عروس زاگرس خفته در خاکستر
جایی که نفس کشیدن در آن روزی راحت بود، دیاری که روزی برف باریدن نوید تعطیلی مدارس را میداد و نویدگر روزهای زیبای سرشار از سفیدی برف بود، کودکان هر روز در انتظار این تعطیلات زیبا و دوستداشتنی بودند، اما کودکان این دیار مدتهاست دیگر آرزوی تعطیلی ندارند؛ چرا که رنگ روزهای تعطیلیشان دیگر خاکستری است.
به گزارش افکارنیوز به نقل از ایسنا ،دیگر از آسمان آبی شهرمان که روزهایش زیبا بود و شبهایش ستاره باران، خبري نيست، اینجا همه منتظر غبارند، انگار ديگر به وجود آنها عادت کردهایم و ماسک از وسایل ضروریمان شده است. اینجا نفس کشیدن سخت است. ریزگردها زیباییهای جهیزیه عروس زیبای زاگرس را گرفته است و زیبای خفته در خاکستر را چنان غمگین کرده است که آرزوی همه ما دیدن لبخند زیبای دوباره آن است، ای کاش عروس زاگرس دوباره بخندد.
ریزگردها در ایلام دیگر مهمان ناخوانده نیستند، هر روز مردم ایلام قبل از شروع کار روزانه نگاهی به آسمان آبی سالهای پیش میاندازند و اگر نباشد حتما سراغش را میگیرند که آیا امروز هم خواهد آمد یا نه؟
ناصر ملکی، رییس اداره تحقیقات هواشناسی استان ایلام در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، اظهار کرد: پدیده گرد و غبار رویدادی طبیعی است که در بخشهایی از جهان که دارای مناطق خشک و بیابانی وسیع هستند ایجاد میشود و بیابانهای وسیع در کشور عربستان، عراق، سوریه و ایران نمونههایی از این مناطق هستند و دورههای خشکسالی طولانی در سالهای اخیر موجب دامن زدن به این پدیده مخرب جوی شده است.
وی با بیان اینکه بررسی تعداد روزهای همراه با پدیده گرد و غبار بیانگر افزایش این پدیده در سالهای اخیر است، تصریح کرد: در ایستگاه ایلام در سال ۱۳۸۷ تا پایان سال ۹۰ به ترتیب تعداد روزهای همراه با پدیده ۶۵،۵۰،، ۱۰۲و۱۰۶ روز گزارش شده که روند افزایشی این پدیده کاملا نمایان است.
رییس اداره تحقیقات هواشناسی کاربردی استان ایلام ادامه داد: به طور میانگین در بررسی آماری چهارسال اخیر حدود۱۲ روز دید افقی کمتر از ۱۰۰۰ متر بوده است و ۱۳ روز در سال در ایستگاه ایلام دید بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متر گزارش شده است و حدود ۲۱ روز از سال دید بین ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ متر و ۳۵ روز از سال نیز دید بیشتر از ۵۰۰۰ متر و کمتر از ۹۰۰۰ متر بوده است.
ملکی در تشریح وضعیت گرد وغبار در ایستگاه دهلران، گفت: در دهلران تعداد روزهای همراه با پدیده گرد وغبار در سال ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۰ به ترتیب ۷۷،۹۹، ۱۰۵و۱۵۰روز بوده است که به دلیل خشکسالیهای اخیر روند افزایشی در تعداد این روزها قابل مشاهده است.
وی در مورد وضعیت کاهش دید افقی در این ایستگاه تصریح کرد: در ایستگاه دهلران بطور میانگین ۱۵ روز از سال دید افقی کمتر از ۱۰۰۰متر بوده است و پنج روز دید ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متر بوده است و ۲۹ روز نیز دید افقی بین ۲۰۰۰ متر تا ۵۰۰۰ متر و در حدود ۵۹ روز از سال دید افقی بین ۵۰۰۰ تا ۹۰۰۰ متر گزارش شده است.
رییس اداره تحقیقات هواشناسی کاربردی استان ایلام تعداد روزهای همراه با پدیده گرد وغبار را در ایستگاههای هشتگانه استان را از ابتدای فروردین ماه تا ۱۷ تیرماه را اینگونه بیان کرد: تعداد این روزها در ایستگاههای ایلام، مهران، دهلران، درهشهر، ایوان، سرابله، آبدانان و لومار به ترتیب ۴۳،۴۳، ۴۲،۳۹، ۵۱،۵۱، ۵۶و۳۰ روز اعلام شده است که به طور میانگین ۴۴ روز گرد وغباری را در ایلام نشان میدهد.
ملکی میزان این گرد وغبار را در ابتدای فروردین ماه تا هفدهم تیرماه سال ۹۰ را در ایستگاههای مذکور به ترتیب ۵۳،۵۳، ۴۶،۴۴، ۷۲،۴۵، ۵۹ و۵۲ روز اعلام کرد و گفت: میانگین گرد و غبار این مدت در این سال ۵۳ روز بوده است.
سهراب حکیمی، رییس ستاد حوادثغیرمترقبه استانداری ایلام نیز با بیان اینکه سال گذشته سه روز تعطیلی نتیجه شدت گرد و غبار بوده است و در سال ۹۱ فعلا یک روز تعطیلی به دلیل این پدیده داشتهایم، خاطرنشان کرد: مقابله با این پدیده از دوجنبه مورد توجه قرار میگیرد، یکی از این جنبهها ملی است که وظیفه دولت و نمایندگان ملت است تا آن را به صورت جدی پیگیری کنند و اگر نیاز به رایزنیهای بینالمللی دارد اقدامات لازم را انجام دهند.
وی تصریح کرد: در حوزه استانی نیز برای هر کدام از ادارات استان در این موضوع وظایفی تعیین شده است که با انجام این وظایف حداقل میتوان از پیامدهای آن جلوگیری کرد.
رییس ستاد حوادثغیرمترقبه استانداری ایلام دستگاههای مسوول را در این زمینه هواشناسی، محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی، هلال احمر عنوان و خاطرنشان کرد: برای هر کدام از این دستگاهها وظایفی تعیین شده است که همه آنها یک هدف مشترک دارند و آن کاهش اثرات این پدیده است.
وی تصریح کرد: مهمترین موضوع پیشبینی میزان گرد و غبار از روزهای قبل از وقوع آن است که با خرید دستگاههای پیشرفته توسط سازمان هواشناسی شرایط لازم برای تحقق آن فراهم شده است.
حکیمی ابراز امیدواری کرد با تلاش مسوولان ملی و استانی و نمایندگان استانهایی که با این پدیده روبرو هستند تمهیدات لازم برای مقابله با آن اندیشیده شود.
غلامرضا ابدالی، معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست نیز در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، با اشاره به اینکه گرد و غبار شدید باعثخفگی جنگلها میشود، اظهار کرد: خشکیدگی سطح جنگلها و مراتع استان به دلیل کمبود نزولات جوی، گرد و غبار مداوم و خشک سالی پی در پی بوده است.
وی با بیان اینکه گرد وغبار مداوم حیات وحش استان را به خطر انداخته است، افزود: این ریزگردها بر روی علفها و گیاهان مینشیند و در نتیجه تغذیه حیوانات از این مواد سلامتی آنها را به مخاطره میاندازد.
ابدالی با بیان اینکه ریزگردها باعثبه وجود آمدن مشکلات تنفسی برای حیوانات میشود، خاطر نشان کرد: گرد وغبار حیات حشرات را که تاثیر بسزایی در زندگی انسان دارند را به خطر انداخته است.
وی اضافه کرد: گرد وغبار باعثجلوگیری از مهاجرت پرندگان به مناطق استان که قبلا یکی از مهاجرپذیرترین جایگاه پرندگان بود، شده است.
ابدالی به تأثیرات نامطلوب گرد وغبار بر روی طبیعت استان اشاره و افزود: این ریزگردها روزنه تنفس درختان را میبندد و در نتیجه دچار خشکیدگی میشوند که تاکنون بیش از ۱۰۰ هزار هکتار از جنگلهای استان در معرض خشکیدگی قرار گرفته است.
وی راهکار متداول برای مهار گرد وغبار، مالچپاشی، شنریزی و غلطک کوبی معرفی کرد و گفت: مالچ از مواد نفتی است، پس در نحوه و نوع استفاده از آن باید دقت شود که بافت زنده را از بین نبرد.
ابدالی ریگ پاشی، برگرداندن آبها به مسیر رودخانه و تالابهای منطقه وکاشت گونههای گیاهی مقاوم را از راههای مطمئنتر و کاربردیتر مهار گرد وغبار معرفی کرد.
علی حیاتنیا، کارشناس ارشد رشته اقتصاد، در پاسخ به سوال تأثیر گرد وغبار بر اقتصاد کشور گفت: این پدیده زیانبار زیست محیطی به تمامی بخشهای درمانی، کشاورزی و زراعت، صنایع کلیدی، توریسم و گردشگری آسیب جدی وارد میکند.
وی با اشاره به آثار نامطلوب گرد وغبار بر وضعیت بهداشت و درمان خاطرنشان کرد: افزایش هزینههای درمانی به افزایش دوچندان هزینههای عمومی پیشگیرانه در جامعه منجر میشود.
این کارشناس ارشد اقتصاد تهدید جدی جنگلهای زاگرس که به تغییر اکوسیستم غرب کشور میانجامد را نگرانکننده خواند و اظهار کرد: علاوه برکاهش تولید و عملکرد در کلیه محصولات زراعی، باغی و صنایع تبدیلی، شیلات و صنایع غذایی، کیفیت محصولات کشاورزی و دامی نیز تنزل مییابند و کاهش درآمد در بخش کشاورزی قابل ملاحظه خواهد بود.
حیاتنیا افزود: گرد وغبار به بهرهوری عوامل تولید در بخشهای نفت، پتروشیمی، تولید نیرو، حمل و نقل لطمه جدی وارد میکند.
وی با ابراز نگرانی از تأثیر نامطلوب گرد وغبار بر منابع انسانی تصریح کرد: نیروی انسانی به عنوان مهمترین عامل رشد و توسعه اقتصادی به تبع استمرار و افزایش تکرار این پدیده زیانبار، ناگزیر به مهاجرت از این مناطق میشود و همین موضوع، باعثبیکاری و کاهش درآمد در مشاغل مختلف شهری و روستایی میشود.
این کارشناس ارشد اقتصاد کاهش کارایی فردی و اجتماعی، تعطیلی مراکز آموزشی و تفریحی، لغو و یا محدودیت امکانات سفرهای هوایی و زمینی را از دیگر آثار ناشی از محدودیت و شرایط حاصل از گرد و غبار برشمرد.
حیاتنیا با تأکید بر آسیب جدی این پدیده بر سرمایهگذاریهای استانی تصریح کرد: آسیبهایی که به کاهش بهرهوری عوامل تولید، افزایش قیمت تمام شده کالاها و خدمات و تضعیف سرمایههای انسانی و فکری میانجامد بسیار زیان بار و قابل تأمل است.
دکتر یوسف محسنزاده، پزشک فوق تخصص قلب و عروق در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، در مورد عوارض کوتاه مدت و بلندمدت گرد وغبار بر سلامت افراد جامعه گفت: ذرات ریزگرد وغبار به دلیل نفوذ عمقی بر نواحی حساس مجرای تنفسی و ریه عارضههای متعددی را در بدن ایجاد میکنند.
وی حساسیت چشمها، بینی و حلق، عفونتهای دستگاه تنفسی، سردرد، تهوع و واکنش آلرژیک را از آثار کوتاه مدت آلودگی هوا خواند و افزود: بیماری مزمن تنفسی، سرطان ریه، بیماری قلبی و آسیب به سایر ارگانهای بدن از اثرات بلندمدت این پدیده هستند.
این پزشک با تأکید برعوارض متعدد تنفس در هوای غبارآلود خاطرنشان کرد: سرفه، افزایش حساسیت در برابر عفونتهای تنفسی، تأثیرات سوء بر قفسه صدری، افت کارایی سیستم ایمنی بدن، تشدید عوارض بیمارهای قلبی، تنگی نفس و وخامت بیماریهای مزمن مثل برونشیت از عوارض تنفس هوای غبارآلود است.
دکتر محسنزاده با تأکید بر این نکته که در زمان پدیده گرد و غبار میزان غلظت برخی فلزات سه برابر میشود بر ضرورت دفع این سموم تأکید کرد و گفت: افزایش مصرف مایعات که به دفع سموم از طریق ادرار کمک میکند ضروری است و فیلتراسیون و استفاده از ماسکهای فیلتردار از راههای موثرکنترل ورود ذرات معلق هوا به بدن محسوب میشوند.
این پزشک فوق تخصص قلب در بیان ضرورت مقابله جدی با این پدیده گفت: با توجه به گستره وسیع جمعیت در معرض این پدیده و افزایش بروز بیماریهای حاد و مزمن ناشی از آن، در سالیان پیش رو، قطعاً هزینههای درمانی، بیشتر از هزینههای لازم جهت مبارزه و کنترل این پدیده در زمان کنونی است، پس ضرورت اقدام جدی و سریع مهار این پدیده در سطح ملی، لازم و حیاتی است.
دکتر احمد شوهانی، نماینده ایلام، مهران، ایوان، ملکشاهی و شیروان چرداول در مجلس شورای اسلامی نیز به حرکت اخیر مجلس شورای اسلامی مبنی بر امضای بیانیهای که توسط نمایندگان استانهایی که با این پدیده روبرو هستند ابراز امیدواری کرد مسوولان مربوط بجای توجیه موضوع به فکر چاره اندیشی جدی برای آن باشند و موضوع در کمیسیونی تخصصی مورد بررسی قرار گیرد.