پرسش افکارنیوز از علمای قم درباره " حکم تک خوانی زنان "
اگر به این صورت باشد که زنها شروع به خوانندگی در سراسر کشور بکنند و بگویند مفسده دار نمیخوانیم و به عنوان آوازه خوان مطرح شوند حرام است و جایز نیست.
در پی اظهار نظر علی جنتی وزیر ارشاد درباره اینکه علما درباره حرمت تک خوانی زنان متفق القول نیستند سایتافکارنیوزپرسش هایی را در همین خصوص از برخی علمای قم مطرح کرد که پاسخ آنان در این زمینه را در ادامه می خوانید:
آیت الله شیخ محمد جواد فاضل لنکرانی:
فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَّعْرُوفًا
در مورد صحبت کردن زنان و خود صدا بدون خواندن و یا همراه خواندن که الان شما از آن تعبیر تک خوانی کردید که در عرف مردم تعبیر به آواز خوانی زن است، به نظر بنده این مسئله، ۵ صورت دارد که ما باید این ۵ صورت را از هم تفکیک کنیم و حکم آن را به صورت جدا قرار دهیم.
صورت اول؛ صدای زن بدون آواز به قول فقها «صوت المراء» آیا شنیدنش برای یک مرد نامحرم جایز است یا خیر؟ همه فقها میگویند اگر همراه با التذاذ باشد و یا خوف وقوع در حرام باشد قطعا جایز نیست. اگر خود صحبت کردن زن طوری باشد که موجب التذاذ زن باشد و یا خوف وقوع در حرام باشد همه فقها میگویند که جایز نیست. این یک مورد. آن وقت اگر موجب التذاذ نباشد و موجب خوف در وقوع حرام نباشد، مشهور فقها قدیم میگویند که زائد بر مقدار تکلم لازم نیست و باید تا آن میزان که لازم است تکلم صورت گیرد. ولی بزرگانی از متاخرین از جمله صاحب جواهر میگویند اگر التذاذ نباشد و خوف وقوع در حرام نباشد
صحبت کردن زن مانعی ندارد. زن میتواند سخنرانی کند و مقالهای بخواند و به صورت صدای معمولی اشکالی ندارد. اگر با این قید باشد که لذتی در میان نباشد یا خوف وقوع در حرام نباشد اشکالی ندارد.
فقهائی که میگویند لذت هم نباشد حرام است، مرحوم محقق در شرایع است، و اینها دلیل اصلی خودشان را به یک جمله که منصوب به این است که «صوت المرئة عوره». این جمله هم از جهت سئوالی مشکل دارد که معلوم نیست که عوره باشد، و هم از این جهت که معلوم نیست هر عورهای میتواند حرام باشد یا خیر؟
به نظر ما بالاخره صحبت کردن معمولی زن اگر موجب لذت و یا خوف وقوع در حرام نباشد جایز است. بزرگانی مثل صاحب جواهر و مثل شهید در مسالک و خود مرحوم والد ما همین نظر را دارند و البته عرض کردم در میان متاخرین هم بعضیها همان نظر مشهور را دارند. در کل اکثر فقها معاصر میگویند اگر بدون التذاذ باشد مانعی ندارد.
مسئله بعدی که مطرح است این است که زن بخواند. در اینجا اگر خوانندگی همراه با غنا باشد، از آنجایی که غنا حرام است(البته استثنا دارد و آن اینکه زن در عروسیها برای زنان آن هم در صورتی که همراه با فعل حرام و موسیقی حرام نباشد)
صورت سوم این است که کسی آوازه خوانی بکند و صحبت کردنش همراه با خضوع باشد. خضوع یعنی به یک نحوی بخواند که این موجب هوس دیگران باشد، این را هم اگر باشد و غنا نباشد حرام است. خضوع در لغت عرب به معنای رقت و نرمی است.
در نتیجه ببینید آواز خوانی زن اگر به صورت غنائی باشد در غیر عروسیها همه فقها میگویند جایز نیست، ما کسی را نداریم بگوید غنا اشکالی ندارد. و اگر زن دارد آوازه خوانی میکند ولو از جهت فنی غنا نباشد ولی موجب خضوع باشد و موجب نرمی خاصی باشد. مثلا نحوهای که زن معمولا با شوهرش صحبت میکند اگر این حالت در خوانندگی زن باشد حرام است.
مسئله چهارم این است که زن آوازه خوانی بکند، غنا نباشد موجب خضوع هم نباشد ولی مفسده انگیز باشد. این را هم همه میگویند که حرام است و بحثدیگری ندارد.
اما موردی هست که زن بخواند و غنا نباشد، موجب خضوع و مفسده هم نباشد، فرض کنید تواشیح را زنها میخوانند به صورت دست جمعی که عنوان غنا نداشته باشد، و خضوع هم درش نباشد، مفسده هم ایجاد نکند، مثلا اگر زنی با صدای خوشی اذان بگوید، اینها با این قیودی که بنده گفتم اشکالی ندارد. بنابراین باید این فروض مسئله را تصور کرد و با توجه به فروض مسئله مسئله را مطرح کرد.
ما در تاریخ داریم که زنها میآمدند و از ائمه اطهار مسئلههای شرعی خودشان را میپرسیدند. ما در تاریخ داریم که افرادی از زنها از رسول خدا مسایل زندگیشان را میرفتند مطرح میکردند و برخوردهای شوهرانشان را با آنها مطرح میکردند که مانعی ندارد.
نکته دیگر اینکه قرآن در سوره احزاب میفرماید که فلا تخضعن بالقول. نباید خضوع در قول باشد. یعنی به صورت خاصی حرف نزنند که غیر متعارف هم است این جایز نیست.
ملاک مفسده در تک خوانی زنان چیست؟
منظور از مفسده این است که آن مخاطبی که در آنجا نشسته در فکر شهوانی و فساد و یا اعمال موزون ناشایست قرار بگیرد. اگر مخاطب از شنیدن صدای زن لذت ببرد از مصادیق فساد است و حرام است.
آیت الله حسن ممدوحی:
آیت الله حسن ممدوحی عضو جامعه مدرسین و مجلس خبرگان رهبری نیز در پاسخ بهافکارنیوزدر همینباره با بیان اینکه خوانندگی زنان به این صورت که بخوانند و در جامعه یا تلویزیون میان مردم پخش شود اصلا بدون مفسده نیست و قطعا حرام است.
وی افزود: آیه شریفه قرآن میفرماید: «ولا تخضعن بالقول» زنها صداهایشان را طوری نکنند که کسانی که قلبشان مریض است به طمع بیفتد. خداوند در این آیه زنها را از این کار نهی کرده است، و این به این معناست که این کار قطعا حرام است.
عضو جامعه مدرسین افزود: البته اگر این کار در میان زنها باشد، و صدایشان بیرون درز نکند، و میان خودشان مثلا مداحی یا قرآنی بخوانند اشکالی ندارد. اما اگر طوری باشد که در عموم مردم انعکاس پیدا میکند اشکال دارد.
عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: برخی از فرقها میگویند که اگر صدای زن موجب مفسده نباشد و غنا هم نباشد حرام نیست، در صورتی که اصلا نمیتوان تصور کرد که صدای زن مفسده ایجاد نکند.
وی تصریح کرد: فقط در جایی میتوان از صدای زن استفاده کرد که یک مصلحت بزرگتری باشد و صدا موجب مفسده نباشد و اگر کوتاه باشد اشکالی ندارد، اما اگر به این صورت باشد که زنها شروع به خوانندگی در سراسر کشور بکنند و بگویند مفسده دار نمیخوانیم و به عنوان آوازه خوان مطرح شوند حرام است و جایز نیست.