تبلیغات
کد خبر: ۱۶۷۸۵۳

قیام کربلا؛ قوام دهنده پایدار فرهنگ شیعه

قیام عاشورا به عنوان " الگویی " منحصر به فرد است که قوام بخش و انسجام دهنده فرهنگ شیعه محسوب می‏شود.

- احیای فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر

جامعه همانند یک سیستم، متشکل از اجزایی است که هر جزء منجر به ایجاد اختلال در کارکرد سایر اجزا و نهایتاً کل جامعه و سیستم می‎گردد. از این رو در پی ایجاد هرگونه اختلال در هر جزء می‏بایست که به سرعت و دقت آن اختلال را از آن جزء یا اجزاء رفع ساخته و کارکرد صحیح را به آن بازگرداند.

بدیهی است که نوع، میزان و ایجاد اختلال در هر جزء نسبت به سایر اجزا متفاوت است. در این که اختلال در کدام جزء مهمتر است، بسته به اهمیت و کارکرد اولویت آن جزء دارد. اگر انسان را نیز به عنوان یک سیستم در نظر بگیریم ایجاد اختلال در جزء مغز و یا جزء قلب بسیار پراهمیت‏تر از ایجاد اختلال در دست یا پای اوست. جامعه و هر سیستم دیگر زمانی حیات مستمر و با دوام خواهد داشت که راهکار و مکانیسمی صحیح در برخورد با جلوگیری و رفع اختلالات به وجود آمده، در آن داشته باشد. اسلام به عنوان دین کامل، جامع و مانع در این باره از مکانیسم و راهکار مهم " امر به معروف و نهی از منکر " بهره می‎جوید.

امام خمینی(ره) هم با درک اهمیت امر به معروف و نهی از منکر دربرابر رژیم پهلوی حرکت انقلابی خویش را آغاز نمود. در این راستا امام نه تنها تقیه را به عنوان یک مانع در برابر امر به معروف و نهی از منکر ارزیابی نکرد؛ مسأله‏ای که در طول تاریخ تشیع با ارائه تفسیری خاص از آن به عنوان مانعی در راه امر به معروف و نهی از منکرمتجلی گشته بود، بلکه آن را در ادامه بحثامر به معروف و نهی از منکر مورد تحلیل قرارداد که توسط آن می‏توان اصول دین و مذهب را حفظ کرد و از تفرقه مسلمین جلوگیری نمود.

امام حرکت انقلابی خویش را بر این اساس از سال ۴۲ به منظور اصلاح جامعه آغاز کرد و مردم را به مبارزه با بزرگ‏ترین منکرات(ظلم و استبداد، فداشدن عدالت و…) دعوت کرد.

شهید مطهری در این‏باره می‏نویسد: «ندای امام(ره) از قلب و فرهنگ و از اعماق تاریخ و از ژرفای روح این ملت بر می‎خواست. مردمی که در طول ۱۴ قرن حماسه محمد، علی، زهرا، حسین، زینب، سلمان، ابوذر و صدها هزار زن و مرد دیگر را شنیده بودند و این حماسه‏ها با روحشان عجین شده بود، بار دیگر همان ندای آشنا را از حلقوم این مرد شنیدند».

- کارکرد جامعه پذیری

اندیشمندان، فرهنگ را اینگونه تعریف می‏کنند: «مجموعه عناصر معنوی و مادی که در سازمان‏های اجتماعی جریان می‏یابند و از نسلی به نسل دیر منتقل می‏شوند، میراثاجتماعی با میراثفرهنگی نام دارد. فرهنگ معنوی عبارت است از: مجموعه دستاوردهای جامعه در تمام زمینه‏های علم، هنر، اخلاق و فلسفه. فرهنگ مادی به مجموعه وسایل تولیدی و دیگر ارزش‏های مادی گفته می‏شود که شامل ساختار اقتصادی یا زیر ساخت جامعه است».

بی شک فرهنگ شیعه با وجود منابع عظیم الشأن قرآن و سنت پیامبر و ائمه معصومین(ع) و الگوهای فرهنگی مذهبی دارای چنان پتانسیل عظیمی است که کارویژه انتقال فرهنگی را از نسلی به نسل دیگر امکان پذیر می‏سازند.

در این میان قیام عاشورا به عنوان " الگویی " منحصر به فرد است که قوام بخش و انسجام دهنده فرهنگ شیعه محسوب می‏شود. قیام امام حسین(ع) در سال ۶۱ هجری در برابر ساختار سیاسی زمان خویش به یک نحوی به الگویی فرازمانی مبدل گشته و به صورت " فرهنگ سیاسی " خاص جلوه‏گر شده است.

بهره‏گیری صحیح از الگوهای فرهنگی در هر مکتب و نظام فکری از ظرافت خاصی برخوردار است. محیا نمودن شرایط و زمینه‏ها در جهت بهره‏گیری از الگو نیز از عواملی است که درایت خاص خود را نیازدارد. " محرم و صفر " به سهولت این شرایط و زمینه‏ها را برای بهره‏گیری از الگوی قیام عاشورایی فراهم آورده است که در عین این سهولت، ممتنع نیز است. زیرا چه بسا به غلط از این الگو استفاده شود، چرا که از محرم و صفر نباید صرفاً به زمینه‏ای در جهت تباکی و تکمیل مجالس و کمیت تباکی بهره برد، بلکه آنچه که مهم است در کنار این کمیت‏ها، کیفیت است. کیفیت به این معنا که از این مجالس در جهت بهره‏برداری در انتقال داده‏های مکتب و نظام شیعه به ویژه بعد سیاسی آن استفاده نمود.

چنانکه امام خمینی(ره) در این باره فرمود: «مجلس عزا نه برای این است که گریه بکنند برای سید الشهدا و اجر ببرند، البته این هم است، بلکه مهم آن جنبه سیاسی است که ائمه ما در صدر اسلام نقشه‏اش را کشیده‏اند که تا آخر باشد و آن، این اجتماع تحت یک بیرق، اجتماع تحت این است و هیچ چیز نمی‏تواند این کار را به مقداری که عزای حضرت سید الشهداء در او تأثیر دارد، تأثیر کند».

در جایی دیگر نیز با تأکید بر بعد سیاسی بودن قیام عاشورا و مجالس آن می‏فرماید: «شما انگیزه این گریه و این اجتماع در مجالس روضه را خیال نکنید که فقط این است که ما گریه کنیم بر سید الشهداء، نه سید الشداء احتیاج به این گریه‏ها دارد و نه این گریه‏ها خودش یک کاری از آن می‏آید… مسئله، مسئله گریه و تباکی نیست، مسئله سیاسی است که ائمه ما با همان دید الهی که داشتند می‏خواستند این ملت‏ها را بسیج کنند و یکپارچه کنند از راه‏های مختلف، تا آسیب پذیر نباشند».

به همین جهت، امام(ره) مهمترین هدف مجالس حسینی را، در برگیری محتوای سیاسی آنه می‏داند: «این جنبه سیاسی این مجالس، بالاتر از همه جنبه‏های دیگری است که هست».
…
به نقل ازکتاب "آموزه‏های سیاسی قیام عاشورا"

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات