به مناسبت سالگرد درگذشت آیتالله تهرانی؛
تحلیل آیتالله تهرانی از قیام امام حسین(ع)
آنچه مجموعه مباحثآیتالله تهرانی را از بسیاری جهات ممتاز گردانده، نگاه ریشهای وی به حرکت تاریخی و تاریخساز امام حسین(علیهالسلام) است.
به گزارش افکارنیوز، آیتالله حاجآقا مجتبی تهرانی، از مراجع عظام تقلید و از شاگردان مبرز مکتب فقهی، اصولی، فلسفی، اخلاقی و عرفانی امام خمینی(رضواناللهتعالیعلیه) بودند که بیش از ۳۰ سال، کرسی دروس اسلامیشان در حوزه علمیه تهران، طلاب و فضلای اُمّالقرای جهان اسلام را سیراب ساخت. اکنون یک سال از ارتحال آیتالله حاج آقا مجتبی تهرانی میگذرد و سالگرد این عالم وارسته همزمان با اربعین حسینی گشته است.
وی از سال ۱۳۸۰ ه. ش در بیانات ایام دهه اوّل محرّمالحرام و دهه آخر ماه صفر خود، به تشریح ابعاد گوناگونی از قیام و انقلاب حضرت سیدالشهدا پرداختهاست که نگاهی چنین عمیق به مقوله عاشورا، آن هم توسط چنین شخصیتی، در نوع خود مثالزدنی است.
آنچه مجموعه مباحثآیتالله تهرانی را از بسیاری جهات ممتاز گردانده، نگاه ریشهای وی به حرکت تاریخی و تاریخساز امام حسین(علیهالسلام) است؛ نگاهی که این حرکت را به ریشه های اسلام ناب محمّدی پیوند میزند و آن را در امتداد بعثت رسول مکرم اسلام و بهعنوان عامل حفظ و استمرار آن توجیه و تبیین میکند.
بر همین اساس است که وی معتقد است: «إن الإسلام بدؤه محمدی و بقاؤه حسینی». عظمت قیام انسانساز حضرت سیدالشّهدا سبب شده است که نتوان تنها یک هدف برای آن در نظر گرفت یا تنها از یک بُعد و زاویه به آن نگاه کرد.
به گفته وی: «اگر بخواهیم فقط یک هدف را مطرح کنیم و بگوییم هدف از حرکت حسینی فقط همان بوده، به آن حضرت جفا کردهایم. نمیشود گفت که این ولی بزرگ خدا، با عملی که انجام داد که در طول تاریخ بشریت بینظیر است فقط یک هدف داشته است. کوتاهی درک ما موجب نمیشود که هدفگیری او محدود شود! لذا از کلمات حضرت در موقعیتهای مختلف در این حرکت، اهداف گوناگونی به دست میآید».
بر این مبنا، آیتالله تهرانی تلاش کرده با مروری بر کلمات و جملات امام حسین(علیهالسلام) در طول این حرکت، از مدینه تا کربلا، چارچوبی از اهداف و ابعاد این قیام ارائه کرده و ساختار بحثرا با تکیه بر منابع و معارف غنی اسلامی، نظیر قرآن کریم و روایات اهلبیت(علیهمالسلام) تکمیل نماید تا مُراد از هر بُعد و هدفی که حضرت سیدالشهدا مطرح کردهاند، به درستی روشن شود.
در حقیقت، شیوه علمی مباحثوی، نوعی «تفسیر روایت به آیات و روایات» است. در این شیوه، جملات کلیدی امام حسین(علیهالسلام) مبنای «تئوریپردازی علمی» قرار گرفته و سپس به کمک آیاتی از قرآن کریم و سایر روایات اهلبیت(علیهمالسلام) تبیین میشود.
جاذبه و زیبایی این تفسیر در این است که مخاطب، در خلال این مباحثضمن دستیابی به فهمی عمیقتر و دقیقتر از کلمات و جملات حضرت، متوجه میشود که هر یک از اهداف قیام عاشورا را میتوان از ابعاد گوناگونِ فقهی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و عرفانی مورد بررسی قرار داد.
مطالبی که توسط آیتالله مجتبی تهرانی ایراد شده در همان حال که ساده و روان است، مبتنی بر مبانی استوار علمی است و در برخی موارد، همان بحثهای دقیقی است که حتی در درسهای خارج و کتابهای فقه استدلالی هم کمتر میتوان یافت.
به طور كلّي وي قيام عاشورا را از ۹ منظر مختلف، مورد كالبدشكافي قرار داده است كه عبارتند از تعاون و همياري، امر به معروف و نهي از منكر، هجرت و مجاهدت، دين و دينداري، استقامت و پايداري، عزت و ذلت، غيرت ديني و بصيرت ديني.