رسانههای تحت حمایت دولت در عربستان به طور فزایندهای لحن ضداسرائیلی اتخاذ کردهاند که نشانه دیگری از رنگ باختن چشمانداز عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی است.
به طور مثال، سرمقاله روزنامه «الریاض» رژیم صهیونیستی را به دلیل نادیده گرفتن قوانین بینالمللی و حاکمیت دولتی مورد انتقاد قرار داده و نوشته بود، «هر جا که اسرائیل حاضر است، ویرانی و تخریب است». روحانیون سعودی نیز در مراسمهای مختلف همین موضع را تکرار کردهاند.
روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی در این باره نوشت: این تغییر لحن تا حدی نیز ناشی از مشاجره علنی فزاینده عربستان با امارات متحده عربی، رقیبی برای رهبری اقتصادی حوزه خلیج فارس است. امارات یکی از کشورهای برجسته امضاکننده توافق ابراهیم است که طی آن چند کشور عربی روابط با اسرائیل را عادیسازی کردند. این کارزار رسانهای توسط حاکمیت عربستان هدایت شده و این روابط را که وسیله آسانی برای تغییر افکار عمومی است، هدف قرار داده است.
ملحق کردن عربستان سعودی به توافق ابراهیم مدتها در کانون بلندپروازیهای آمریکا و رژیم صهیونیستی برای غرب آسیا قرار داشته است اما جنگ نسلکشی غزه محاسبات پادشاهی سعودی را تغییر داد. اگرچه عربستان میگوید در صورت معین شدن مسیری برای تشکیل یک کشور فلسطینی مستقل- موضعی که رژیم صهیونیستی سرسختانه مخالف آن است- همچنان از عادیسازی روابط استقبال میکند اما به نظر میرسد فوریت آن کاهش یافته و فضا برای اولویتهای دیگر سیاست خارجی ایجاد شده است.
دردسرساز شدن لحن ضداسرائیلی سعودیها در آمریکا
لحن جدیدی که عربستان سعودی در قبال اسرائیل اتخاذ کرده است برای این پادشاهی در آمریکا مشکلاتی ایجاد کرده است. «اتحادیه ضد افترا» یک سازمان غیردولتی بینالمللی که در حوزه حمایت از حقوق بشر فعالیت میکند درباره انتقاد سعودیها از یهودیان، اسرائیل و توافق ابراهیم ابراز نگرانی کرده است.
«دنیل شاپیرو» معاون دستیار وزیر جنگ آمریکا در امور غرب آسیا در دولت «جو بایدن» رئیسجمهور آمریکا این سوال را مطرح کرد که «این سوال مطرح است که آیا "محمد بن سلمان" ولیعهد سعودی به مسیر اعتدال پایبند است یا نه؟»
با وجود این که سفارت عربستان در آمریکا گفته است ریاض یهودیستیزی را رد میکند و در صورتی که تعهدی نسبت به تشکیل یک کشور فلسطینی مستقل وجود داشته باشد، از عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی نیز استقبال میکند، «مارک دوبوویتز» مدیرعامل لابی صهیونیستی «بنیاد دفاع از دموکراسیها» مستقر در واشنگتن که هفته گذشته با مقامات ارشد سعودی و وزیر دفاع این کشور دیدار داشته است، میگوید «سعودیها پی بردهاند که اختلافاتشان با اماراتیها به موضعی ضداسرائیلی با خصومت فزاینده تبدیل شده و برای آنها در واشنگتن دردسرساز شده است.»
تلآویو حاضر به پرداختن بهای عادیسازی روابط با عربستان نیست
وال استریت ژورنال در بخش پایانی این گزارش نوشته است: «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر اسرائیل در یک نشست خبری گفت که اسرائیل در حال رصد تحرکات عربستان است. او افزود: «ما از هر کسی که خواهان عادیسازی روابط یا صلح با ماست میخواهیم در اقداماتی مشارکت نکنند که توسط نیروها یا ایدئولوژیهای مخالف صلح هدایت میشوند. نتانیاهو تاکید کرد که همچنان خواستار عادیسازی روابط با عربستان سعودی است اما تا زمانی که عربستان نیز علاقهای به اسرائیل قوی و امن داشته باشد.
عربستان سعودی مدتها در فکر عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی، عمدتا به علت نزدیکتر کردن روابط خود با آمریکا و تقویت اعتبار خود به عنوان بانی مدرنسازی عربستان بوده است. به گفته مقامات اسرایئلی و آمریکایی، دو طرف در سال ۲۰۲۳ به یک توافق نزدیک شده بودند اما رخ دادن جنگ غزه محاسبات هر دو طرف را تغییر داد. رژیم صهیونیستی در حال حاضر موضوع عادیسازی را مسکوت نگاه داشته است، چراکه حاضر نیست بهایی را که سعودیها برای آن تعیین کردهاند، یعنی تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی را بپردازند.
ریاض در میانه رقابتها با امارات متحده عربی و احتیاطی که در زمینه عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی به خرج میدهد، اقدام به تقویت روابط خود با ترکیه و پاکستان- دو بازیگر منطقهای مخالفت اسرائیل- کرده است. ریاض در سپتامبر گذشته یک توافق دفاعی با پاکستان امضا کرد و مذاکرات برای ملحق کردن ترکیه به این ائتلاف امنیتی در جریان است.
