چگونه امراض نفس را معالجه کنیم؟
ریاضت نوعی و رزش عملی و روحی است و باید با این ورزش و تمرین، بدن را از اسارت در دام لذایذ جسمی خارج نمود و روح را از آنچه نفس می خواهد و به آن رغبت دارد بر حذر داشت.
به گزارش افکارنیوز، برای هر دردی دارویی است، همانگونه که برای امراض جسمانی داروهایی است، برای بیماری های نفس هم داوهای متنوعی است. اگر مریض نفسانی بخواهد خود را درمان کند، راه مناسبی وجود دارد. البته مداوای امراض نفسانی کار آسانی نیست، اما به هر حال قابل معالجه است. در این جا به اختصار به راه های کلی آن اشاره می کنیم.
- راه اول برای درمان بیماری های نفس، مصاحبت با نیکان و دوری از بدان می باشد. طبق قاعده " المجالسةُ موثرة " هم نشینی با هر انسانی باعثهمگونی با او می شود. چنانکه این نکته به تجربه ثابت شده و در مثل آمده است که اگر اسب تازی با دراز گوشی هم غذا و هم سفره شوند، رنگشان همگون نگردد طبعشان همگون شود.
اگر دوست انسان افراد نیکوکار باشد، انسان با او کم کم همدل و هماهنگ می شود و کم کم در فکر معالجه و درمان نفس خود می افتد، مگر آنکه در اثر معاصی و گناهان، جنبه شقاوتش بسیار قوی شده باشد و دیگر قابل هدایت نباشد.
- راه دوم برای درمان نفس، ریاضت کشیدن و با خواسته های نفس مخالفت نمودن و جهاد با نفس اماره است در قرآن کریم آیه مبارکه ۶۹ سوره عنکبوت می فرماید: هر کس در راه ما جهاد کند، او را به راه های خودمان هدایت می کنیم و به تحقیق، خداوند با نیکوکاران است.
امام صادق(ع) می فرماید: خوش به حال بنده ای که در راه خدا با نفس خود و خواسته خود جهاد کند. و نیز می فرمایند: از تمایلات نفسانی خود هراسان باشید همان گونه که از دشمنانتان هراسانید.(اصول کافی / ج ۲ / ص ۳۳۵)
ریاضت بر چهار پایه متکی است، که عبارتند از؛ ۱. موت ابیض، ۲. موت اسود۳. موت اخضر۴. موت احمر. به عبارت روشن تر، مرگ یا اضطراری است و یا اختیاری؛ مرگ اضطراری یا اجباری، عبارت است از سیر طبیعی جبری از صلب پدران به رحم مادران و ازآن جا به منزلگه دنیا و از آن جا به عالم برزخ و از آن جا به قیامت و از آن جا به سرای ابدی بهشت نعمت ها یا آتش دوزخ.
شیخ بهایی می فرماید: مردم مسافرانی هستند و شش منزلگه دارند. ۱. صلب پدر۲. رحم مادر۳. عالم دنیا ۴. عالم قبر۵. عالم قیامت ۶. عالم آخرت. موت اختیاری نیز چهار گونه است؛ موت ابیض؛ موت اسود؛ موت اخضر؛ موت احمر.
۱. موت ابیض " مرگ سفید " عبارت است ازگرسنگی و تشنگی را متحمل شدن؛ چون گرسنگی و تشنگی قلب را روشن و منور می کند و سیری شکم، قلب را تاریک می سازد. یکی از اسرار و جوب روزه و استحباب روزه در اسلام این است که روزه قلب را منور و باطن را نورانی می کند.
۲. موت اسود " مرگ سیاه " عبارت است از تحمل اذیت ها و شنیدن کلام تلخ از مردم، برای رضایت الهی؛ یعنی در راه خدا. تحمل اذیت و ملامت، گر چه در کام انسان ناخوشایند است، اما درون قلب انسان را روشن می کند. به همین جهت امیر مومنان علی(ع) می فرماید؛ از کنار شخصی پست می گذشتم؛ مرا فحش می داد و ناسزا می گفت از آنجا رد شدم و با خود می گفتم مقصودش من نیستم بلکه دیگری است.
۳. موت اخضر " مرگ سبز " عبارت است ازهمان پوشیدن لباس و صله داری است که بسیار بی ارزش و لی پاکیزه است. علی(ع) فرمود؛ آن قدر لباس مخصوص خود را و صله زدم که دیگر از و صله زننده آن شرم می کنم.
۴.موت احمر عبارت است ازآن مرگ سرخ همان جنگ با نفس اماره است كه جهاد اكبر ناميده شده و آن مرگي است كه جامع همه انواع ديگر مرگ است.اگر سالك راه حق و اهل رياضت،اين مراحل چهار گانه را كنار بگذارند،ديگر مرگ طبيعي جبري برايش آسان و از عمل شيرين تر مي شود.علي (ع) فرمود؛به خدا قسم علي به مرگ مانوس تر از كودك به پستان مادر است. (نهج البلاغه/خطبه ۵)