شب بیست و سوم رمضان؛
آداب و اعمال مخصوص بافضیلتترین شب قدر کدامند؟
شب بیست و سوم رمضان از دو شب قدر گذشته با فضیلتتر و شبى است که دعاها در آن اجابت میشود.
به گزارش افکارنیوز؛ این شب از دو شب قدر گذشته افضل است و از احادیثبسیار استفاده میشودکه شب قدر همین شب استو این شب شب جهنى است یعنى شبى است که دعاها در آن اجابت میشود و در این شب تمام کارها بر پایه حکمت الهى مقدّر گردد و براى این شب غیر از اعمالى که با دو شب قدر گذشته مشترک است چند عمل دیگر است:
اوّل: خواندن سوره «عنکبوت» و «روم» که امام صادق علیه السّلام سوگند یاد کردند که خواننده این دو سوره در این شب از اهل بهشت خواهد بود.
دوم: خواندن سوره «حم دخان»
سوم: هزارمرتبه خواندن سوره «قدر»
چهارم: محمّد بن عیسى به سند خود از امامان صالح علیهم السّلام روایت کرده که فرمودند: در شب بیستوسوم از ماه رمضان این دعا را به دفعات بخوان، در حال سجود و قیام و قعود و در هر حالى که هستى در تمام ماه، و در طول حیاتت تا جایى که ممکن باشد، و هر زمانى که به یادت آید. بعد از ستایش پروردگار به بزرگوارى، و فرستادن صلوات بر پیامبر صلى اللّه علیه و آله میگویى:
اَللّهُمَّ کُنْ لِوَلِیکَ فلان بن فلان و بجاى فلان بن فلان بگو:
خدایا باش براى ولى خود(فلان پسر فلان)
الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَعَلى اباَّئِهِ فى
حضرت حجت فرزند امام حسن عسکرى درودهاى تو بر او و بر پدرانش باد در
هذِهِ السَّاعَةِ وَفى کُلِّ ساعَةٍ وَلِیاً وَحافِظاً وَقاَّئِداً وَناصِراً وَدَلیلا
این ساعت و در هر ساعت یار و مددکار و نگهبان و رهبر و یاور و راهنما
وَعَیناً حَتّى تُسْکِنَهُ اَرْضَکَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً و مى خوانى نیز:
و دیده بان تا او را از روى میل و رغبت مردم در روى زمین سکونت دهى و بهره مندش سازى زمانى دراز
یا مُدَبِّرَ الاُْمُورِ یا باعِثَ مَنْ فِى الْقُبُورِ یا مُجْرِىَ الْبُحُورِ یا مُلَینَ
اى تدبیرکننده کارها اى برانگیزنده هرکه در گورها است اى روان کننده دریاها اى نرم کننده
الْحَدیدِ لِداوُدَ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمدٍ وَافْعَلْ بى کَذا وَکَذا
آهن براى حضرت داود درود فرست بر محمد و آل محمد و بکن نسبت به من چنین و چنان
و به جاى این کلمه حاجات خود را بخواهد
اللَّیلَةَ اللَّیلَةَ … همین امشب همین امشب
و دستهاى خود را دروقت خواندن «یا مدبّر الامور» تا آخر به سوى آسمان بردار و این دعا را در حال رکوع و سجود و ایستاده و نشسته بخوان و آن را تکرار کن و در شب آخر ماه رمضان هم بخوان.
پنجم بخواند:
اَللّهُمَّ امْدُدْ لى فى عُمْرى وَاَوْسِعْ لى فى رِزْقى
خدایا دراز کن عمرم را و فراخ کن روزیم را
وَاَصِحَّ لى جِسْمى وَبَلِّغْنى اَمَلى وَاِنْ کُنْتُ مِنَ الاْشْقِیاَّءِ فَاْمحُنى
و سالم گردان تنم را و برسانم به آرزویم و اگر در زمره بدبختان هستم تو نامم را از
مِنَ الاْشْقِیاَّءِ وَاْکتُبْنى مِنَ السُّعَداَّءِ فَاِنَّکَ قُلْتَ فى کِتابِکَ الْمُنْزَلِ
سلک آنان پاک کن و در زمره سعادتمندانم ثبت کن زیرا تو خودت در کتابى که
عَلى نَبِیکَ الْمُرْسَلِ صَلَواتُکَ عَلَیهِ وَ الِهِ یمْحُو اللّهُ ما یشاَّءُ وَیثْبِتُ
بر پیامبر مرسلت صلى الله علیه و آله نازل فرمودى چنین گفتى:((خدا هر چه خواهد محو مى کند و ثبت مى کند
وَعِنْدَهُ اُمُّ الْکِتابِ
و نزد او است اصل کتاب((
ششم بخواند:
اَللّهُمَّ اجْعَلْ فیما تَقْضى وَفیما
خدایا قرار ده در آنچه حکم کرده و
تُقَدِّرُ مِنَ الاْمْرِ الْمَحْتُومِ وَفیما تَفْرُقُ مِنَ الاْمْرِ الْحَکیمِ فى لَیلَةِ
مقدر فرموده اى از فرمان حتمى خود و در آنچه جدا کنى از دستور حکیمانه ات در شب
الْقَدْرِ مِنَ الْقَضاَّءِ الَّذى لا یرَدُّ وَلا یبَدَّلُ اَنْ تَکْتُبَنى مِنْ حُجّاجِ
قدر از آن حکمى که بازگشت ندارد و تغییر پذیر نیست که بنویسى مرا از حاجیان
بَیتِکَ الْحَرامِ فى عامى هذَا الْمَبْرُورِ حَجُّهُمُ الْمَشْکُورِ سَعْیهُمُ
خانه محترم کعبه ات در همین امسال آنانکه حجشان مقبول و سعیشان
الْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمُ الْمُکَفَّرِ عَنْهُمْ سَیئاتُهُمْ وَاجْعَلْ فیما تَقْضى
مورد تقدیر و گناهانشان آمرزیده و اعمال بدشان بخشوده شده و مقرر فرما در آنچه
وَتُقَدِّرُ اَنْ تُطیلَ عُمْرى وَتُوَسِّعَ لى فى رِزْقى
حکم کرده و مقدر فرموده اى که عمرم را طولانى کنى و در روزیم وسعت دهى.
هفتم: دعایى را که در کتاب «اقبال» آمده است بخواند:
یا باطِناً فى ظُهُورِهِ وَیا ظاهِراً فى بُطُونِهِ وَیا باطِناً لَیسَ
اى که نهان است در عین آشکاریش و اى که آشکار است در عین نهانیش و اى نهانى که در
یخْفى وَیا ظاهِراً لَیسَ یرى یا مَوْصُوفاً لا یبْلُغُ بِکَینُونَتِهِ
خفا نیستى و اى آشکارى که دیده نشوى اى که توصیفت کنند ولى هیچ وصفى به کنه ذات تو نرسد
مَوْصُوفٌ وَلا حَدُّ مَحْدُودٌ وَیا غاَّئِباً غَیرَ مَفْقُودٍ وَیا شاهِداً غَیرَ
و هیچ حدى محدودت نکند و اى که پیدائى ولى گم نشده اى و اى که حاضرى ولى مشهود
مَشْهُودٍ یطْلَبُ فَیصابُ وَلَمْ یخْلُ مِنْهُ السَّمواتُ وَالاْرْضُ
نشوى تو را طلب کنند و به مقصود نائل گردند، از تو خالى نیست آسمانها و زمین
وَمابَینَهُما طَرْفَةَ عَینٍ لا یدْرَکُ بِکَیفٍ وَلا یؤَینُ بِاَینٍ وَلا بِحَیثٍ
و مابین آندو یک چشم برهم زدن، به چگونگى در نیائى و به جائى و سوئى اندر نشوى
اَنْتَ نُورُ النُّورِ وَرَبُّ الاْرْبابِ اَحَطْتَ بِجَمیعِ الاُْمُورِ سُبْحانَ مَنْ
توئى روشنى نور و پروردگار همه پروردگاران به تمام امور احاطه دارى منزه خدائى که
لَیسَ کَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَهُوَ السَّمیعُ الْبَصیرُ سُبْحانَ مَنْ هُوَ هکَذا وَلا هکَذا غَیرُهُ
نیست مانندش چیزى و او است شنواى بینا منزه است آنکه او چنین است و جز او دیگرى چنین نخواهد بود
سپس آنچه را مىخواهى از خدا طلب کن.
هشتم: غیر از غسل اوّل شب، غسلى هم در آخر شب انجام دهید. بدان که براى غسل و شب زندهدارى این شب و زیارت امام حسین علیه السّلام، و صد رکعت نماز، فضیلت بسیار نقل شده است، و انجام این اعمال مورد تأکید است.
شیخ طوسى در کتاب «تهذیب» از ابوبصیر از امام صادق علیه السّلام روایت کرده که آن حضرت فرمود: در شبى که امید میرود شب قدر باشد، صد رکعت نماز بخوان در هر رکعت پس از سوره «حمد» ده مرتبه سوره «توحید» را قرائت کن، گفتم: فدایت شوم، اگر ایستاده قدرت نداشته باشم چه؟ فرمود نشسته بخوان، گفتم اگر نتوانم، فرمود: به همان حالى که در بسترت به پشت خوابیدهاى این نماز را بخوان. از کتاب» دعائم الاسلام «روایت شده که رسول خدا صلى اللّه علیه و آله در دهه آخر ماه رمضان بستر خود را جمع میکرد، و براى عبادت کمر همّت را محکم میبست، و در شب بیست و سوم اهل خود را بیدار میکرد،
و آنهایى را که خواب در ربوده بود، به رویشان آب میپاشید، و حضرت فاطمه علیها السلام در این شب اجازه نمىداد احدى از اهلش بخوابد، و خواب آنها را به کمى طعام علاج مىفرمود، و آنها را با خواباندن در روز براى بیدارى و احیاى شب آماده مىکرد، و مىفرمود: محروم کسى است که از خیر این شب محروم بماند. روایت شده که امام صادق علیه السّلام به بیمارى سختى دچار شده بود، وقتى شب بیستوسوم ماه رمضان رسید به خدمتکارانش دستور داد او را به مسجد بردند، و تا صبح در مسجد بود. علاّمه مجلسى(ره) فرموده است هرقدر که خواندن قرآن ممکن باشد، در این شب خوانده شودو دعاهاى صحیفه
کامله(سجادیه)، به ویژه دعاى مکارم الأخلاق، و دعاى توبه قرائت گردد، و روزهاى این شبها را نیز باید حرمت نهاد، و به عبادت و تلاوت قرآن به سر آورد، زیرا در احادیثمعتبر آمده است که روز قدر در فضیلت همانند شب قدر است.
همچنین در شب بیست و سوم ماه رمضان این دعا را بخوان،
یا رَبَّ لَیلَةِ الْقَدْرِ وَجاعِلَها خَیراً مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ وَرَبَّ اللَّیلِ وَالنَّهارِ
اى پروردگار شب قدر و قرار دهنده آن بهتر از هزار ماه و پروردگار شب و روز
وَالْجِبالِ وَالْبِحارِ وَالظُّلَمِ والاْنْوارِ وَالاْرْضِ وَالسَّماَّءِ یا بارِئُ یا
و کوهها و دریاها و تاریکى ها و روشنیها و زمین و آسمان اى پدیدآرنده اى
مُصَوِّرُ یا حَنّانُ یا مَنّانُ یا اَللّهُ یا رَحْمنُ یا اَللّهُ یا قَیومُ یا اَللّهُ یا بَدیعُ یا اَللّهُ یا اَللّهُ یا
صورت بخش اى عطابخش اى نعمت ده اى خدا اى بخشاینده اى خدا اى پاینده اى خدا اى نوآفرین اى خدا اى خدا
اَللّهُ لَکَ الاْسْماَّءُ الْحُسْنى وَالاْمْثالُ الْعُلْیا وَالْکِبْرِیاَّءُ وَالاْ لاَّءُ اَسْئَلُکَ
اى خدا از آن توست نامهاى نیک و نمونه هاى والا و بزرگى و نعمتها از تو خواهم که
اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ وَاَنْ تَجْعَلَ اسْمى فى هذِهِ اللَّیلَةِ
درود فرستى بر محمد و آل محمد و قرار دهى نام مرا در این شب در زمره
فِى السُّعَداَّءِ وَرُوحى مَعَ الشُّهَداَّءِ وَاِحْسانى فى عِلِّیینَ وَاِسائَتى
سعادتمندان و روحم را با شهیدان و احسان و نیکیم را در بلندترین درجات و گناهم را
مَغْفُورَةً وَاَنْ تَهَبَ لى یقیناً تُباشِرُ بِهِ قَلْبى وَایماناً یذهِبُ الشَّکَّ
آمرزیده و یقینى به من ببخشى که همیشه با دلم همراه باشد و ایمانى به من بدهى که یکسره شک و تردید را
عَنّى وَتُرْضِینى بِما قَسَمْتَ لى وَ اتِنا فِى الدُّنْیا حَسَنَةً وَفِى الاْخِرَةِ
از من دور کنى و بدانچه نصیبم کرده اى خوشنودم سازى و بده به ما در دنیا نیکى و نعمت و در آخرت نیز
حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النّارِ الْحَریقِ وَارْزُقْنى فیها ذِکْرَکَ وَشُکْرَکَ
نیکى و نگاهمان دار از عذاب آتش سوزان و روزیم کن در این شب ذکر خود و سپاسگزاریت
وَالرَّغْبَةَ اِلَیکَ وَالاِْنابَةَ والتَّوبَةَ والتَّوْفیقَ لِما وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّداً وَ الَ مُحَمَّدٍ عَلَیهِمُ السَّلامُ
و شوق و بازگشت و توبه بسوى خودت را و موفقم بدار بدانچه موفق داشتى بدان محمد و آل محمد علیهم السلام.
منبع: کلیات مفاتیح الجنان