تأثیرپذیری هویت ملی کاربران ایرانی از اینترنت پایین است
مجتبی عباسی قادی گفت: تأثیرپذیری هویت ملی کاربران از اینترنت در جامعه آماری مورد مطالعه(شهر تهران) پایین تر از سطح متوسط می باشد.
مجتبی عباسی قادی در گفتوگو با خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، اظهار داشت: کتاب «تاثیر اینترنت بر هویت ملی» اثری آموزشی و پژوهشی است که با روش نمونه گیری احتمالی و از نوع نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای در سطح شهر تهران و در میان خانوارها و استفاده کنندگان از کافی نت ها صورت گرفته است.
عباسی قادی افزود: نتایج این تحقیق نشان داد که تاثیر اینترنت بر هویت ملی کاربران ایرانی در شهر تهران، در حد متوسط رو به پایین است، البته ایشان اذعان داشتند که پدیده های اجتماعی و فرهنگی از جمله هویت ملی اعضاء جامعه پیچیده و چند بعدی هستند و لذا تحت تأثیر یک عامل و فاکتور نیستند بلکه از عوامل متعددی تأثیر می پذیرند. از جمله عواملی که می توانند بر هویت ملی اعضای جامعه موثر باشد، ساختارهای فرهنگی جامعه می باشند که به کمک مکانیسم های جامعه پذیری همچون خانواده، نهاد آموزش و رسانه های گروهی، عناصر فرهنگی را به افراد جامعه منتقل می کنند. همچنین هویت ملی افراد جامعه می
تواند تحت تأثیر ساختارهای اجتماعی و سیاسی یک نظام اجتماعی تقویت و یا تضعیف شود.
مولف اثر ادامه داد: اینترنت نیز یکی از عوامل تاثیر گذار بر هویت ملی در کنار سایر عوامل است که مطابق نظریهی آنتونی گیدنز(جامعه شناس شهیر معاصر) میتوان چنین استنباط کرد که اینترنت محصول و مخلوق کنش معنادار آدمیان است و افراد چنین محیطی را خلق کردهاند. اما این محیط پس از شکل گرفتن محدودیتهایی را بر عاملان اعمال میکند. ساختار اینترنت براساس بازتولید یا تکرار همان رفتار مداوم آدمها دوام مییابد. افراد در رویارویی با اینترنت برخلاف سایر رسانههای متعارف، صرفاً در رده تولید کننده یا مصرف کننده قرار نمیگیرند؛ بلکه میتوانند در صورت تمایل به طور همزمان
این دو نقش را داشته باشند و در آن به تولیدو بازتولید بپردازند. امّا افراد در برخورد با این ساختار، میزان فعالیّت و مشارکت متفاوتی دارند. در واقع هر چه افراد در مواجهه با اینترنت، فعالیت و مشارکت بیشتری داشته باشند و هر چه این فعالیّت بازتابانهتر باشد؛ در تولید معنا سهیم می باشند و لذا احتمال تأثیرپذیری آنها بیشتر میباشد. بر عکس هر چه افراد در مواجهه با اینترنت، فعالیت و مشارکت کمتری داشته باشند و هر چه این فعالیت غیر بازتابانه باشد؛ در بازتولید معنا سهیم می باشند و لذا احتمال تأثیرپذیری آنها کمتر میباشد.
مولف اثر در ادامه بیان داشت: تأثیرپذیری هویت ملی کاربران ایرانی از اینترنت و فضای مجازی تحت تأثیر عوامل و متغیرهایی همچون نوع استفاده کاربران از اینترنت، انگیزه و هدف کاربران در استفاده از اینترنت، مشارکت و فعال بودن کاربران در استفاده از اینترنت، واقعی تلقی کردن محتوای سایت ها از سوی کاربران و نیز پایگاه اقتصادی - اجتماعی کاربران و تحصیلات آنان می باشد.
وی درباره نتیجه این تحقیق در تاثیرپذیری هویت ملی کاربران ایرانی توضیح داد: جامعه ایران هنوز به جایگاهی نرسیده است که بتوان اینترنت را ابزاری بسیار مهم در تغییر یا تاثیرگذاری بر هویت ملی کابران مطرح کرد، زیرا جامعه ایران، جامعه در حال گذار و استفاده از این ساختار در زندگی ایرانی هنوز در مرحله آغازین خود می باشد. نتایج این پژوهش نیز خود شاهد بر این مدعاست که تأثیرپذیری هویت ملی کاربران در جامعه آماری مورد مطالعه پایین تر از سطح متوسط می باشد.
عباسی قادی در توضیح بیشتر گفت: دیدگاه صاحب نظران و اندیشمندان را میتوان در خصوص اثرات و تبعات ناشی از اینترنت به طور عام و تأثیرا هویتی به طور خاص به سه دسته کلی تقسیم کرد: دسته اول که دیدگاه آنها به جبرگرایی معروف است، اینترنت را ساختاری عینی و بیرونی و متصلب فرض میکنند که در چارچوب آن ذهنیت افراد شکل میگیرد و کاربران آن را در سیطرهی خود قرار میدهند و جبری را بر آنها تحمیل میکند. دسته دوم که دیدگاه آنها به ارادهگرایی معروف است، اینترنت را صرفاً به عنوان یک رشته امکانات محض در جهت تواناسازی فرد برای گردآوری انبوه اطلاعات و رشد کثرت گرایی می دانند.
بالاخره دسته سوم که دیدگاه آنها به واقعیت پنداری(تکنورئالیسم) معروف است، رویکرد بینابینی دارند؛ یعنی آنها در عین اینکه ابعاد هستی شناختی فن آوری اینترنت را نادیده نمیگیرند، امّا معتقدند که این فن آوری تعیین کننده نهایی نخواهد بود. به بیان دیگر، آنها در عین اینکه ظرفیتها و تواناییهای اینترنت را در نظر دارند، به آزادی عمل کاربران نیز توجه دارند.
وی ادامه داد: هویت ملی کاربران ایرانی براساس سه مولفه، بعد شناختی، بعد احساسی و بعد ارزشی مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نتایج این پژوهش نشان داد که کاربران ایرانی کمترین میزان را در میان ابعاد سه گانه هویت ملی در بعد شناختی دارند. این امر نشان می دهد که بسیاری از کاربران ایرانی در جامعه آماری مورد بررسی در ابعاد شناختی و احساسی قویاند، اما در بعد شناختی که شامل شناخت تاریخ، ادبیات و میراثفرهنگی و… است؛ دارای ضعف می باشند و برای جبران آن مکانیسم های هویت سازی نهادهای اجتماعی باید به کمک ابزارهایی که در اختیار دارد(نظیر: خانواده، آموزش و پرورش، دانشگاهها و
رسانه های داخلی) به انتقال صحیح میراثفرهنگی و تاریخی به افراد جامعه و خاصّه نسل جوان بپردازد. این امر نیز خود در گرو برنامه ریزی و مدیریت صحیح میسّر می باشد.
عباسی قادی گفت: این کتاب در پنج فصل گردآوری شده است که فصل نخست آن به کلیات تحقیق که شامل: طرح مساله، سوالات و اهداف و ضرورت آن میپردازد. فصل دوم به ادبیات و چارچوب نظری را مطرح میکند و فصل سوم به روششناسی، جامعه آماری و چگونگی نمونهگیری، فصل چهارم به پدیده یافتهها، آمارهای توصیفی و تبینی، متغیر، مقایسه و… و فصل پنجم به نتیجهگیری و پیشنهادات میپردازد.
فصل اول به کلیات تحقیق که شامل: طرح مساله، سوالات و اهداف و ضرورت پژوهش است؛ اختصاص دارد. فصل دوم به چارچوب نظری و الگوی نظری تحقیق می پردازد. این الگو بر پایه رویکرد ترکیبی که برگرفته از تئوری های استفاده و خشنودی، کاشت یا پرورش و تئوری ساخت یابی گیدنز می باشد؛ طراحی شده است. در فصل سوم تحقیق؛ ضمن معرفی روش تحقیق، تعریف مفهومی و عملیاتی هر یک از ابعاد سه گانه هویت ملی(شناختی، ارزشی و احساسی) با الهام از الگوی نظری تحقیق صورت گرفته است. به علاوه در فصل اخیر؛ تکنیک جمع آوری اطلاعات و روش انتخاب نمونه ها به تفصیل مورد بحثو بررسی قرار گرفت. در فصل چهارم؛ یافته های
تحقیق در چهار بخش تحلیل تک متغیره، تحلیل مقایسه ای، تحلیل دو متغیره و تحلیل چند متغیره(در قالب تحلیل رگرسیونی و تحلیل مسیر) ارائه گردید. در فصل پنجم؛ نتایج تحقیق و پیشنهادهایی در جهت تقویت هویت ملی گزارش شده است.
وي افزود: جامعه مخاطب اين اثر را دانشجويان ارتباطات و جامعهشناسي در سه مقطع كارشناسي كارشناسي ارشد و دكتري تشكيل مي دهند. چاپ نخست كتاب تاثير اينترنت بر هويت ملي اثر مجتبي عباسي قادي و مرتضي خليلي كاشاني در شمارگان ۳۰۰۰ نسخه، ۲۴۸ صفحه و قيمت ۳۷۰۰۰ ريال از سوي پژوهشكده مطالعات كاربردي منتشر و روانه بازار نشر شد.