دنیای بی پایان مغز
برای این که بفهمیم مغز چطور چیزها را در صحنه های شلوغ تشخیص می دهد، اول باید درک کنیم که مغز چگونه اطلاعات ورودی را فیلتر و طبقه بندی می کند. اما پیچیدگی این فرآیندها باعثشده که تا به حال چیز زیادی درباره نحوه پردازش نگاه ها و برداشت های کوتاه و سریع چشم از صحنه های نه چندان شلوغ هم دستگیرمان نشود.
افکارنیوز: مغز ما دنیایی پر از رمز و راز است كه هراز گاهی محققان بخشی از اسرار آن را برملا می كنند. در واقع مغز افراد در پردازش پیام ها و اطلاعات تصویری، عملكرد عجیب و گاه شگفت انگیزی دارد. وقتی به مهمانی وارد می شویم، فقط با یك نگاه، چهره یك همكلاس قدیمی را بین آن همه مهمان تشخیص می دهیم، اما در عین حال برای پیدا كردن ماشین مان بین اتومبیل های پاركینگ یا دوستمان در میان جمعیت پیاده رو، به زمان بیشتری احتیاج داریم.
برای این که بفهمیم مغز چطور چیزها را در صحنه های شلوغ تشخیص می دهد، اول باید درک کنیم که مغز چگونه اطلاعات ورودی را فیلتر و طبقه بندی می کند. اما پیچیدگی این فرآیندها باعثشده که تا به حال چیز زیادی درباره نحوه پردازش نگاه ها و برداشت های کوتاه و سریع چشم از صحنه های نه چندان شلوغ هم دستگیرمان نشود. حتی صحنه ای که بیشتر از دو سه چیز چشمگیر در آن نیست.
محققان موسسه تحقیقات مغز «مک گاورن» درآمریکا، ادعا می کنند چیزهای تازه ای درباره این فرآیندها فهمیده اند؛ این که مغز چطور در یک لحظه چندین جسم حاضر در یک صحنه را پردازش می کند و اطلاعات تصویری به دست آمده را چگونه به روشی سیستماتیک برای تفسیر در سطوح بالاتر، طبقه بندی می کند. مغز ما آن قدر اشیا را سریع و آسان تشخیص می دهد که هیچ وقت به چگونگی آن فکر نمی کنیم. اما این موضوع بسیار پیچیده ای است که باید قبل از ساخت سیستم های بینایی مصنوعی، جوابی برایش پیدا کرد. یک روبات می تواند مثلا تشخیص یک کلید تک و تنها را یاد بگیرد، اما اگر کلید را کنار یک کیف پول بگذارید، در تشخیص
آن دچار مشکل خواهد شد.
برای فهم موضوع، گروه دی کارلو، فعالیت مغز را در شرایطی با شلوغی کنترل شده بررسی کردند. در مرحله اول آنها تصاویری شامل یک تا سه جسم را به چند میمون نشان دادند. مدت زمان نمایش هر تصویر، آن قدر کوتاه بود که میمون ها نمی توانستند به تک تک اجسام، جداگانه توجه کنند. در این میان، محققان با استفاده از میکروالکترودها، واکنش عصبی ۱۰۴ نورون را در بخشی از قشر بینایی مغز این جانوران اندازه گرفتند. دانشمندان می دانند هر کدام از این نورون ها، به بعضی اجسام بیشتر از بقیه واکنش نشان می دهند و به همین دلیل، این بخش از مغز، به عنوان مسئول پردازش و تشخیص بصری شناخته شد. مثلا یک نورون
ممکن است به دیده شدن یک کلید شدیدا واکنش نشان بدهد، اما هیچ توجهی به کیف پول نکند. حالا سؤال این است که پاسخ همین نورون به حضور کلید و کیف پول در کنار هم چگونه خواهد بود؟
اطلاعات قبلی ما می گفت که وجود کیف، واکنش نورون را کمی ضعیف تر می کند و مثل یک «نویز» تصادفی روی پالس آزاد شده اثر می گذارد، اما تحقیقات تیم مک گاورن نشان داده که فرایند کمی با حساب و کتاب تر است. چرا که زیادشدن اشیا یک صحنه، البته واکنش این نورون ها را تغییر می دهد، اما این تغییر از یک قانون سیستماتیک تبعیت می کند. پاسخ نورون به ۲ جسم کنار هم، دقیقاً میانگین پاسخش به تک تک آنهاست و این قانون برای ۳ جسم هم برقرار است. این یعنی شلوغ کردن صحنه جلوی چشم، واکنش مغز به تک تک اشیا را به طور تصادفی تار و مبهم نمی کند، بلکه به صورتی کاملا پیش بینی شدنی، آن را تغییر می دهد. با
این قانون بخش بینایی می تواند اطلاعات ورودی را طوری پردازش کند که سطوح بالاتر مغز بتوانند به سادگی آنها را تفسیر و از آنها برای تشخیص سریع اجسام تصویر با یک نگاه استفاده کنند. روش میانگین گیری، مطمئنا محدودیت هایی هم دارد: وقتی صحنه شلوغ تر می شود، مغز باید از روش های کمک پردازشی دیگری مثل توجه و حرکت چشم استفاده کند. اما قابلیت های مغز تا قبل از این مراحل، اصلا کم نیست.
منبع: کیهان