وقتی خودمان را هم درست نمیشناسیم
نقاط ضعفمان را بزرگ نمایی نکنیم و برعکس سعی در توجیه و نادیده گرفتن آنها نیز نداشته باشیم و به نظرات دیگران نیز گوش دهیم. شاید آنها بتوانند برخی ویژگیها و نکاتی را که ما به دلایلی متوجه شان نیستیم ببینند و این اطلاعات را در اختیارمان قرار دهند.
ما به طور مداوم در معرض پرسشهایی در مورد خودمان هستیم. هنگامی هم که نسبت به طرح این سوالات ناآگاهیم، کارهای مختلف را امتحان و از بعضی کارها اجتناب میکنیم. به عبارتی، پاسخ ما به این پرسشها، به سوالی بزرگتر و کلی تر باز میگردد، «من کیستم؟»
من این کارها را خوب بلدم، آیا به درد دانشگاه رفتن میخورم؟ آیا پدر و مادر خوبی هستم؟ آیا از این کار لذت خواهم برد…
اغلب مردم بر این باورند که ما دقیقاً خودمان را میشناسیم و میدانیم که چه میخواهیم و چه میکنیم. ما به طور مداوم در معرض پرسشهایی در مورد خودمان هستیم. هنگامی هم که نسبت به طرح این سوالات ناآگاهیم، کارهای مختلف را امتحان و از بعضی کارها اجتناب میکنیم. به عبارتی، پاسخ ما به این پرسشها، به سوالی بزرگتر و کلی تر باز میگردد، «من کیستم؟»
روانشناسان، توانایی فرد در شناخت خود و آگاهی از خود به عنوان موجودی متمایز را «خودآگاهی» مینامند.
همه ما به طور خودآگاه یا ناخودآگاه، یک تصویر دلخواه و ایده آل از خودمان در نظر داریم، تصویری که برای خود می پسندیم و آرزویش را داریم. هر قدر تصویر واقعیمان به تصویر دلخواهمان نزدیکتر باشد، احساس ارزشمندی بیشتری خواهیم داشت و اگر این دو تصویر از هم فاصله داشته باشند، اعتماد و عزت نفس ما خدشه دار میشود.
برای دستیابی به خودآگاهی باید چگونه باشیم؟
در گام اول باید واقع بین باشیم، نقاط ضعفمان را بزرگ نمایی نکنیم و برعکس سعی در توجیه و نادیده گرفتن آنها نیز نداشته باشیم و به نظرات دیگران نیز گوش دهیم. شاید آنها بتوانند برخی ویژگیها و نکاتی را که ما به دلایلی متوجه شان نیستیم ببینند و این اطلاعات را در اختیارمان قرار دهند.
شاید بگویید آنها نیز اشتباه کنند! اما، گوش دادن الزاماً به معنای پذیرفتن نیست، تأمل روی نظر دیگران میتواند سودمند باشد، به ویژه اگر آنها افراد مهم زندگیتان باشند که سالهای زیادی را باهم سپری کردهاید.
گام بعدی، تأیید، تغییر و پذیرش است، تأیید برای ویژگیهای مطلوبمان. تغییر در آن چه نمیپسندیم و پذیرش محدودیتهایی که داریم. هدف نهایی خودآگاهی، برخورداری از دیدی واقعی نسبت به خود و ارزش قایل شدن برای خود واقعی یا عزت نفس سالم است.
چرا باید خود را بشناسیم؟
هر چه بهتر خود را بشناسیم، پذیرش بیشتری در مورد خودمان خواهیم داشت و بهتر میتوانیم تغییر کنیم. با ناآگاهی نسبت به خود، به نیروها و شرایط محیطی این اجازه را می دهیم که در ما تغییراتی هرچند نامطلوب ایجاد کنند. در زیر چند نکته برای افزایش مهارت خود آگاهی آورده شده است:
۱ – فرصتی فراهم کنیم و سری به خودمان بزنیم و از خود سؤال کنیم که «من کیستم؟»
۲ – به این باور برسیم که در جهان هستی وجودی منحصر به فرد هستیم و تواناییهایی داریم که دیگران فاقد آنند.
۳ – بدانیم انسانیت ما در اعماق وجود ما نهفته است، آن ها را کشف کرده و در رفتارهایمان به کار گیریم.
۴– سعی کنیم از خود تصویری مثبت، تصویر انسانی موفق و توانا داشته باشیم.
۵ – گاهی اوقات در تنهایی، با خود خلوت کرده و به رفتار و عملکردهای خود بیشتر بیاندیشیم.
۶– مهمترین عامل موفقیت و شادکامی در زندگی، اعتقادی است که به خویشتن خویش داریم، سعی کنیم آن را کشف کنیم.
۷ – انسانها همان گونه که میاندیشند، زندگی میکنند، پس مثبت بیاندیشیم.
۸ – عواملی که موجب نگرانی و اضطراب در ما میشود را شناسایی کنیم و با اولویت بندی در رفع آنها اقدام نماییم.
۹– شناخت علایق و تمایلات میتواند شوق به زندگی را در ما تزریق کند. برای شناخت آنها در وجود خود تلاشی نماییم.
۱۰ – نقایص و معایب رفتاری، احساسی و عاطفی خود را شناسایی کنیم و در جهت رفع آنها اقدام نماییم.
۱۱ – از تعلقات و هر چیزی که ما را غمگین میکند رها شویم.