدتی مسلمانان جهان در طول تاریخ مورد توجه بوده است. این امر در میان هنر اسلامی جایگاه ویژه‌­ای داشته است. از شعر و داستان و روایت‌های گوناگون منثور و منظوم گرفته تا معماری و طرح­‌های تذهیب و نقاشی های ایرانی- اسلامی.

دومین جلسه نشست تخصصی «اندیشه و سینما از منظر قرآن» با حضور حجت الاسلام محمد نصراللهی پژوهشگر هنر به موضوع سرگرمی در سینما و فرم آن پرداخت.

حجت الاسلام نصراللهی در این نشست با بیان جایگاه هرمونیتیکی تحلیل آثار سینمایی و مستند ، گفت: تحلیل یک اثر سینمایی همانند پدیدار شناسی فلسفی نیست که صفر و صدی باشد یعنی ممکن است مخاطب تصویری را ببیند یا چیزی را بشنود و برداشتی داشته باشد که مد نظر صاحب اثر نباشد. یا در مقابل آن صاحب اثر در بیان تصویر مشخص، هدف مشخصی داشته باشد که مخاطب آن هدف و برداشت را دریافت نکند.

وی افزود: وارد کردن بحث فلسفی در تحلیل آثار هنری چون نقیض هرمونوتیک است و خاصیت صفر و یکی دارد تحلیل اثر را با مشکل مواجه می­‌کند اما اگر معیارها، مفاهیم، هدف صاحب اثر و برداشت مخاطب را در حالت صفر و یکی مطرح نکنیم و به صورت یک طیف ببینیم در این صورت می­‌توانیم بحث‌­های شرعی تولید آثار سینمایی و مستند را هم در نظر بگیریم.

این مدرس هنر با بیان اینکه از سه واژه در قرآن کریم می­‌توان معنای سرگرمی را استنباط کرد، گفت: واژه‌­های لغو، لهو و لعب در قرآن کریم به کار رفته که به ­طور تقریبی می‌­شود آنها را به معنای سرگرمی نزدیک دانست. پس از این ما باید جایگاه این واژه­‌ها را در جملات و محتوای قرآن بررسی کنیم تا مشخص شود این عبارت­‌ها کجا معنای منفی داشته‌اند و کجا نداشته­‌اند

وی خاطرنشان کرد: «لغو» و مشتقاتش 11 بار، «لعب» 20 بار و «لهو» 16 بار در قرآن استفاده شده‌­اند که بررسی برخی از این‌ها در مبحث ما نمی­‌گنجد. علاوه بر اینها آیاتی نیز داریم که با توجه به مفهوم آنها می­شود مباحث سرگرمی را مورد مطالعه قرار داد. آیه 6 سوره لقمان می­‌فرماید:« ومِنَ الناسِ مَن یَشتَری لَهو الحَدیث لِیُضِلَّ عَن سَبیل الله بِغَیرِ علم » با این مفهوم که بعضی از مردم دنبال سخن بیهوده­ هستند تا دیگران را از راه خدا گمراه کنند.

وی ادامه داد: خداوند در آیه 77 سوره قصص می­‌فرماید «ولا تَنسَ نَصیبِکَ مِنَ الدنیا» نصیب خود از دنیا و لذت­‌های حلال دنیوی­ات را فراموش نکن و در جای دیگر قرآن می‌­فرماید «وَ ما هذهِ الحیاة الدُنیا الّا لَهوٌ و لَعِب»؛ با توجه به معنای این آیات مشخص می‌­شود که قسمتی از زندگی عادی و معمولی ما به­ نوعی از اقسام لهو و لعب محسوب می‌­شود اما حرام نیست.

این مدرس قرآن اظهار داشت: در ادامه آیه عبارت «دار الاخره» را داریم که نشان می‌دهد واژه دنیا در برابر آُخری قرار گرفته است لذا دنیا را کلمه‌­ای در نظر می‌­گیریم که از اَدنی می­آید و آن را زندگی نزدیک معنا می­‌کنیم. برخی به اشتباه دنیا را از مصدر دَنی مشتق کرده­ و معنای پست را برای آن در نظر گرفته­‌اند، در حالی که این گونه نیست.

وی با اشاره به اهمیت هدف غایی سرگرمی خاطرنشان کرد: در اینجا چرایی، چگونگی و هدف غایی سرگرمی مطرح می‌­شود.

سرگرمی‌ای که مرا از هدف غایی خلقتم که عبودیت خداست جدا کند و مانع و سد راه فرد شود حرام است اما سرگرمی­‌ای که موجب نشاط شود و انسان را به خدا برساند چه آن سرگرمی در بازی باشد یا در ورزش، یا در کار و زندگی زناشویی اشکالی ندارد. همین نگاه به سرگرمی مفید را می­ شود در مورد کتاب، رمان، فیلم و سینما هم داشت.

نصراللهی با اشاره به جایگاه سرگرمی در فیلم‌سازی گفت: می‌­توانیم سه نوع سرگرمی را در نظر بگیریم. سرگرمی نوع اول به‌گونه‌ای‌است که خوب می‌خنداند اما در کنار آن یک مطایبه ظریف و یک نکته‌­ای که مفید است را مطرح می‌­کند و نکات اخلاقی، سیاسی و اجتماعی دارد. این می‌­شود مصداق سخن معصوم (ع) که تفریح را قسمتی از برنامه روزانه در کنار کار و عبادت دانسته­‌اند. چنین فردی انرژی ذخیره می‌­کند تا با به ­دست آوردن نشاط، بازدهی زمان مفیدش بالا برود. این­گونه از سرگرمی گه باعث افزایش کیفیت زندگی می­‌شود را می‌­توان مفید دانست.

وی افزود: گونه دیگر از سرگرمی آنهایی هستند که فایده‌­ای ندارند اما می‌­خنداند. مثل طنزهای تبلیغی که امروز در شبکه نسیم مرسوم شده است. این دسته از سرگرمی‌­ها که نه ضرری دارند و نه فایده­‌ای نیز اشکال شرعی ندارند هرچند توصیه‌ای هم درباره دیدن آنها نشده ولی تولید آن منع هم نمی‌­شود.

نصراللهی با اشاره به سرگرمی‌هایی که موجب گمراهی می­‌شوند گفت: دسته دیگری از فیلم‌­های سرگرمی هستند که موجب ضلالت می­‌شوند. وقت فرد را پر می­‌کنند، در عین حال که او را می‌­خندانند ولی به گمراهی هم می­‌کشانند. شرع این دسته از سرگرمی را حرام می­‌داند.

این پژوهشگر هنر با پرهیز از نسبت دادن فرم و قالبی مشخص به ژانر سرگرمی افزود: شرایط تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و تکنولوژیکی به ­طور دایم در حال تغییر و تحول است. سینما هم وابسته به شرایط تکنولوژیکی و فرهنگی است لذا نسبت دادن فرم و قالب واحد به یک ژانر در سینما امر صحیحی نیست. تکنولوژی می‌­تواند بر فرم و قالب موثر باشد و آن را تعریف می‌کند.

سلسله نشست‌های «اندیشه و سینما، از منظر قرآن» هر هفته در گروه مستند روایت فتح واقع در خیابان سپهبد قرنی ساعت 4:30 عصر برگزار می‌­شود.