در ادامه این مطلب آمده: نشست شی جینپینگ و دونالد ترامپ هیچ تعهد ملموس و جدیدی درباره خاورمیانه یا ایران به همراه نداشت.
ایران در اظهارات علنی هیچیک از دو رهبر در روز پنجشنبه مطرح نشد، اما خبرگزاری شینهوا در گزارشی جداگانه اعلام کرد که شی ابراز امیدواری کرده است آمریکا و ایران «هرچه سریعتر به مسیر حلوفصل مسائل از طریق گفتوگو و مذاکره بازگردند». این گزارش هیچ اشارهای به تعهد جدید چین برای کمک به تحقق چنین روندی نکرد.
روز جمعه، دیوید پردو، سفیر آمریکا در چین، به شبکه سیانبیسی گفت که ترامپ به شی گفته است کمک چین به ایران قابل قبول نیست.
پیش از برگزاری این نشست، سناتور جین شاهین، ارشدترین دموکرات در کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، از ترامپ خواسته بود شی را تحت فشار قرار دهد تا چین مانع حمایت شرکتهای چینی از ایران از طریق ارائه تصاویر ماهوارهای و پشتیبانی هدفگیری، تأمین قطعات موشک و پهپاد و خرید نفت تحریمشده ایران شود.
اما نشست روز پنجشنبه هیچ نشانه علنیای ارائه نکرد که پکن با محدود کردن هیچیک از این اشکال حمایت موافقت کرده باشد.
ادامه حمایت چین
گرنت راملی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، به المانیتور گفت: «چین در حال حاضر عملاً برای سرپا نگه داشتن ایران نقشی کلیدی دارد.»
از نظر دیپلماتیک: هفته گذشته، چین و روسیه قطعنامه پیشنهادی آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل را که خواستار تمدید یکساله مأموریت کارشناسان ناظر بر اجرای تحریمهای سازمان ملل علیه ایران بود، وتو کردند. ۱۱ کشور به این قطعنامه رأی مثبت دادند و پاکستان و سومالی ممتنع ماندند. این وتو به مأموریت هیئت کارشناسان پایان داد، هرچند تحریمهای اصلی همچنان برقرار هستند.
تنها یک هفته پیش از نشست شی و ترامپ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پکن با وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، دیدار کرد و وانگ روابط دو کشور را «شرکای راهبردی جامع» توصیف کرد.
از نظر اقتصادی: بر اساس گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، چین بیش از ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری میکند؛ آن هم اغلب با تخفیف قابلتوجه. این خریدها در جریان جنگ کاهش یافته، اما متوقف نشدهاند: بر اساس دادههای شرکت کپلر، واردات نفت چین از ایران در ماه اوت بهطور میانگین ۵۳۴ هزار بشکه در روز بوده است؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود.
بر اساس گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، ارزش صادرات نفت ایران به چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۱.۲ میلیارد دلار بوده است.
چین همچنین ظاهراً با وجود اجرایی شدن تحریمهای جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران از روز چهارشنبه، ارتباطات هوایی خود با ایران را باز نگه داشته است. یک پرواز شرکت ماهانایر از تهران روز چهارشنبه در گوانگژو فرود آمد. گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، روز سهشنبه اقدامات جدید آمریکا را غیرقانونی خواند.
تداوم این پروازها برای ایران امکان حفظ ارتباطات تجاری و گردشگری با یکی از مهمترین شرکای اقتصادی خود را فراهم میکند؛ آن هم در شرایطی که دیگر مسیرهای ارتباطی بینالمللی، از جمله ارتباطات با امارات متحده عربی، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان و برخی دیگر، در حال قطع شدن هستند.
متقاعد کردن پکن دشوار است
راملی گفت: «از نظر تاریخی، پکن بهندرت از اهرم نفوذ خود در منطقه برای دلایلی استفاده میکند که مستقیماً به نفع چین نباشد.»
او افزود: «هر تعهدی که ترامپ در جریان این نشست از شی بگیرد، احتمالاً در عمل، در بهترین حالت، یک اقدام نیمبند خواهد بود.»
چین همچنین راههایی برای ادامه حمایت از ایران دارد، در حالی که ظاهر دخالت مستقیم دولت را محدود میکند. پالایشگاههای خصوصی موسوم به «تیپات» در چین، بخش عمده نفت صادراتی ایران به چین را پالایش میکنند.
راملی گفت: «ماهیت حمایت چین از ایران به شی این امکان را میدهد که از نوعی انکارپذیری معقول برخوردار باشد.»
او افزود: «شی میتواند بگوید دولت چین ارسال تجهیزات به ایران را متوقف کرده است، در حالی که شرکتهای چینی و نهادهای واسطه و طرفهای ثالث همچنان بهطور مستمر به ارائه حمایتهای دوکاربردی از ایران ادامه میدهند.»
پکن همچنین همچنان یکی از منابع اصلی فناوریهای دوکاربردی برای برنامههای نظامی ایران است. والاستریت ژورنال این هفته گزارش داد که نهادهای چینی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱٬۳۰۰ محموله از قطعات دوکاربردی را به وزارت دفاع ایران ارسال کردهاند؛ از جمله تجهیزات الکترونیکی که میتوان از آنها در پهپادها و سامانههای هدایت موشک استفاده کرد.
این روابط به چین امکان میدهد با هزینهای نسبتاً پایین از شریکی حمایت کند که توانایی ایجاد پیچیدگی برای عملیات نظامی آمریکا در منطقه را دارد، بدون آنکه پکن مجبور باشد یک تعهد رسمی دفاعی در قبال تهران ایجاد کند.
دیدگاه روزالین
چین همچنان برای توانایی ایران در مقاومت در برابر فشار آمریکا نقشی محوری دارد و این نشست هیچ نشانه علنیای ارائه نکرد که این وضعیت تغییر خواهد کرد.
حتی اگر ترامپ پشت درهای بسته توانسته باشد نوعی تعهد از شی دریافت کند، حمایت چین از ایران از ترکیبی از سیاستهای دولتی، شرکتهای خصوصی و شبکههای طرف ثالث عبور میکند؛ موضوعی که اجرای هرگونه توافق در این زمینه را دشوار خواهد کرد.
