فارن افرز با انتشار یادداشتی نوشت: از ابتدای ماه ژوئیه، پهپادها و موشک‌های روسیه با شدتی کم‌سابقه کی‌یف را هدف قرار داده‌اند. بسیاری از پهپادها رهگیری شده‌اند، اما همه آنها نه؛ موشک‌های بالستیک نیز عمدتا از پدافند عبور کرده‌اند، ساختمان‌ها را ویران و غیرنظامیان را کشته‌اند. تاکنون حدود ۱۰۰ نفر جان خود را از دست داده‌اند.
شدت بمباران‌ها به حدی رسیده که اوکراینی‌ها طی هفته‌های اخیر در اینستاگرام و تیک‌تاک با لحنی تلخ شوخی می‌کنند: «خدا را شکر که در کی‌یف زندگی می‌کنم، پس لازم نیست برای آینده برنامه‌ریزی کنم».
محاسبات نادرست کی‌یف
این نشریه در ادامه آورد: کی‌یف اکنون تقریبا پنج سال است که جنگ را تحمل می‌کند و ساکنانش به سختی و دشواری عادت کرده‌اند. اما این میزان از بدبینی تازگی دارد. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، ناظران از آنچه نقطه عطفی در جنگ به نظر می‌رسید، سخن می‌گفتند. پس از یک سال پیشروی تدریجی روسیه، اوکراین توانایی خود را در اجرای حملات دقیق در برد متوسط و بلند افزایش داد و توانست اهداف روسیه را در عمق خاک این کشور و بسیار دورتر از خطوط مقدم هدف قرار دهد. در نتیجه، پیشروی مسکو متوقف شد.
روسیه که پیش از آن نیز شمار زیادی از نیروهای خود را از دست داده بود، با تلفاتی مواجه شد که به نظر می‌رسید تدامش برایش پایدار نیست. بسیاری از تحلیلگران گمانه‌زنی می‌کردند که کرملین به‌زودی چاره‌ای جز دستیابی به توافق نخواهد داشت.
اما توانمندی‌های جدید اوکراین نتوانست پیروزی را رقم بزند. روسیه نیز در تابستان سال جاری استفاده از موشک‌های بالستیک را به‌شدت افزایش داد و پهپادهای سریع، دوربرد و مجهز به موتور جت را در مقیاسی بی‌سابقه به کار گرفت. دامنه اهداف خود را نیز گسترش داد.
پیش از این، ارتش روسیه تقریبا تمام توان آتش خود را بر شهرها و مناطق نزدیک خطوط مقدم، به‌ویژه در منطقه دونباس در شرق اوکراین، متمرکز می‌کرد. اما اکنون بمباران گسترده شهرهای واقع در عمق خاک اوکراین، به‌خصوص کی‌یف، را آغاز کرده است. حتی مناطقی در امتداد مرز غربی اوکراین نیز از حملات در امان نمانده‌اند.
نظریه تازه پوتین
مجموع این تغییرات نشان‌دهنده نظریه جدید روسیه برای پیروزی در جنگ است. مسکو دیگر صرفا به دنبال تصرف شهرها یا حتی تضعیف زیرساخت‌های انرژی اوکراین نیست. هدف این کشور، مختل کردن کل اقتصاد اوکراین و درهم شکستن روحیه مردم از طریق ایجاد رعب در مراکز شهری است. روسیه می‌خواهد زندگی در شهرها را چنان غیرقابل‌تحمل کند که ساکنان و کسب‌وکارها از آنها خارج شوند و ارتباطات لجستیکی میان مناطق کلان‌شهری قطع شود.
محاسبه مسکو این است که چنین وضعیتی، خشم فزاینده اوکراینی‌ها از دولت خودشان را به دنبال خواهد داشت؛ دولتی که از نگاه آنان نتوانسته از شهروندانش محافظت کند. نتیجه نیز تضعیف انسجام و عزم داخلی اوکراین خواهد بود؛ دو ویژگی که این کشور به دلیل برخورداری از آنها همواره مورد تحسین قرار گرفته است.
مقاومت برای بقا
هیچ‌کس در اوکراین از پیامدهای حمله روسیه در امان نبوده است. مردم از تمام شهرها و مناطق کشور برای دفاع از سرزمین خود جنگیده و جان باخته‌اند. فروشگاه‌ها در سراسر کشور با کمبود کالا مواجه‌اند و اقتصاد نیز کوچک‌تر شده است. با این حال، تهاجم روسیه تاثیر یکسانی بر همه مناطق نداشته است. ساکنان مناطق نزدیک خطوط مقدم با بمباران‌های مداوم و تهدید قریب‌الوقوع اشغال مواجه بوده‌اند، در حالی که مردم مناطق دورتر از جبهه گاهی می‌توانستند برای مدتی جنگ را از ذهن خود دور کنند.
اکنون که روسیه مناطقی بسیار دور از میدان نبرد را هدف قرار می‌دهد، این وضعیت در حال تغییر است.برای مثال، ساکنان کی‌یف پیش‌تر هفته‌ای چند بار با حملات پهپادی و موشکی مواجه می‌شدند؛ حملاتی که زندگی روزمره را مختل می‌کرد، اما آن‌قدر گسترده نبود که مانع ادامه فعالیت‌های معمول شهر شود. اکنون روسیه به‌طور مداوم و در تمام ساعات شبانه‌روز، پرتابه‌هایی را به سوی پایتخت شلیک می‌کند.
در ۲۷ اوت، کی‌یف در یک روز شاهد رکورد ۱۳ هشدار حمله هوایی بود. شب ۸ سپتامبر، یک هشدار واحد از ساعت ۷:۳۹ شب تا ۵:۴۰ صبح ادامه یافت و ۱۰ ساعت به طول انجامید. دو هفته بعد نیز وضعیت تغییری نکرد: کی‌یف در ۲۳ سپتامبر ۱۱ هشدار حمله هوایی دریافت کرد و صبح روز بعد نیز یک هشدار ۹ ساعته به ثبت رسید.
تا اینجا کی‌یف بیشترین فشار ناشی از افزایش بمباران‌های روسیه را تحمل کرده، اما حملات روسیه اکنون به دیگر شهرهایی که نسبتا در امان بودند نیز رسیده است.
در شب ۳۰ ژوئیه، روسیه بیش از ۲۰ موشک کروز به سوی لویو، شهری در فاصله تنها ۷۲ کیلومتری مرز لهستان، شلیک کرد. در اواسط سپتامبر، پهپادهای روسیه به شهر لوتسک در غرب اوکراین رسیدند و یک واگن مسافربری قطار را به آتش کشیدند. روسیه همچنین به ایوانو-فرانکیفسک، ترنوپیل و استریی ــ همگی در مناطق داخلی اوکراین ــ حمله کرده است.
در سراسر کشور نیز نیروهای مسکو در حال تخریب انبارها، مراکز توزیع دارو و مراکز داده‌ای هستند که امکان دسترسی به اینترنت را فراهم می‌کنند. ممکن است روزی تاسیساتی را هدف قرار دهند که شبکه‌های فاضلاب اوکراین را فعال نگه می‌دارند.
دوستی در روزهای دشوار
برای جلوگیری از فروپاشی، دولت اوکراین باید فورا چند اقدام مشخص انجام دهد.
نخست، پارلمان این کشور باید هرچه سریع‌تر قوانین لازم برای آزادسازی منابع مالی‌ای را تصویب کند؛ متغیری که دیگر کشورها تحققش را به کی‌یف وعده داده‌اند. این قوانین معمولا به معنای افزایش تعرفه‌ها و مالیات‌های داخلی است.
برای مثال، وام‌دهندگان اوکراین از این کشور می‌خواهند امتیاز مالیاتی کالاهای کم‌ارزش وارداتی از بازارهای آنلاین خارجی را حذف و بر بسته‌هایی که عمدتا از چین وارد می‌شوند و ارزش آنها کمتر از ۱۵۰ یورو، معادل حدود ۱۷۰ دلار، است، مالیات بر ارزش افزوده وضع کند.
اجرای چنین اقداماتی برای جمعیتی که زیر فشار جنگ به‌سرعت فقیرتر می‌شود، دشوار است. از همین رو این اقدامات در میان مردم محبوب نیست و قانون‌گذاران نیز اغلب تصویب آنها را به تعویق می‌اندازند. اما وضعیت آن‌قدر خطرناک است که دیگر نمی‌توان هیچ وقفه‌ای را پذیرفت.
دولت همچنین باید نظام تدارکات و خریدهای عمومی، به‌ویژه در بخش امنیت و دفاع، را بهبود دهد. مشکلات این نظام، مانند قراردادهایی که هزینه آنها پیشاپیش پرداخت شده اما ماه‌هاست کالا یا خدمات مربوط به آنها تحویل نشده، ساختاری و فراگیر نیستند؛ با این حال، اوکراین توان تحمل هیچ خطایی را ندارد.
بنابراین کشور باید طرح‌هایی را که ارتباطی با هزینه‌های دفاعی ندارند اما می‌توانند به رسوایی‌های بزرگ فساد منجر شوند، از میان بردارد؛ از جمله طرح دریافت رشوه در شرکت دولتی انرژی هسته‌ای که در نوامبر ۲۰۲۵ افشا شد.
دفتر ملی مبارزه با فساد اوکراین و دادستانی تخصصی مبارزه با فساد در سال‌های اخیر در مقابله با فساد پیشرفت قابل‌توجهی داشته‌اند و پرونده‌هایی را پیگیری کرده‌اند که به مقام‌های دولتی و افکار عمومی نشان می‌دهد هیچ‌کس در اوکراین از پیگرد قضایی در پرونده‌های فساد مصون نیست. با این حال، دولت می‌تواند اقدامات بیشتری برای محدود کردن فساد انجام دهد.
پاشنه آشیل برنامه اصلاحات در اوکراین
با وجود این، توان اوکراین برای تقویت موقعیت خود به‌تنهایی محدود است. مهم نیست کی‌یف چه تعداد اصلاحات انجام دهد؛ واقعیت تلخ این است که منابع مالی کافی برای تامین هزینه‌های خود را ندارد.
دولت اوکراین تا سپتامبر ۲۰۲۶ برآورد کرده که برای تامین نیازهای خود در سال ۲۰۲۷ به ۵۲ میلیارد دلار منابع مالی خارجی نیاز خواهد داشت؛ اما در حال حاضر تنها ۲۰ میلیارد دلار از این رقم تضمین شده است.
ایالات متحده و اروپا به‌طور سنتی با اعطای کمک‌های بلاعوض و وام به کی‌یف در تامین نیازهای بودجه‌ای این کشور کمک کرده‌اند. اما واشنگتن به‌صراحت اعلام کرده که دیگر حمایت مالی از کی‌یف را ادامه نخواهد داد.
اتحادیه اروپا برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ حدود ۱۰۰ میلیارد دلار کمک در نظر گرفته، اما با توجه به فشارهای مالی و سیاسی که کشورهای عضو با آن مواجه‌اند، تمایلی به اختصاص منابع بیشتر ندارد.
بدیهی‌ترین راه‌حل این خواهد بود که اتحادیه اروپا دارایی‌های مسدودشده روسیه، به ارزش حدود ۳۰۰ میلیارد دلار، را در اختیار اوکراین قرار دهد. کشورهای عضو اتحادیه عموما از اختصاص این منابع به کی‌یف حمایت می‌کنند. اما بخش عمده این دارایی‌ها در «یوروکلیر»، نهاد سپرده‌گذاری اوراق بهادار مستقر در بلژیک، نگهداری می‌شود و بروکسل نگران است که انتقال این دارایی‌ها به اوکراین، پرونده‌های قضایی‌ای را به دنبال داشته باشد که در نهایت بلژیک را مجبور به بازگرداندن منابع به مسکو کند.
بانک مرکزی اروپا و بروکسل همچنین نگران‌اند که مصادره ذخایر روسیه جایگاه یورو و اعتبار بلژیک به‌عنوان یک پناهگاه امن مالی را تضعیف کند.
واشنگتن نیز به نوبه خود می‌خواهد این دارایی‌ها همچنان مسدود بمانند تا بتواند از آنها به‌عنوان اهرمی در برابر مسکو استفاده کند.
قمار بروکسل
اما اگر کشورهای اتحادیه اروپا نتوانند خودشان نیازهای مالی اوکراین را تامین کنند، باید نگرانی‌های آمریکا را نادیده بگیرند و با تضمین مشترک ریسک حقوقی بلژیک، نگرانی‌های این کشور را برطرف کنند. حتی اگر کشورهای اروپایی تصمیم بگیرند منابع بیشتری را از بودجه خود اختصاص دهند، انتخاب میان برداشت پول از جیب خودشان یا استفاده از دارایی‌های روسیه، انتخابی روشن خواهد بود.
اتحادیه اروپا همچنین باید تابوی تامین هزینه حقوق نیروهای نظامی اوکراین را کنار بگذارد. اگرچه منابع اروپایی به کی‌یف اجازه می‌دهد انواع سلاح‌ها را خریداری کند، اروپا مدت‌هاست تامین هزینه‌های نیروی انسانی را غیرقابل‌قبول می‌داند.
این قاعده از منظر اروپا منطقی نیست: از نظر اخلاقی، تفاوتی میان پرداخت هزینه مهمات و پرداخت حقوق افرادی که آن مهمات را شلیک می‌کنند وجود ندارد.
اما این مساله برای کی‌یف اهمیت زیادی دارد. پرداخت حقوق سربازان، اساسی‌ترین و پرهزینه‌ترین وظیفه دولت اوکراین است. این کشور امسال در مسیر صرف ۳۵ میلیارد دلار برای حقوق نیروهای نظامی قرار دارد.
در نتیجه، پرداخت حقوق نیروهای نظامی منبع فشار عظیمی بر مقام‌های اوکراینی است و بخش قابل‌توجهی از درآمدهای مالیاتی کشور را مصرف می‌کند. اگر دست‌کم بخشی از هزینه پرداخت حقوق سربازان از منابع خارجی تامین شود، کی‌یف اطمینان بیشتری نسبت به وضعیت بودجه نظامی خود خواهد داشت و در نتیجه می‌تواند منابع بیشتری را به تقویت اقتصاد کلی کشور اختصاص دهد.
اروپا البته باید کمک بیشتری نیز برای تولید تسلیحات در اوکراین ارائه کند، اما این کمک باید هدفمندتر باشد.
نسخه‌ای برای خروج از بن‌بست
به نوشته فارن افرز ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت آمریکا رو به کاهش است و این کشور در بهترین حالت سالانه ۸۴۰ فروند از این موشک‌ها تولید می‌کند؛ موشک‌هایی که باید میان نیازهای خود آمریکا و تمامی شرکای آن توزیع شوند.
روسیه در مقابل، سالانه بیش از ۱۲۰۰ موشک بالستیک و شبه‌بالستیک جدید تولید می‌کند و سپس این ظرفیت را با موشک‌های دریافتی از کره شمالی افزایش می‌دهد.
در نهایت، احتمالا اوکراینی‌ها سامانه‌های پدافندی‌ای ابداع خواهند کرد که بتوان آنها را سریع‌تر و ارزان‌تر از سامانه‌های موجود تولید کرد؛ همان‌طور که در زمینه پهپادهای تهاجمی پیشرفته دست به نوآوری زده‌اند.
اما تا آن زمان، کی‌یف باید از مسکو جلو بزند و توانایی این بازیگر برای ایجاد آشوب و ویرانی از طریق حملات هوایی را متوقف کند. این امر مستلزم هدف قرار دادن تأسیسات تولید تسلیحات، سامانه‌های پرتاب و شبکه‌های لجستیکی روسیه است.
پایتخت‌های غربی نیز می‌توانند به‌سرعت تسلیحات دوربرد بیشتری در اختیار کی‌یف قرار دهند و تمام محدودیت‌های سیاسی و فنی درباره نحوه استفاده اوکراین از این تسلیحات را بردارند.
چنین محدودیت‌هایی نشانه احتیاط نیستند. آنها به مسکو اجازه می‌دهند از عمق خاک روسیه به‌عنوان منطقه‌ای امن استفاده کند و این باور ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، را تقویت می‌کنند که می‌تواند بدون مواجه شدن با پیامدهای بیشتر، جنگ را ادامه دهد.
کمک متقابل
بسیاری از مقام‌های غربی به‌خوبی می‌دانند اوکراین به چه چیزهایی نیاز دارد و چه اقداماتی باید انجام دهند. اما با نزدیک شدن جنگ به پنجمین سال خود، برخی از آنها درباره ضرورت ادامه حمایت از کی‌یف شروع به گلایه کرده‌اند.
برخی رهبران، از جمله دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، حتی با افزایش فشار بر پوتین مخالف‌اند و امیدوارند بتوانند با تطمیع و رفتار دوستانه، او را به دستیابی به توافق ترغیب کنند.
اما واقعیت این است که دیپلماسی قادر به متوقف کردن جنگ نخواهد بود. حتی اگر کی‌یف با واگذاری بخش‌هایی از دونباس که همچنان در اختیار دارد، موافقت کند ــ همان‌طور که روسیه خواستار آن است ــ کرملین راضی نخواهد شد.
پوتین سال‌هاست از نظر ایدئولوژیک به تحت سلطه درآوردن تمام اوکراین متعهد بوده و با حمله مجدد به این کشور تلاش کرده کنترل همه این کشور را در دست بگیرد.
او اکنون عملا خود را در وضعیت جنگی دائمی گرفتار کرده است. رئیس‌جمهور روسیه اقتصاد و نظام سیاسی کشورش را حول جنگ بازسازی کرده، سرمایه‌گذاری‌ها را به سمت کارخانه‌های تولید تسلیحات هدایت کرده و حامیان سرسخت جنگ را به چهره‌های محوری در ساختار حکومت تبدیل کرده است.
در نتیجه، پایان دادن به جنگ می‌تواند برای حکومت او خطر بیشتری نسبت به ادامه و گسترش درگیری ایجاد کند.
برخی رهبران غربی به این فکر افتادند که کمک به اوکراین را قطع کنند.اما چنین نگاهی نتیجه ای معکوس دارد: کمک به اوکراین برای پایان دادن قطعی به جنگ در راستای منافع امنیتی ناتو قرار دارد.
نخست باید هزینه‌های اقتصادی نسبی را در نظر گرفت. یک مطالعه اخیر که توسط شرکت مشاوره‌ای «کوریسک» مستقر در اسلو و موسسه امور بین‌الملل نروژ انجام شده، برآورد می‌کند که پیروزی روسیه حدود ۱.۳ تا ۱.۸ تریلیون دلار طی چهار سال برای اروپا هزینه خواهد داشت.
ناتو در آستانه رویارویی؟
در مقابل، هزینه حمایت کافی از اوکراین در همین دوره چهار ساله حدود ۵۷۰ تا ۹۱۰ میلیارد دلار برآورد شده است.
روسیه همچنین ممکن است حتی پیش از پایان جنگ کنونی، به خاک کشورهای عضو ناتو حمله کند. جاه‌طلبی‌های پوتین فراتر از همین یک کشور همسایه است.
تبلیغات روسیه طی ۲۰ سال گذشته واشنگتن و کل اروپا را دشمنان روسیه معرفی کرده است. پیش‌نویس معاهداتی که پوتین در دسامبر ۲۰۲۱، در شرایطی که مقام‌های آمریکایی تلاش می‌کردند از وقوع جنگ جلوگیری کنند، به ایالات متحده ارائه داد، خواستار عقب‌نشینی حضور ناتو به مرزهای این ائتلاف در سال ۱۹۹۷ بود.
پوتین اکنون نیز به اقدامات تحریک‌آمیز مختلف علیه کشورهای عضو ناتو دست می‌زند؛ از جمله به پرواز درآوردن پهپادها بر فراز قلمرو این ائتلاف.
در نتیجه، بسیاری از مقام‌های ارشد غربی سرانجام هشدار می‌دهند که حمله روسیه به اتحادیه اروپا محتمل است.
اگرچه روسیه ممکن است برای آغاز چنین عملیاتی تا دستیابی به اهداف خود در اوکراین صبر نکند، اما اگر چنین حمله‌ای رخ دهد، درگیری حاصل می‌تواند ویرانگر باشد.
ارتش اوکراین در حال حاضر تنها نیروی واقعی ایجادکننده موازنه در برابر قدرت نظامی روسیه در قاره اروپا است و در چنین شرایطی، همین ارتش ممکن است برای دفاع از اروپا نیز به کار گرفته شود.
در مقابل، کمک به اوکراین در شرایط کنونی به ناتو امکان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از دانش و تجربه‌ای را جذب کند که نیروهای کی‌یف را تا این اندازه موثر کرده است.
شرکت‌های دفاعی اوکراین نوآوری‌های مهمی ایجاد کرده‌اند که هم‌اکنون در اختیار شرکای آنها قرار می‌دهند و می‌توانند فناوری‌ها و تجربیات بیشتری نیز منتقل کنند.
سود هم صدایی با اوکراین
دولت ترامپ روشن کرده که دیگر سرمایه‌گذاری مستقیم در پایگاه صنعتی نظامی اوکراین انجام نخواهد داد. اما کی‌یف هم‌اکنون از دانش خود برای کمک به ارتقای نیروهای مسلح آمریکا استفاده می‌کند؛ از جمله با ارائه مشاوره درباره جنگ پهپادی در شرایطی که آمریکا با ایران درگیر است.
چندین مقام ارشد آمریکایی، از جمله دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، اعلام کرده‌اند که واشنگتن درس‌های زیادی برای آموختن از اوکراین دارد.
از این رو، زمان آن رسیده که دولت و کنگره آمریکا سرمایه‌گذاری خصوصی این کشور در بخش دفاعی اوکراین را تشویق کنند.بهترین راه برای ادغام هرچه بیشتر نوآوری‌های دفاعی اوکراین در نیروهای مسلح غرب، پذیرش کی‌یف در نهادهای غربی خواهد بود.
در مورد ناتو، با توجه به مخالفت آمریکا و آلمان، چنین اتفاقی در آینده نزدیک بعید به نظر می‌رسد.
در مقابل اتحادیه اروپا همچنان از عضویت اوکراین می گوید، اما درباره زمان یا فرایند آن توضیح روشنی ارائه نکرده است.این اتحادیه باید در هر دو زمینه شفافیت بیشتری ایجاد کند.
حفظ توان مقاومت
رهبران غربی سال‌ها در درک تفکر مسکو ناکام بوده‌اند. اکنون، در شرایطی که مقام‌های ناتو در حال بررسی چگونگی حمایت از کی‌یف طی شش ماه آینده هستند، پوتین روشن کرده که کشورش را برای یک رویارویی طولانی‌مدت بازسازماندهی می‌کند.
او قصد دارد با تضعیف اقتصاد اوکراین و قطع حمایت خارجی از این کشور، روحیه مردم آن را درهم بشکند. او در سیاست داخلی اروپا مداخله می‌کند تا مواضع کشورهای اروپایی را از حمایت از اوکراین دور کند.
اگر ایالات متحده و اروپا می‌خواهند روسیه را وادار به عقب‌نشینی کنند، باید اراده لازم برای دوام آوردن در برابر آن را ایجاد کنند.
اوکراینی‌ها همچنان مصمم به ادامه مبارزه‌اند. با وجود شرایط دشوار، این کشور توانایی آن را دارد که زمستان را پشت سر بگذارد. اما بهار به معنای برقراری آتش‌بس نخواهد بود.
بنابراین زمان آن رسیده است که اروپا و ایالات متحده اطمینان حاصل کنند اوکراینی‌ها نه‌تنها برای بقا، بلکه برای پاسخ دادن به حملات روسیه نیز هرآنچه نیاز دارند، در اختیار داشته باشند.
