علت عدم مراجعه افراد مبتلا به اعتیاد به مراکز درمانی، با وجود آگاهی از خطرات مواد مخدر، ریشه در چالشهای روانی و اجتماعی دارد. در بحث مقابله با بحران اعتیاد، یکی از بزرگترین موانع که متخصصان با آن دست و پنجه نرم میکنند، عدم مراجعه خودخواسته افراد به مراکز ترک اعتیاد است. اگرچه آگاهی عمومی درباره خطرات مواد مخدر افزایش یافته، اما این آگاهی به تنهایی برای تغییر رفتار و شروع مسیر درمان کافی نیست. نسیم صادقی، پزشک درمانگر اعتیاد، در برنامه گل یا پوچ رادیو سلامت، در پاسخ به این پرسش که چرا فرد با وجود شناخت خطر، اقدام به درمان نمیکند، چهار دلیل کلیدی را مطرح کرد. وی ادامه داد: نخستین و شاید بزرگترین مانع، ترس از شکست است. بسیاری از افراد به دلیل تجربههای قبلی یا تصورات نادرست از روند درمان، از اینکه دوباره در مسیر مصرف بازگردند میترسند و همین ترس، آنها را در بنبست اعتیاد نگه میدارد.صادقی به عامل دوم یعنی وابستگی شدید جسمی و روانی اشاره کرد و گفت: در این مرحله، مواد مخدر نه تنها سیستمهای عصبی و جسمی فرد را تحت تأثیر قرار داده، بلکه به بخشی از هویت و ساختار روانی او تبدیل شده است. این وابستگی شدید باعث میشود که فرد تصور کند بدون ماده قادر به مدیریت زندگی یا تحمل فشارها نیست.درمانگر اعتیاد متذکر شد: عامل سوم که از جنبههای اجتماعی بسیار حائز اهمیت است، نبود حمایتهای لازم از سوی اطرافیان و خانواده است. در بسیاری از موارد، برخورد تند، قضاوت یا بیتوجهی نزدیکان، فرد را تنها و بیدفاع رها میکند.
فقدان یک شبکه حمایتی امن و همدلانه، یکی از اصلیترین دلایلی است که فرد را از جستجوی کمکهای تخصصی باز میدارد.صادقی به عامل چهارم پرداخت که میتواند به عنوان یک مکانیسم دفاعی نادرست توصیف شود و خاطرنشان کرد: لذتهای آنی برای فرار از رنجها. فرد مبتلا ممکن است از مصرف مواد به عنوان ابزاری برای فرار موقت از واقعیتهای تلخ، تنهایی یا دردهای روحی استفاده کند. این لذتهای گذرا و کاذب، مانعی بزرگ در برابر تصمیمگیری برای مواجهه با واقعیتها و اقدام جدی جهت ترک اعتیاد ایجاد میکند.
وی تاکید کرد: شناخت این چهار عامل، نخستین قدم برای مداخلات موثر است. برای کمک به افراد مبتلا، جامعه و خانوادهها باید فراتر از قضاوت، به دنبال ایجاد فضای حمایتی و درک پیچیدگیهای روانی این بیماری باشند تا بتوانند این افراد را در مسیر درست درمان همراهی کنند.
