سفر هیأت قطری به ایران، حضور وزیر امورخارجه ایران در عمان و رایزنیهای فشرده میانجیهای منطقهای، نشان میدهد تلاشها برای احیای مذاکرات ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، اما اختلاف بر سر تنگه هرمز و نقض عهدهای مکرر اخیر واشنگتن، مهمترین مانع پیش روی توافق نهایی است. پایگاه تحلیلی آمریکایی «دیفنس پست» روز شنبه در گزارشی به بررسی تازهترین تحولات این حوزه پرداخت که مهمترین محورهای آن را در ادامه میخوانید:
تلاشهای تازه برای احیای مذاکرات
- میانجیهای منطقهای و بینالمللی در تلاشند روند دیپلماسی با هدف پایان دادن به جنگ خاورمیانه را نجات دهند.
- این تلاشها پس از اعلام «پایان آتشبس» ازسوی رئیسجمهور آمریکا، وارد مرحلهای حساس شدهاست.
- در این چارچوب، هیأتی از قطر راهی ایران شده و همزمان وزیر امور خارجه ایران نیز برای انجام مذاکرات به عمان سفر کرد.
- حملات متقابل اخیر، توافقی را که از ابتدا نیز بسیار شکننده و قرار بود زمینه را برای پایان دائمی درگیریها فراهم کند، به شدت متزلزل کرد.
- از ماه گذشته تاکنون هیچ گفتوگوی مستقیمی میان تهران و واشنگتن برگزار نشده است، اما رسانههای ایرانی گزارش دادند هیأتی از قطر، بهعنوان یکی از میانجیهای اصلی، به ایران سفر کردهاست.
- این سفر پس از آن انجام شد که ترامپ اعلام کرد مذاکرات ادامه خواهد یافت؛ موضوعی که با موضع پیشین او، مبنی بر اینکه این گفتوگوها «اتلاف وقت» است، در تضاد قرار دارد.
یک سفر مهم و اختلاف بر سر تنگه هرمز
- عراقچی روز شنبه وارد عمان شد؛ کشوری که پیش از آغاز جنگ، میانجی مذاکرات ایران و آمریکا بود.
- محور اصلی این سفر، گفتوگو درباره وضعیت حساس تنگه هرمز عنوان شدهاست.
- تنگه هرمز یکی از اصلیترین نقاط اختلاف میان تهران و واشنگتن در مذاکرات محسوب میشود و عراقچی تأکید کرد ایران به همه تعهدهای خود پایبند بودهاست.
- عراقچی اخیرا به بندی از یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا اشاره کرده که براساس آن، واشنگتن تا زمان دستیابی به توافق نهایی متعهد شده بود:
- هیچ تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نکند.
- نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام نکند.
تنگه هرمز به قبل برنمیگردد
- پس از امضای یادداشت تفاهم، هیأتهای ایران و آمریکا تنها یک دور مذاکره در سوئیس و چند دور گفتوگوی غیرمستقیم در قطر برگزار کردهاند، اما تاکنون هیچ نشانهای از پیشرفت واقعی در روند دیپلماتیک مشاهده نشدهاست.
- یکی از مهمترین موانع دستیابی به توافق نهایی، آینده تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که ایران در جریان جنگ و در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، آن را به روی کشتیهای تجاری بست.
- تنگه هرمز از حیاتیترین مسیرهای انتقال نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس بهشمار میرود.
- بسته شدن این آبراهه تأثیرهای گستردهای بر اقتصاد جهانی برجا گذاشتهاست.
- ایران بر حق خود برای کنترل عبور و مرور کشتیها تأکید و اعلام کرده قصد دارد برای عبور کشتیها هزینه دریافت کند.
- تهران همچنین تصریح کرده که پیش از جنگ و آزادی کامل کشتیرانی دیگر باز نخواهد گشت.
- در مقابل، آمریکا تنگه هرمز را یک آبراه بینالمللی میداند و اعلام کرده دریافت هرگونه عوارض از کشتیها غیرقابلقبول خواهد بود.
تلاش قطر و پاکستان برای حفظ صلح
- با وجود آنکه قطر یکی از کشورهای هدف حملات در جریان جنگ بود، دوحه همچنان در خط مقدم تلاشها برای بازگرداندن طرفها به میز مذاکره قرار دارد.
- دفتر نخستوزیر پاکستان نیز اعلام کرد شهباز شریف در تماس تلفنی با امیر قطر درباره تشدید تنشهای اخیر گفتوگو کردهاست.
- نخستوزیر پاکستان همچنین با رئیسجمهور ایران، گفتوگو کرده و از وی خواسته برای حفظ «صلحی که با دشواری فراوان به دست آمده است» در منطقه تلاش کند.
موضع قاطع ایران چیست؟
- در مقابل این تلاشهای دیپلماتیک، محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکرهکننده ایران در گفتوگوها با آمریکا، موضعی قاطع اتخاذ کرد.
- او گفت که پایان دادن به جنگ، اولویت بسیاری از کشورهاست؛ اما همه باید بدانند این رویارویی هرگز با تسلیم شدن ایران پایان نخواهد یافت.
- قالیباف همچنین تأکید کردهاست که ملت ایران بهطور کامل برای دفاع از خود آمادگی دارد.
